lí lịch và thơ

LÝ LỊCH TRÍCH NGANG.

CẢNH GIANG

- Sinh ngày 02-03- 1949.

Thanh trạch, Bố Trạch, Quảng Bình

Nguyên hiệu trưởng THCS Lưu Trọng Lư -

  Hạ Trạch, Bố Trạch, Quảng Bình.

- Ủy viên ban kiểm tra Hội viên hội văn học nghệ thuật Quảng Bình.

- Chi hội phó chi hội Di sản văn hóa Việt Nam huyện Bố Trạch, Q Bình.

 - Ủy viên BCH CGC Huyện Bố Trạch- Chủ tịch Cựu giáo chức xã Thanh Trạch, Bố Trạch.

- Chủ nhiệm câu lạc bộ thơ xã Thanh Trạch, Bố trạch.

Tác phẩm đã in:

1, Thời gian chưa xa        ( Tập thơ NXB Thuận Hóa  1977 .)

2; Tình cát ,                       ( Tập thơ NXB Thuận Hóa  2000 .)

3, Ước mơ xanh                 ( Tập thơ  thiếu nhi NXB Thuận Hóa  2003 .)

4; Trước biển hoàng hôn. ( Tập thơ NXB Thuận Hóa  2006 .)

5, Lời ru của biển..             ( Tập thơ NXB  Hội nhà văn  2011 .)

Tác phẩm ảnh nghệ thuật, dự thi 6 tỉnh miền Trung:

- Bình Minh    - 1999.

- Bến đợi         - 2000.

- Nắng chiều   - 2001.

- Vú trăng       - 2002.

Các giải thưởng.

- Huy chương vì sự nghiệp chống Mỹ cứu nước.

- Huy chương vì sự nghiệp Giáo dục.

- Huy chương vì sự nghiệp văn học nghệ thuật.

- Huy chương vì sự nghiệp công đoàn.

- Đạt giải 3 ảnh báo chí năm 2002 tỉnh Quảng Bình.

- Đạt giải 3 không có giải nhất cuộc thi thơ " Trăm năm trồng người "

Do hội Cựu giáo chức Việt nam tổ chức năm 2008.

- Đạt giải khuyến khích cuộc thi : Học tập làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, do tỉnh ủy Quảng Bình tổ chức Năm 2009.

CẢNH GIANG, TÌNH THƠ TRẦM TÍCH

                                                                             Ngô Minh

 

           Gấp lại tập thơ Lời ru của biển ^(*) của Cảnh Giang, tôi cứ bâng khuâng hoài. Thì ra cuộc đời mỗi người thơ đều có một tình thơ vượt ra ngoài câu chữ. Càng về cuối tập thơ, tình thơ của anh như trào lên từ mạch vỉa trầm tích sâu thẳm của lịch sử quê nhà. Dường như thơ đối với anh là một định mệnh.

      Nói  Lời ru của biển là tập thơ tình, quả đúng như vậy. Có thể nhặt được ở đây rất nhiều câu thơ tình yêu nồng nàn gió mặn: “Cho dù biển cạn non mòn / Mưa ngàn chớp bể em còn yêu anh...”( Lời ru của biển) ; hay : Vẫn trong em hoa Tầm Xuân tím / Nhớ thương ai giọt nắng cuối chiều ( Nụ tầm xuân)  ; hay : Đừng hỏi em / Vì sao nức nở / Giọt lệ buồn thánh thót đêm mưa...Hay : Chôn xuống mộ cuộc tình thi sĩ / Xác tro tàn thuyền giấy dặm khơi ( Xonne 5); hay : Dẫu tình em đã  cuốn neo / Vẫn mong về lại bến nghèo thuyền ơi ( Bến quê) ; hay : Em chỉ là vọng phu / Giữa biển đời da diết ( Em chỉ là vọng phu); hay :

Ở hai phía tảng băng đè lên ngực

Biển vô tình réo gọi suốt đêm đông

                                        ( Sonne 7)

Những câu thơ tình ấy tự nó nói với độc giả chất thi sĩ lãng tử của người thơ có bút hiệu Cảnh Giang, chẳng cần một lời bình nào.

      Điều mà tác giả viết bài này muốn nói là để có những câu thơ yêu người, yêu chan chứa cuộc sống ấy, người viết ra nó đã trải qua một cuộc sống nội tâm khắc khoải, đớn đau từ lúc còn rất trẻ. Sao lại là Cảnh Giang ? Tên  anh là Nguyễn Tiến Chung cơ mà. Cảnh Giang nói lái theo người miền Trung là Cảng Gianh. Là cái cảng biển nơi cửa Sông Gianh bao đời sóng gió. Sóng gió từ thời Trịnh -Nguyễn  phân tranh. Sóng gió thời vua Hàm Nghi ban chiếu Cần Vương đánh Pháp ở thượng nguồn, sóng gió đạn bom thời chống Mỹ . Ở Cảng Gianh, chính từ làng Thanh Khê, xã Thanh Trạch này, 18 giờ ngày 27-1-1960, tức 30 Tết  Canh Tý, con tàu không số đầu tiên mang tên“Tập đoàn đánh cá Sông Gianh” mang theo 5 tấn vũ khí, thuốc men  vượt biển vào bến Hố Chuối ở chân đèo Hải Vân để chi viện cho Khu 5. Phà Gianh, Cảng Gianh là trọng điểm đánh phá của máy bay Mỹ nhằm chặn con đường vận chuyển vào Nam. Cuộc chiến đấu vô cùng khốc liệt. Đêm 25 tháng 8 năm 1966, máy bay Mỹ tập trung đánh chặn đoàn xe chở tên lửa vượt sông Gianh. Bom sát thương, bom  bi nổ ngút trời.  Trong số hàng trăm liệt sĩ và thương binh bị bom sát thương đêm ấy, có người chị ruột của Nguyễn Tiến Chung là chị Nguyễn Thị Minh Hoa.  Chị Hoa hy sinh khi tròn 19 tuổi.  Nguyễn Tiến Chung đau đớn khóc chị. Và anh làm thơ “Vĩnh viễn chị đi... Nằm lại với con đường” . Và Anh thành nhà thơ Cảnh Giang từ ấy.

       Cái ngày thảm khốc ấy, có 120 ngôi mộ liệt sĩ vô danh nằm lại với nghĩa trang Nam Gianh. Họ là những TNXP, công nhân, bộ đội  bảo vệ con đường. Trong đó duy nhất có chị Đặng Thị Chốc, quê ở Hải Hưng là có tên khắc trên bia mộ. Cảnh Giang nghe bà con kể, chị Đặng Thị Chốc, Bí thư chi bộ, Đại đội trưởng TNXP Đoàn 283 Hải Hưng,  ở trọ trong một nhà dân. Khi đi thu lượm các xác chết, ông  chủ nhà đã nhận dạng ra chị, mặc dù đầu chị mất đi một mảng tóc và cụt mất một chân. Chôn cất chị, ông có làm dấu, ghi tên, quê quán. Vì thế khi cải táng vào nghĩa trang Nam Gianh, chị là người duy nhất trong số TNXP hy sinh hôm đó được khắc tên. Chủ nhà kể rằng  trước khi lên đường, chị Chốc có nói với mẹ: Con ra đi lần này không hẹn ngày trở lại. Nếu con không về thì mẹ cứ lấy ngày hôm nay làm ngày giỗ của con.  Nghe kể, Cảnh Giang xúc động nghẹn ngào. Anh quyết định nhận liệt sĩ Đặng Thị Chốc làm em gái kết nghĩa. Vì anh cứ đinh ninh đã 36 năm trôi qua, chắc mẹ chị cũng đã mất, chị không còn một ai thân thích. Anh đã đến nghĩa trang Nam Gianh, mua đầy đủ lễ vật xôi, gà, hương hoa, nhang đèn, thắp hương khấn vái, nhận liệt sĩ Đặng Thị Chốc làm em gái. Đêm hôm ấy, anh trằn trọc không ngủ. Và bài thơ “Kết nghĩa với người dưới mộ”. Đã ra đời.  Em bây giờ là em gái của anh / Dẫu muộn màng / nhưng phần đời còn lại / Một chút sẻ chia những gì mãi mãi / Chút ân tình đỡ lạnh chốn âm cung...Thơ tự sự, dân dã thôi nhưng cái tình thì lớn. Nhận người dưới mộ là em gái là chuyện rất hy hữu xưa nay. Chỉ có nhà thơ mới coi âm dương làm một như vậy, nên  thơ đi vào lòng người, gây ra xung điện mạnh mẽ...

                                                       ...Em không còn người thân, em sẽ có anh                                                                         Có Tổ quốc và trời xanh trên nấm mộ
 Anh thay mẹ lo cho em ngày giỗ
 Có hương hoa, tư trang đủ em dùng

 

                     Và từ nay giữa nghĩa trang chung
 Có tình yêu cho muôn ngàn ngôi mộ                                        Ấm lòng hơn anh trai mình đến đó
 Một chút tình cùng sông núi GHI ƠN !

            Điều rất tâm linh, có hậu là bài thơ của Cảnh Giang được  in lên báo rồi bay đến tay gia đình liệt sĩ Đặng Thị Chốc ở xã Cổ Dũng, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương. Bà con xã Cổ Dũng phô tô thành nhiều bản, chuyền nhau đọc.  Và gia đình đã tìm vô nghĩa trang Nam Gianh, Thanh Khê, Thanh  Trạch , Quảng Bình cất bốc hài cốt của chị Chốc trở về quê nhà sau gần bốn mươi năm xa cách. Như vậy đấy. Thơ là thần giao cách cảm. Thơ có lối đi riêng của mình để đến được với mỗi tấm lòng. Đến được cả với người dưới mộ .

             Trong Lời ru của biển, với  tình thơ trầm tích ấy ,Cảnh Giang viết  về Một thời để nhớ : Ơi suốt mát, rừng cây xin tạ tội / Cho tình ta chảy đến vô cùng / Biển gào thét tìm ai trong vời vợi / Ta trở về  xanh biếc gió Trường Sơn . Đọc thơ ta như nghe được róc rách  suối nguồn thẳm thẳm. Hay bài thơ Trinh nữ Trường Sơn cũng là sự vang vọng của lịch sử đất nước : Em vẫn là bông hoa trinh nữ / Hương bay bay khắp núi khắp rừng / Nước suốt gội đầu  róc rách rưng rưng / Tiếng gọi Mẹ vọng vào vách đá / Anh đi tìm hỏi cây hỏi lá... Tôi nghe như đó chính là tiếng dội xuyên thời gian từ Hang Tám Cô  trên đường 20  huyền thoại ngay trên quê Bố Trạch của Cảnh Giang. Thơ viếng các liệt sĩ hy sinh tại quê hương, anh viết : Thân xác mẹ cho / Nay tan vào tất cả / Cái tên mẹ đặt / Giờ đã hóa vô danh...Thật buồn, nhưng cũng thật thiêng liêng !

           Ngày 20 tháng 11 năm 1968 , tốt nghiệp Khóa sư phạm  10+3 ( lớp 10 + 3 tháng sư phạm), Cảnh Giang  nhất quyết xin  cho được về dạy ở Trường PTCS Bắc Trạch bên đồi Ba Trại sát với phà Gianh. Bởi Cảng Gianh, phà Gianh đã trở thành máu thịt với đời  anh. 40 năm  dạy học anh đã đọc cho  các em học sinh nghe không biết bao nhiêu bài thơ viết về Sông Gianh, Phà Gianh, Cảng Gianh, để các em  hiểu thêm, yêu thêm mảnh đất mình đang sống.                                                                                                                            Năm 2003, thầy giáo Nguyễn Tiến Chung về làm  hiệu trưởng Trường PTCS Hạ Trạch. Đây là quê hương Cao Lao Hạ của cố nhà thơ Lưu Trọng Lư, nên anh đã kiên trì làm đơn, thuyết phục cấp trên cho trường được mang tên nhà thơ danh tiếng.             Thế mà đến sáu năm sau, Trường Hạ Trạch mới được mang tên Lưu Trọng Lư. Bốn năm nay, Trường PTCS Lưu Trọng Lư gắn liền với gia đình nhà thơ quá cố bằng một Quỹ Lưu Trọng Lư. Mỗi năm từ quỹ này các em học sinh xuất sắc, các em học sinh nghèo học giỏi được chăm lo hơn. Sốt sắng với Trường, với học sinh, sôt sắng với thơ với quê hương xứ sở như vậy,  nên khi nghỉ hưu ( 2009), nhà thơ Cảnh Giang đã có  thơ bộc bạch rất cảm kích và thương mến:

                            Tấm bảng đen và giáo án đâu rồi ?

                           Còn vương lại trên đầu ta bụi phấn

        Đến nay, Cảnh Giang đã xuất bản 5 tập thơ, viết Lịch sử Đảng bộ  xã Thanh Trạch, Lịch sử Làng Cao Lao Hạ, chụp ảnh nghệ thuật, tiếp tục viết Trường ca Nam Gianh lũy thép, tất cả đều  gắn với cái địa danh Cảng Gianh, Sông Gianh của đời mình. Thế mà trước giọt nắng ấm mùa thu, anh lại thốt lên : Tình yêu ơi ! / Xin đầu thai kiếp nữa ...

 

 

                                                                                 Huế, Tháng 8/2011

                                                                                Nhà thơ Ngô Minh

 

 

 

TÂM TÌNH NGƯỜI ĐAN ÁO.

 

Em ngồi đan áo cho anh

Đêm đông giá lạnh em dành yêu thương

Sợi nào sợi nhớ sợi thương?

Cuộn tròn nên nghĩa nên hương cho đời

Sợi dài sợi ngắn đầy vơi

Ấm tình em dệt, nụ cười em trao

Xôn xao con sóng dạt dào

Dòng sông quê cứ vỗ vào tim ai?

Cuộn len như tháng năm dài

Bao nhiêu mối dệt không phai tấc lòng

Ai xưa đan áo cho chồng?

Tháng 3 cái rét nhớ mong lại về

Sợi tình trăm nẽo đường quê

Em như bến đợi bộn bề người dưng

Khổ đau duyên phận đã từng

Giọt thương giọt nhớ ngập ngừng trao nhau

Tấm thân trước tấm thân sau

Hai tay ôm trọn khắc sâu nghĩa tình

Tháng năm xa bóng xa hình

Ấm lòng em gửi trái tim đợi chờ.

            1- 2005.

CẢNH GIANG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nụ cười cho em

 

Em  hiền chi ?

                   Cho đời bạc mệnh!

Trắng làn da

                   Giữa mây xám bầu trời!

Suối tóc chảy

                   Về dòng sông bão tố

Bông sen thơm

                   Ngan ngát đầm lầy…

Ôi! Đôi mắt

              mộng mơ

                        khát vọng

Đôi cánh diều

                   Chao giữa bão giông

Nắng trên môi

                   Phượng hồng cháy đỏ

Lả tả sân trường

                  Từng giọt ướt long lanh…

              

                   ***

Em vội làm

                  Một đóa “Diêu bông”

Âm thầm

       nổi trôi

              qua 2 dòng sông ác mộng

“ Gái hồng nhan”

                  giữa trời xuân rộng

Mà hạnh phúc

                  Chìm tận đáy sông sâu…

Anh đi tìm

                  Tìm em ở nơi đâu?

Gửi cánh hoa thơm

                  Qua  xích xiềng tù ngục

Anh lặn đáy sông

                   Nhặt về hạnh phúc

Xin lại nụ cười

                   Em gửi mái trường xưa.

                                 4/07

                             CẢNH GIANG

 

 

 

 

Trinh nữ Trường Sơn

 

Em vẫn là bông hoa trinh nữ

Hương bay bay khắp núi khắp rừng

Nươc suối gội đầu róc rách rưng rưng

Tiếng gọi Mẹ vọng vào vách đá

 

Anh đi tìm em hỏi cây hỏi lá

Con đường xưa hun hút Trường Sơn

Bom đạn xới đào dốc núi chon von

Thành Đại lộ Hồ Chí Minh huyền thoại

 

Các em gái Trường Sơn xanh mãi

Tuổi 20 vành vạnh trăng tròn

Hoa trắng trong lồng lộng những linh hồn

Rạo rực tình yêu trong lòng đất mẹ

 

Xin nhẹ bước cho thời gian lặng lẽ

Ru em tôi giấc ngủ ngon lành

Thành gió thành mây thăm thẳm trời xanh

Cho mỗi chúng ta nhói lòng nỗi nhớ!

 

Để mỗi ai cũng nhớ mình mang nợ

Những hương hồn phảng phất với Trường Sơn

Soi lại mình càng thấy yêu hơn

Trinh nữ ngát hương con đường Quyết Thắng.

                                    Trại Nhật Lệ 5/2009

                                     CẢNH GIANG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                         KẾT NGHĨA VỚI NGƯỜI DƯỚI MỘ.

                                                   ( Thương tặng liệt sĩ Đặng Thị Chốc

                                              Bí thư chi bộ, Đại đội trưởng TNXP đoàn 283 Hải Hưng  )

                           Em bây giờ :- “  Là em gái của Anh  ! ”

Dẫu muộn màng nhưng phần đời còn lại

Một chút sẻ chia những gì mãi mãi

Gửi  ân tình đỡ lạnh chốn âm cung …

 

Mới biết em cô gái  Hải Hưng

Tạm biệt quê hương lên đường cứu nước

 Em nằm lại với quê Anh hơn 30 năm trước !

Cùng trăm ngôi mộ vô danh .

 

Ôi ! bạo tàn ngọn lửa chiến tranh

Thiêu cháy tuổi xuân một thời con gái

Em hẹn Mẹ : “- Không ngày trở lại

Ngày giỗ  Con là ngày Con ra đi …!”

 

Em hoá thân vào đất nước khắc ghi

Em hoá thân cho mùa xuân mãi mãi

Cho  quê Anh ngọt ngào hoa trái

Rì rào sông Gianh ru em ngủ ngon lành …

 

Không còn người thân ! “ Em đã có Anh ! ”

Có Tổ quốc và trời xanh trên nấm mộ

“Anh thay Mẹ  lo  Em ngày giỗ !

Có hương , hoa, và nỗi nhớ vô cùng …!”

 

Và từ nay giữa nghĩa trang chung

                           Trong  tình yêu  cho muôn ngàn ngôi mộ

                           Ấm lòng hơn , “ Anh trai mình đến đó ! ”

 Nặng nghĩa tình cùng sông núi GHI ƠN .

 

                                                   5/9/2009

                                               CẢNH GIANG

*; Ngày 13/01/1973 Đế quốc Mỹ ném bom sát  hại 156 TNXP, bộ đội, công nhân  tại thôn Quyết Thắng , Thanh Trạch , Bố Trạch Quảng Bình.( Tất cả các liệt sĩ đều chung mộ vô danh )

** Ngày 28/3/1972 chia tay Mẹ lên đường , Em dặn Mẹ , ngày này là ngày giỗ của con .

Sau khi bài thơ được đăng trên các báo: Gia đình cô Đặng Thị Chốc, ở thôn Cổ Dũng, huyện Kim Thành, Hải Dương; Vô cùng phấn khởi, đã làm thủ tục đưa hài cốt về quê, ngày 30/10/2009, sau 36 năm  gia đình tưởng là mộ vô danh .    

 

 

 

                 CÙNG MÁI TRƯỜNG TIẾP BƯỚC .

                                                ( Kính tặng các thầy cô giáo nghỉ Hưu .)

Những tháng năm gắn bó với nghề

Chắt lọc lại những gì tinh tuý nhất

Như sông quê đến bờ càng dào dạt

Để một đời man mác với dòng trôi .

 

Kỷ niệm với nghề lưu mãi trong tôi

Khi tóc bạc ngắm đàn em bé nhỏ

 Dàn giao hưởng của ve sầu gọi gió

Của mặt trời thắp lửa cánh phượng rơi .

 

Tấm bảng đen và giáo án đâu rồi

Còn vương lại trên đầu ta bụi phấn

Hằn trên trán bao vui buồn hờn giận

Bao lo toan năm tháng nhọc nhằn .

 

Giờ ta về lặng lẽ với tháng năm

Vẳng tiếng trống trường mà lòng thổn thức

Nghe nôn nao mùa thi về rạo rực

Lại nhớ trường nhớ đồng đội không nguôi .

 

Thôi ! Chia tay mai ta đã xa rồi

Chào mái trường thân yêu ! Chào các em thương mến !

Tôi xin làm giáo chức già lưu luyến

Cùng mái trường tiếp bước khúc hành ca.

 

                                    20/11/2009

                                 CẢNH GIANG