Thực hành Phong thủy trong xây dựng và bài trí nhà cửa

Thuật phong thủy là hệ thống những kinh ngiệm, quan niệm của con người đúc rút qua mấy nghìn năm trong việc ứng xử với tự nhiên một cách khôn khéo nhằm tạo dựng một môi trường sống linh hoạt và phù hợp cho chính mình và cộng đồng của mình.
Những quan niệm của Phong Thủy - Với nhiều trường phái được phát hiện và đúc kết từ khi khoa học còn chưa phát triển và chưa đủ khả năng để lý giải. Chính vì vậy mà người ta chỉ mặc nhiên công nhận chứ không giải thích tính đúng đắn của những quan niệm Phong Thủy đó.
Ngày nay nhiều công trình nghiên cứu đã minh chứng tính đúng đắn của những quan niệm Phong Thủy trên và khẳng định những lợi ích mà Phong Thủy phát huy khi áp dụng chúng trong mọi lĩnh vực của cuộc sống.
Trong xây dựng và kiến tạo môi trường sống – Đặc biệt là trong việc xây dựng nhà ở, việc ứng dụng những quan niệm, nguyên tắc của Phong thủy ngày càng trở nên phổ biến.
Do phong thủy là những kiến thức cổ, các định nghĩa, các khái niệm, cách diễn đạt cũng bằng các ngôn ngữ cổ nên việc hiểu được các nội dung và các nguyên lý của thuật phong thủy không phải dễ. Ngoài ra việc lạm dụng phong thủy vào các mục đích mê tín khiến cho phong thủy càng trở nên huyền bí, khiến chúng ta hoang mang và nhầm lẫn.
Phong thủy đúng là một pho kiến thức đồ sộ và rất khoa học nhưng khi tìm hiểu và vận dụng vào cuộc sống – Nhất là áp dụng trong kiến tạo nhà cửa, không gian sống nếu biết cách thì cũng không đến nỗi phức tạp và khó hiểu.
Thực chất phong thủy là một khoa học tổ chức, kiến tạo không gian sống sao cho dễ chịu và có lợi nhất cho sức khỏe, tinh thần của mỗi con người và đạt được các yếu tố cơ bản sau:
- Thiên thời, địa lợi, nhân hòa.
- Âm dương cân bằng và hòa hợp.
- Ngũ hành tương sinh.
- Khai thác triệt để các yếu tố thuận lợi của tự nhiên phục vụ con người.
- Không tác động xấu hoặc hủy hoại môi trường.
Việc ứng dụng Phong Thủy trong xây dựng nhà cửa thường được trông cậy vào các đối tượng sau:
- Thuê các chuyên gia về phong thủy nghiên cứu trước khi thiết kế, xây dựng (những người có hiểu biết hoặc được đào tạo về Phong Thủy – Các chuyên gia này không nhiều và không phải ai cũng có đủ điều kiện mời họ)
- Thuê các Kiến trúc sư giỏi, có kinh nghiệm về phong thủy ứng dụng trong xây dựng thiết kế (Khi thiết kế nhà cửa các kiến trúc sư sẽ đồng thời vận dụng các quan niệm của Phong Thủy trong bối cảnh cụ thể như đất đai, mệnh tuổi, tài chính của gia chủ,… để có được một thiết kế khả thi nhất)
- Đi xem Thầy (phần đa là thầy bói kiêm phong thủy gia). Những “Thầy” này do đọc sách cũng có một chút hiểu biết không hệ thống về Phong Thủy và chủ yếu dựa vào sự tin cậy sẵn có của người dân để phán. Thông tin mà các “Thầy” loại này cung cấp chẳng qua chỉ là định tính (không định lượng) – Ví dụ thầy phán hướng đông hợp, nhưng thực ra không chỉ rõ hướng đông ở vào góc độ nào trong 24 phương vị (mỗi phương vị là một góc 15 độ trên la bàn) nên gia chủ chỉ biết ngó mặt trời để suy đoán mà thôi.
- Gia chủ tự nghiên cứu, học hỏi để vận dụng cho chính ngôi nhà của mình. Cách này cũng tốt, nhưng cũng chỉ nên áp dụng khi và chỉ khi đảm bảo chắc chắn rằng họ đã nắm vững những nguyên tắc của thuật Phong Thủy, không nên đi sâu chi tiết quá dễ mắc phải sai lầm – Bởi vì rằng việc tự đọc sách, tự nghiên cứu cũng tốn nhiều công sức và thời gian, không phải ai cũng có cơ hội để nắm chắc thuật Phong Thủy mà vận dụng. 
Bản thân thuật Phong Thủy cũng có nhiều trường phái, nhiều quan niệm riêng biệt nhau được biên tập thành các bộ sách khác nhau nên việc tự đọc sách, nghiên cứu cũng vấp phải không ít những khó khăn và không phải bất cứ ai hễ cứ đọc xong một tài liệu là có thể mang ra áp dụng được. Phong Thủy cũng dễ bị các yếu tố mê tín dị đoan làm cho biến thể làm cho việc áp dụng chúng trong cuộc sống thêm mầu sắc huyền bí và không hẳn đã có tác dụng – Nếu không nói là còn phản tác dụng, gây phiền toái cho công tác thiết kế và xây dựng của gia chủ.
Là một Kiến trúc sư có nhiều năm làm công tác thiết kế và nghiên cứu, ứng dụng thuật Phong thủy trong xây dựng, tôi mạo muội viết lại những kinh nghiệm và hiểu biết của mình hy vọng những thông tin này ít nhiều có ích cho cộng đồng và giúp cho những người yêu mến hoặc đang có nhu cầu tìm hiểu, ứng dụng Phong thủy trong xây dựng nhà cửa của mình.
Về cơ bản Phong Thủy là các tác động của Phong (gió) và Thủy (nước) tới tự nhiên trong đó có con người và môi trường sống của họ (ngôi nhà), thông qua một “trường tác động” mà Phong Thủy gọi là “khí”. Nếu làm sao đó cho môi trường “khí” của một ngôi nhà tốt thì nó sẽ tác động tốt đến những người sống trong ngôi nhà đó.
Người Việt nói riêng và người châu Á nói chung thường hay áp dụng 2 trường phái của Phong thủy là “phái hình thể” và “phái bát trạch”
- Phái hình thể: Chủ yếu áp dụng cho việc chọn vị trí (vị trí cư trú, xây cất nhà cửa, đặt mộ,…) và nguyên tắc: Lưng tựa núi, hai bên có Thanh long và Bạch hổ, phía trước có minh đường, trước minh đường là Án (bình phong) và quan niệm về loang mạch, huyệt đất được áp dụng rất phổ biến.
- Phái bát trạch: Các yếu tố định tính đã phần nhiều được lượng hóa và cụ thể hơn trong các nguyên tắc của phái Bát trạch.
Bát trạch quy ước có 2 loại thổ trạch cơ bản là “đông tứ trạch” và “tây tứ trạch”, mỗi loại bao gồm 4 hướng tạo thành 8 hướng cơ bản của đất đai và nhà cửa. Mỗi hướng lại chứa 3 phương vị với 3 đặc tính khác nhau tạo thành 24 phương vị - Vì vậy một mảnh đất hoặc một ngôi nhà chỉ có thể sở hữu một trong 24 phương vị đó (thuộc một trong 24 góc 15 độ trên la bàn).
Bát trạch cũng chia con người thành 2 loại trạch mệnh tương ứng với 2 loại thổ trạch trên là “đông tứ mệnh” và “tây tứ mệnh” – Theo đó người tây tứ mệnh sẽ hợp với đất, nhà tây tứ trạch và ngược lại.
Bát trạch cũng quan niệm và lý giải việc các bộ phận cấu thành ngôi nhà (cổng, cửa chính, bếp nấu, bàn thờ và các phòng chức năng, vật liệu, kiểu dáng, mầu sắc,…) theo 24 phương vị ở trên cũng như các quy luật khác của âm dương ngũ hành.
Trong thực tế ít khi người ta chọn chính xác được lô đất hợp với trạch mệnh của mình (một trong 24 phương vị), phần đa chỉ chọn hướng ang áng theo cảm tính chứ không chính xác (trừ trường hợp biết sử dụng la bàn để kiểm tra) vì vậy việc áp dụng các nguyên tắc của bát trạch càng trở nên khó khăn và thiếu cơ sở - Đôi khi việc này lại mang đến những tai họa khó lường cho gia chủ.
Bát trạch có hai khái niệm dùng làm căn cứ để khảo đoán sự phù hợp của nhà đất là “tọa” và “hướng”. vậy thế nào là tọa và thế nào là hướng và việc áp dụng chúng thế nào ? Nhiều người còn lúng túng và nhầm lẫn khi áp dụng các khái niệm này.
Tọa có thể hiểu là vị trí (an tọa – ngồi tựa lưng hoặc nhìn về hướng nào đó) của mảnh đất hoặc ngôi nhà, căn phòng, các đồ vật vật dụng trong nhà và cả bản thân chủ nhân của ngôi nhà nữa – Gọi là đối tượng nghiên cứu.
Hướng ngược lại với Tọa - Là góc phương vị (24 phương vị) nào đó mà đối tượng nghiên cứu hướng tới. Ví dụ:

- Nói mảnh đất hoặc ngôi nhà Tọa tây bắc (càn) và hướng đông nam (tốn) tức là ngôi nhà (mảnh đất) đó có lưng nhà (hoặc phía hậu mảnh đất) hướng về Càn. Tất nhiên là mặt tiền ngôi nhà (hoặc mặt trước mảnh đất) hướng về Tốn.

- Nói cửa chính ngôi nhà có hướng nam (ly) tức là cái cửa đó ở về hướng Ly so với vị trí trung tâm của ngôi nhà.
- Nói cái bếp đun (bếp ga, bếp lò) tọa đoài (chính tây), hướng chấn (chính đông) có nghĩa là vị trí của cái bếp đun đó nằm ở chính tây so với trung tâm của phòng bếp và mặt bếp (nơi có nút bật lửa, hoặc cửa miệng lò nếu là bếp lò) hướng về hướng chính đông khi ta đặt la bàn ngay tại vị trí đặt bếp.
- Nói chiếc bàn thờ gia tiên quay hướng khôn (tây nam) tức là phía trước bàn thờ nhìn về tây nam, khi ta đặt la bàn tại vị trí trung tâm của bàn thờ để xác định – Tọa (vị trí đặt bàn thờ) có thể ở phía đối diện với hướng của mặt trước bàn thờ hoặc bất cứ vị trí nào khác mà ta có thể đặt.
Như vậy có thể nói bất cứ đối tượng nào của ngôi nhà khi nghiên cứu cũng cần phân biệt rõ đâu là Tọa và đâu là Hướng.
Trong bát trạch người ta thường nói: Nhất tọa, nhị hướng - Tức là quan niệm Tọa quan trọng hơn Hướng.
Việc xác định Tọa và Hướng chỉ có thể căn cứ vào 1 dụng cụ là chiếc la bàn (la kinh, địa bàn). Cách sử dụng la bàn thì hẳn ai ai cũng biết rồi, chỉ còn vị trí đặt la bàn để từ đó tìm các hướng (một trong 24 góc phương vị mà một đường thẳng từ tâm la bàn đến trung tâm đối tượng nghiên cứu có thể cắt qua) thì còn tùy vào việc ta đang nghiên cứu đối tượng nào mà thôi.
Có các vị trí đặt la bàn cơ bản sau:
- Đặt la bàn tại trung tâm ngôi nhà (hoặc trung tâm mảnh đất) để xác định Tọa và Hướng của: (ngôi nhà, mảnh đất, tọa của các phòng, hướng của cửa chính, hướng của cổng hoặc các không gian chức năng chính của ngôi nhà).
- Đặt la bàn tại trung tâm của căn phòng để tìm Hướng của các bộ phận của phòng đó (cửa đi, cửa sổ) hoặc Tọa của các đồ vật bố trí trong phòng (cái bếp, cái bàn thờ, tivi, tủ lạnh, giường ngủ, bàn ghế,….)
- Đặt la bàn tại vị trí các đồ vật trong một căn phòng để xác định Hướng của đồ vật đó hướng tới (ví dụ hướng của cái bếp đun đã nêu ở trên).
Để đọc chính xác tên và ý nghĩa của Tọa và Hướng của đối tượng nghiên cứu thuộc phương vị nào trong 24 phương vị, bạn cần phải dùng một “la bàn bát trạch” đi kèm với chiếc la bàn ở trên, sao cho kim chỉ Bắc (Nam) của 2 la bàn này trùng khớp nhau là được.
Như trên đã nói có 8 trạc thổ đối với đất và 8 trạch mệnh đối với người. Vì một người (gọi là trạch chủ) có thể sở hữu mảnh đất hoặc ngôi nhà nào đó mà Hướng hoặc Tọa của nó có thể hợp hoặc không hợp với trạch mệnh của trạch chủ. Trên thực tế một người có thể rơi vào 1 trong (8 x 8) = 64 trường hợp có thể xảy ra – Ví dụ: Người có trạch mệnh là Khảm (chính bắc) lại ở nhà hoặc đất Khôn (tây nam).
Dưới đây xin dẫn ra 8 tình huống của “la bàn bát trạch” (theo cách gọi của người viết bài này) để mọi người tiện áp dụng đối với từng trường hợp cụ thể của lô đất cũng như trạch mệnh của gia chủ, theo nguyên tắc nhà, đất mà bạn nghiên cứu có Tọa hoặc Hướng nào thì lấy “la bàn bát trạch” có hướng đó ra để sử dụng – Cách xác định Tọa và Hướng của mảnh đất hoặc ngôi nhà bằng la bàn đã nói ở trên.
Khi đã chọn được vị trí đặt la bàn, bạn hãy đặt cả 2 la bàn trên sao cho tâm của 2 la bàn trùng khớp nhau, nên để “la bàn bát trạch” ở dưới. Việc xác định các góc phương vị trên 2 la bàn rất dễ thực hiện chuẩn xác bằng cách căng một sợi chỉ từ tim la bàn rồi kéo căng hướng đến đối tượng ngiên cứu. Nếu sợi chỉ cắt qua phương vị nào thì bạn chỉ cần đọc tên của góc đó đã ghi trên “la bàn bát trạch” để tra cứu ý nghĩa và quyết định việc chọn lựa vị trí (tọa) hoặc hướng của đối tượng đó là xong.

8 la bàn bát trạch (bạn có thể copi về, in ra để sử dụng cùng la bàn có kim nam châm bắc nam):  

1. Đoài trạch

 2. Cấn trạch

 3. Khảm trạch

 4. Càn trạch

 5. Chấn trạch

 6. Khôn trạch

 7. Ly trạch

 8. Tốn trạch

 Sau đây là bảng tra cứu ý nghĩa của 24 phương vị (còn gọi là vị hướng) ứng với 24 vị hướng có trên “la bàn bát trạch” ở trên. Bạn có thể copi về và in ra để sử dụng.

Ý nghĩa của 24 vị hướng:  

Như vậy là việc xác định Tọa hoặc Hướng của mảnh đất cư trú, ngôi nhà bạn ở hay bất cứ đối tượng nào liên quan đến ngôi nhà của bạn đã có cách xác định một cách khoa học và chính xác (bằng định lượng chứ không phải bằng cảm tính nữa).
Việc lựa chọn các phương vị cho vị trí “Tọa” hoặc Hướng của đối tượng nghiên cứu thường theo các nguyên tắc cơ bản sau:
- Nên chọn phương vị có ghi chữ (tốt) trong bảng trên cho các đối tượng nghiên cứu.
- Nên chọn Nhà (hoặc đất – trạch thổ) có Tọa hợp với trạch mệnh của gia chủ để dễ kiến tạo, xây dựng ngôi nhà hợp phong thủy – Trường hợp buộc phải ở nhà (hoặc đất) không hợp với trạch mệnh thì phải biết vận dụng các nguyên tắc của phong thủy bát trạch để thiết kế sao cho hóa giải các điều xấu và kích hoạt các điều tốt của ngôi nhà hoặc mảnh đất đó (các cách hóa giải sẽ bàn ở phần sau).
- Nên chọn cửa đi chính (đại môn) và cổng ngõ (lối vào nhà) của ngôi nhà tọa ở hướng tốt so với tâm la bàn (tức trung tâm ngôi nhà). Nếu bắt buọc mà bị hướng xấu thì phải dùng các thủ pháp khác để hóa giải.
- Nên chọn các phòng ngủ, phòng khách, phòng sinh hoạt chung, cầu thang, phòng thờ cúng, phòng ăn, phòng bếp tọa tại các phương vị tốt của “la bàn bát trạch”
- Nên đặt bể phốt, buồng vệ sinh, miệng ống thoát nước bẩn tại các phương vị xấu của “la bàn bát trạch”.
- Nên đặt bể nước sạch, bồn nước sạch và đường ống cấp nước sạch tại các phương vị tốt của “la bàn bát trạch”.
- Bàn thờ (quan trọng) nên tọa tại vị trí tốt và hướng về phương vị tốt so với trung tâm của phòng thờ.
- Bếp đun (bếp ga hoặc bếp lò) nên đặt (tọa) tại phương vị xấu so với trung tâm của phòng bếp, và mặt bếp (nút bật công tắc điện hoặc miệng hút khí của bếp lò) nên hướng đến phương vị tốt so với vị trí đặt bếp đun.
- Các đồ dùng, vật dụng, vật khí hoặc pháp khí phong thủy nếu dùng để kích hoạt các hướng khí tốt của ngôi nhà thì cần đặt (tọa) tại vị trí tốt của căn phòng, đặt sai sẽ tác dụng ngược lại.
- Vị trí ngồi, nằm (tọa) và hướng nhìn ra phía trước của chủ nhà cũng cần có phương vị tốt (chú ý khi ngồi thì lấy lưng làm đối tượng, khi nằm thì lấy đỉnh đầu làm đối tượng nghên cứu).
Như trên đã đề cập việc trạch mệnh không hợp với trạch thổ là chuyện thường tình nên khi gặp trường hợp này buộc chúng ta phải có phương án hóa giải, khắc phục để đem lại càng nhiều yếu tố tốt về phong thủy cho ngôi nhà thì càng tốt – Tuy nhiên việc hóa giải này đòi hỏi phải xử dụng một lượng kiến thức lớn và kinh nghiệm về phong thủy trong xây dựng, kiến tạo nhà cửa mà không phải ai cũng có thể đảm nhận được.
Trong trường hợp này để yên tâm, bạn nên “nhờ” các nhà phong thủy có uy tín, các kiến trúc sư có kinh nghiệm giúp bạn thực hiện việc hóa giải - Tuy nhiên tôi cũng xin được dẫn ra đây một số nguyên tắc cơ bản để mọi người cùng tham khảo.
Có nhiều cách để hóa giải những điều xấu theo phong thủy trong ngôi nhà của bạn: Theo quy luật âm dương, theo cửu tinh, ngũ hành, dùng vật khí và pháp khí phong thủy, dùng tính chất của chất liệu tạo dựng nhà cửa và đồ vật, dùng mầu sắc, dùng cây xanh, ánh sáng,…. Hoặc phối kết hợp các yếu tố đó một cách hài hòa để tạo ra môi trường phong thủy tốt, có lợi nhất cho gia chủ.

1. Theo cửu tinh:
Bạn có thể căn cứ vào bảng phối kiết hung (tốt, xấu) sau để vận dụng:
a, Cặp phối Tốt:

- Trong bảng trên, nếp có chữ (bị phạm) thì nên tránh. Ví dụ mạng Càn không nên lập nhà Đoài.
- Cũng trong bảng trên là các cặp hướng (giữa trạch mạng và trạch thổ) có thể kết hợp với nhau thành tốt để hóa giải.
Ví dụ: Người có trạch mệnh thuộc Càn lại ở đất Ly là không tốt nên có thể hóa giải như sau: Hoặc mở cửa chính hướng khôn (càn – khôn = diên niên) là tốt; hoặc đặt bàn thờ hướng về Càn (càn – càn = phục vị) cũng là tốt.

B, Cặp phối xấu, nên tránh:

2. Theo nguyên lý âm dương:

Nguyên lý âm dương rất quan trọng trong việc kiến tạo, bài trí nhà cửa nói riêng và môi trường sống, không gian sống nói chung. Nếu bạn sống trong một môi trường mất cân bằng về âm dương, bạn sẽ gặp rất nhiều điều xấu đến với bạn và ngược lại âm dương hòa hợp sẽ là môi trường sống lý tưởng cho mọi người.
Quy luật của âm dương có thể tóm gọn trong các biểu hiện và đặc tính sau:  

PHÂN BIỆT ÂM VÀ DƯƠNG
Muốn xác định chính xác Âm hay Dương cần căn cứ vào 2 yếu tố:
1. Đối tượng đem ra để so sánh, phân biệt
2. Cơ sở để so sánh, phân biệt

3. Theo ngũ hành (kim, mộc, thủy, hỏa, thổ) và tương sinh, tương khắc:

Theo đó nên phối hợp hoặc lựa chọn các yếu tố để kiến tạo nhà cửa theo nguyên tắc đạt được tương sinh, tránh tương khắc. Ví dụ: Kim sinh Thủy, Thủy sinh Mộc, Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ và Thổ sinh Kim.

4. Theo các hình thể, mầu sắc và các ý nghĩa tượng trưng của hình thể hoặc mầu sắc. Ví dụ:

- Mộc có mầu tượng trưng là mầu xanh cây, hình cao và thẳng đứng, biểu tượng là cây cối, thảo mộc, tính chất là thân thiện, cộng đồng. Ngoài ra còn có dương mộc và âm mộc,….

5. Dùng các vật khí hoặc pháp khí phong thủy để trấn yểm hoặc kích hoạt:

- Việc sử dụng các vật khí, pháp khí phong thủy để trấn yểm các nhân tố bất lợi hoặc kích hoạt các nhân tố tốt trong không gian của ngôi nhà cũng cần phải có những hiểu biết chuyên sâu. Nếu vận dụng sai cũng sẽ mang lại những bất lợi không nhỏ. Vì vậy bạn nên tham khảo các chuyên gia, những người có kinh nghiệm để bài trí các vật khí và pháp khí phong thủy sao cho có lợi và tránh được những bất cập có thể mang lại, tuyệt đối không tùy tiện hoặc bắt chước người khác.

Lời kết:

Thuật phong thủy là một kho tàng kiến thức đồ sộ và quý báu của nhân loại, nếu biết vận dụng và phát huy nó trong cuộc sống, nhất là việc xây dựng và kiến tạo nhà cửa sẽ mang lại nhiều lợi ích cho con người.
Phong thủy cũng là những kiến thức bình dị chứ không cao siêu như ta tưởng. Trong xây dựng nó là nghệ thuật bài trí nhà cửa, kiến tạo không gian sống sao cho có lợi cho con người. Hoàn toàn không có tính chất mê tín dị đoan trong phong thủy. Một ví dụ đơn giản: Nếu hàng ngày bạn sống trong một căn nhà, cứ ra đá phải thúng, vào đụng nia thì lâu ngày tính tình của bạn sẽ trở nên cáu bẳn, không tốt cho sức khỏe và tinh thần của bạn và tất nhiên một căn phòng thoáng mát, ấm áp và ngăn nắp sẽ rất tốt - Đó chính là phong thủy.
Với tư cách là một Kiến trúc sư, chuyên tư vấn, thiết kế các công trình xây dựng, phải đối mặt với các yêu cầu về tổ chức không gian theo nguyên lý phong thủy nên cũng có chút kinh nghiệm nhỏ để giới thiệu với mọi người – Hy vọng làm rõ thêm cách thức vận dụng các nguyên lý của thuật phong thủy, nhất là phong thủy bát trạch ứng dụng trong xây dựng nhà cửa. Rất mong nhận được sự ghóp ý trao đổi của mọi người để có thêm bản lĩnh hành nghề.

Trân trọng!
KTS. Hùng Bùi – 093 222 1568