<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<rss version="2.0">
<channel>        <title><![CDATA[Tâm linh và Tôn giáo trong ý nghĩa của Tiến Hóa]]></title>
        <link><![CDATA[http://vn.360plus.yahoo.com/phamdoan52]]></link>
        <description><![CDATA[Đạo Phật và giáo pháp nguyên thủy : Đạo lộ tu tập - Các pháp thực hành - Nguyên lý tu chứng - Bản chất của giác ngộ]]></description>
        <language>vi-vn</language>
        <lastBuildDate>2012/01/31 11:42:48</lastBuildDate>         <item>
            <title><![CDATA[Danh Mục các Bài Viết]]></title>
            <link><![CDATA[http://vn.360plus.yahoo.com/phamdoan52/article?mid=2651]]></link>
            <description><![CDATA[
 
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
  
  

Giác
     Ngộ là gì? (updated)Về
     việc dịch Tam Tạng Pali sang tiếng ViệtTừ
     &quot;Pali&quot; có ý nghĩa thế nào?Thể
     nhập THIỀN ĐỊNH và THIỀN TUỆ (updated)Về
     sự Chứng Ngộ Niết-BànCâu
     chuyện cảm động về một cậu bé Nhật BảnHãy
     cầu nguyện cho các nạn nhân trong thiên tai Nhật Bản!Câu
     hỏi về Giấc MơTham khảo về Bhavanga và lộ trình tâm&nbsp; Tâm
Hộ Kiếp - Bhavanga&nbsp; Sống và
Chết Cận
     Định và Sát-Na ĐịnhĐạo
     Lộ Tu Tập của Phật Giáo Theravada (updated) JHĀNA
     và bậc A La Hán Bảy
     loại Thánh nhân Thiền
     (JHĀNA) và các Thánh chứng Tuệ
     và Giác ngộ - phần III (updated) Tuệ
     và Giác ngộ - phần II (updated) Tuệ
     và Giác ngộ - phần IPatisambhidamagga
     - Giảng về TUỆPatisambhidamagga
     - Phân tích về 55 loại ĐịnhPatisambhidamagga
     - Giảng về niệm hơi thởCác
     quan điểm về “Bồ Tát” trong Phật Giáo Nguyên ThủyVì
     sao Phật Giáo suy tàn tại Ấn ĐộGiới
     thiệu bộ Phân-Tích-Đạo (Patisambhidamagga) của ngài Xá Lợi PhấtKinh
     Vô Ngã Tướng - Anattalakkhaṇa SuttaKinh
     Chuyển Pháp Luân - Dhammacakkapavattana SuttaBốn
     Đạo Lộ (Four ways to Arahanship)List
     một số các bài được post trên Blog Phạm DoãnAnapanasati
     by Ven. DhammapalaSamadhi,
     Jhana and Satipatthana on WikipediaSự
     quán tưởng về giây phút hấp hối trên giường bệnh-phần chính vănSự
     quán tưởng về giây phút hấp hối trên giường bệnh- Lời nói đầuMột
     chút lịch sử về Đạo PhậtNiệm
     hơi thở vào-hơi thở ra- Tỳ kheo INDACANDA 2010No
     difference between the method taught in the ānāpāna sectionMindfulness
     of BreathingNo
     real differences in various kinds of JHANASDon&#39;t be afraid of SamadhiThiền
     Định để làm gì ?Download
     Pāli-English, English-Pāli, Pāli-Viet, Viet-Pāli dictionaryIntroducing
     to Pāli-English English-Pāli and Buddhism dictionaries for StardictHình
     ảnh về Pa Auk Forest MonasteryInformation
     for Foreign Meditators at Pa-Auk Forest MonasteryThể
     nhập THIỀN ĐỊNH và THIỀN TUỆBắt
     đầu và cuối cùng của PHÁP HÀNH THIỀN TUỆNhững
     vần đề cần biết khi vào MIẾN ĐIỆNPhát
     triển ánh sáng trí tuệThiền
     là gì?Có
     chăng tám vạn bốn ngàn pháp môn?Trải
     nghiệm xuất gia gieo duyênThiền sư
     Dhammapala đã về đến Cần ThơThiền sinh
     VN tại rừng thiền Pa AukNimitta -
     Giai đoạn cuối của quá trình nhập ĐịnhKinh Ngụy
     Tạo - ApocryphaPhật giáo
     là gì?Hành Hương
     phần 1: India tripHành Hương
     phần 2: Lumbini (Lâm Tì Ni)Hành hương phần 3: KushinagarHành
     hương-phần 4: Gridhrakuta (Linh Thứu Sơn)Hành
     hương-phần 5: NalandaHành hương-
     phần 6: Bodhgaya (Bồ Đề đạo tràng)Hành
     hương_phần 7: Varanasi (Ba La Nại)Hành
     hương_phần 8: Sarnath (Lộc Uyển)Thiền sư
     Dhammapala trở lại Việt NamÁnh Sáng và
     NimittaThày
     Dhammapala giảng về cách Niệm hơi thởLời cám ơnTôi đi học
     ThiềnThiền Viện
     BoonkanjanaramThiền Viện
     Wat Ram PoengThiền Viện
     Panditarama-MyanmarThiền Viện
     Shwe Oo Min-MyanmarBốn quả
     thánhMười Kiết sử
     (Ten fetters)Kinh Điển
     Phật giáo: thực và hưÝ nghĩa thực
     của cõi TỊNH ĐộTịnh Độ TôngSơ lược lịch
     sử Thiền tông Trung HoaSư hình
     thành Đại ThừaÔng sư rỗngVũ trụ quan
     Đạo PhậtThiền Viện
     Nguyên ThủyĐại Học
     Phật Giáo Nguyên Thủy Quốc TếGieo duyên
     trong một ngày thiềnKhóa thiền
     ba ngày tại Chùa Nguyên Thủy Q.2Kinh Bát
     thànhGiới thiệu
     Trung Bộ kinh-Majjihima NikayaGoenka và
     những khóa Vipassana 10 ngàyU Ba KhinSumedho và
     dòng Thiền Lâm Ajahn ChahAjahn ChahTrải nghiệm
     Minh-Sát tuệVài trung
     tâm tu thiền ở MyanmarAchaan NaebPhật giáo
     Nguyên Thủy tại Việt NamNhững câu
     hỏi &amp; đáp vô cùng quí giáPa Auk
     SayadawMahasi
     SayadawLedi SayadawSơ Thiền
     (First Jhana)THIỀN
     ĐỊNH-Pháp niệm hơi thởTôi tập
     thiềnTăng Chi bộ
     kinhKinh Tương
     ƯngTrung Bộ
     KinhTrường bộ
     kinh





Quý vị độc giả và blog friends
thân mến, 

Trang blog tạm dừng tại đây. Các
bài viết dài, nặng nề lý luận, tập trung trên các đề tài khó hiểu, chắc đến đây
cũng đã là quá thừa. Thời gian dài mà trang blog tập trung vào cho “Pháp học”
đã qua. Trong một ngày nào đó, nếu có dịp quay lại với các bạn thì đây là phần “thực
hành tu tập”. Tôi tin rằng phần thực hành này sẽ rõ ràng, nhẹ nhàng, thực tế và
hoàn toàn dễ tiếp thu với tất cả mọi người. 

Nội dung trang blog này không
thuộc về Phật Giáo Đại Thừa đồng thời cũng không thuộc về Phật Giáo Theravada.
Ngay chính bản thân người viết blog cũng không thuộc về bất cứ nhóm phái nào.
Tất cả chỉ thuần túy là một nổ lực tâm linh của một người bình thường, ước muốn
tìm gặp giáo pháp nguyên thủy mà Đức Phật đã thực sự giảng dạy, để thực hiện giác ngộ ngay trong kiếp sống này!

Kính chúc quí vị và gia đình an vui với vạn sự lành!



BS Phạm Doãn




  
  
  &nbsp;
  
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
 
]]></description>
            <pubDate>2011/08/15 19:38:11</pubDate>
            <guid><![CDATA[Danh Mục các Bài Viết:2651]]></guid>
         </item>         <item>
            <title><![CDATA[Lời chào tạm biệt]]></title>
            <link><![CDATA[http://vn.360plus.yahoo.com/phamdoan52/article?mid=2623]]></link>
            <description><![CDATA[
 
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
  
  Thân chào mọi người,Blog Phạm Doãn tạm đóng lại trong một thời gian.Những ai có duyên, cùng duyên, hãy vào để gặp nhau trong Facebook.Thân ái,BS. Phạm Doãn
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
 
]]></description>
            <pubDate>2011/07/28 10:30:11</pubDate>
            <guid><![CDATA[Lời chào tạm biệt:2623]]></guid>
         </item>         <item>
            <title><![CDATA[Giác Ngộ là gì? (updated)]]></title>
            <link><![CDATA[http://vn.360plus.yahoo.com/phamdoan52/article?mid=2606]]></link>
            <description><![CDATA[&nbsp;


 
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
  Đây là câu hỏi và đề tài thật phức tạp luôn gây tranh cãi.&nbsp;Bởi vậy, 
khi tìm trong sách hoặc search trên mạng, quí vị sẽ không tìm thấy câu 
trả lời thật rõ ràng và thật thỏa mãn cho mình. Ngược lại các câu trả 
lời luôn luôn rất khác nhau, rất mơ hồ và …rất bế tắc! Nói theo kiểu 
Thiền Tông Trung Quốc là “không thể giải bày” (bất khả ngôn thuyết).Chữ
 “giác ngộ”, tiếng Pali và Sanskrit đều là &quot;Bodhi&quot;. Tiếng Anh là 
“enlightenment” hay “awakening”[1]. Khi sử dụng tiếng Anh nên gọi là 
“Buddhist enlightenment” hay “Buddhist awakening” để rõ nghĩa và phân 
biệt giác ngộ của Đạo Phật với các loại giác ngộ của các giáo phái hay 
tôn giáo khác.Nếu hỏi giác ngộ là gì? Nên biết rằng giữa các tôn 
giáo, giáo phái có nguồn gốc từ triết học Bà La Môn hoặc các tông phái 
của Đạo Phật phát triển và giáo pháp của Đạo Phật nguyên thủy đều có 
những quan điểm và cách giải thích hoàn toàn khác nhau. Như vậy, Giác 
Ngộ chỉ là một từ chung chung, mang những nội dung khác biệt. Cùng nói 
đến một từ “giác ngộ”, nhưng nếu tìm hiểu cặn kẽ thì rõ ràng cách hiểu 
về giác ngộ của từng tôn giáo, pháp môn có khác biệt nhau rất nhiều. 
&nbsp;Phải nắm vững một điều rằng: Từ những quan điểm triết học khác nhau đã 
dẫn đến những phương pháp tu tập khác nhau và kết quả là những nội dung 
giác ngộ không giống nhau.I. Có nhiều loại giác ngộ1. Giác ngộ của các tôn giáo thần khải (Do Thái, Thiên Chúa, Hồi giáo)Giác
 ngộ của các tôn giáo thần khải (Do Thái, Thiên Chúa, Hồi giáo) là do sự
 ban ơn (blessing), ban phúc của đấng Thượng Đế, để một người tỏ ngộ, 
nhận ra Đấng Thượng Đế và đạt được thiên đàng sau khi chết. Thiên đàng 
này là duy nhất, do Chúa dựng lên và do chúa ngự trị. Trong các thánh 
đường Hồi giáo (mosque), người ta thấy cảnh giới thiên đàng được vẽ trên
 các bức vách mô tả cảnh hoan lạc vui sướng, tương tự như khái niệm các 
cõi trời của dục giới. Sự&nbsp; giác ngộ trong các tôn giáo thần khải được 
cho là xảy ra trong khi mặc khải (revelation). Ví dụ: Đấng Christ mặc 
khải trong sa mạc. Đấng Mohamed mặc khải trên núi Sinai.2. Giác ngộ của Ấn Giáo (gồm nhiều tông phái, đa số thuộc Bà La Môn giáo)Giác
 ngộ của Ấn Giáo (gồm nhiều tông phái, đa số thuộc Bà La Môn giáo) 
thường được tin là sự&nbsp; câu thông (connection) và nhận biết các cõi trời.
 Sự câu thông này được thực hiện bằng các kĩ thuật thiền định, yoga hoặc
 thậm chí bằng sức mạnh của đức tin. Theo triết học&nbsp; Bà La Môn, khi giác
 ngộ, bản ngã cá nhân (Atman) không còn thu thúc trong cơ thể trần gian 
mà mở rộng đến những cõi to lớn hơn, cao siêu hơn, tùy theo mức độ tu 
chứng. Cuối cùng là sự “trở thành một” với Đại ngã (Bhraman). Các đạo sư
 Ấn Độ nổi tiếng như Vivekananda, Krishnamurti, Osho, Thakar Sing, 
v.v... thường ca ngợi về sự trở thành một với thượng đế. Sự giác ngộ 
trong Ấn giáo thường được diển tả bởi cụm từ &quot;Một là tất cả, tất cả là 
một&quot; (One is all and all is one), hoặc “câu thông với thượng đế”. Trên 
thực tế, theo các triết gia Ấn Độ đương đại, chưa có một tôn giáo nào 
của Ấn giáo đã thực hiện được sự trở thành một với Brahman. Một số giáo 
phái của Ấn Độ giáo lấy Brahma (Đại Phạm Thiên), một vị thần trong sắc 
giới, làm hình tượng để thờ phụng. Một số giáo phái thờ phụng các vị 
thần Vishnu và Shiva. Còn lại rất nhiều thờ các vị thần khác theo các 
huyền thoại.Truyền thống Vedanta [2] thường đề cập đến tha lực, 
lực gia trì trong quá trình tu tập đi đến giác ngộ. Vedanta luôn nhấn 
mạnh đến sự cần thiết của minh sư còn sống (living teacher). Minh sư hay
 Guru của giáo phái San Mat (Sihkism) được tin là có thể truyền năng lực
 tâm để khai tâm (initiate) cho đệ tử [3]. Mật tông của Phật giáo phát 
triển có các nghi thức quán đảnh. Hiện nay có rất nhiều giáo phái mới 
phát sinh. Rất nhiều guru, tổ sư, minh sư&nbsp; nói về giác ngộ. Tuy nhiên 
các loại giác ngộ đó không có cùng bản chất với sự giác ngộ của sa môn 
Gautama tại Bodhgaya. Đại Giác Ngộ của Đức Phật là kì tích duy nhất và 
khác biệt hoàn toàn với mọi loại giác ngộ của các giáo phái hay tôn giáo
 khác. Tôi không hề phủ nhận giá trị của những loại giác ngộ khác (của 
các tôn giáo hay giáo phái khác). Các con đường tu tập khác nhau dẫn đến
 các loại giác ngộ, tức các đẳng cấp tâm linh khác nhau. Tám vạn bốn 
ngàn pháp môn tại Ấn Độ đều có giác ngộ dựa trên các loại kĩ thuật tu 
tập thiền định khác nhau. Chỉ riêng có Đức Phật, sau khi đã giác ngộ 
bằng thiền định đã không thỏa mãn với loại giác ngộ như vậy, ngài đã tìm
 ra và thực hiện được một giác ngộ hoàn toàn khác biệt dựa trên các Tuệ 
giải thoát. Các loại giác ngộ đều có giá trị riêng và có vai trò nhất 
định của nó trong tiến hóa của loài người. Điều muốn nhấn mạnh ở đây là 
sự phân biệt minh bạch giữa các loại Giác ngộ khác nhau. Một số rất đông
 người đã chọn con đường tu tập của các giáo phái Bà La Môn vì nhầm rằng
 đó là Đạo Phật. Ví dụ, một guru San Mat ( Ching Hai) lại tự nhận mình 
là một vị Phật (Buddha). Vị này dạy phương pháp tu tập theo truyền thống
 San Mat (thuộc Sikhism) bằng những khái niệm và ngôn ngữ quen thuộc của
 Đạo Phật để mọi người tin rằng đây là giáo pháp của Đức Phật đã từng 
giảng dạy. Như vậy là không chân thật và không công bằng! Tại sao đã gọi
 là “minh sư” lại không đủ can đảm để cho tín đồ biết rõ sự thật về 
nguồn gốc giáo phái của mình? Tại sao vị minh sư đó lại không dám trình 
bày so sánh về những cứu cánh giải thoát khác nhau, để những người &quot;sơ 
cơ&quot; chưa kịp hiểu biết, có thể chọn lựa con đường mình muốn chọn. Để
 thu hút tín đồ, có vị minh sư San Mat này đã cố ý lập lờ đánh tráo khái
 niệm “khai ngộ” và “giác ngộ”. Khi ngài nói “tức khắc khai ngộ, hiện 
đời giải thoát” thì đừng nên tin rằng bạn sẽ giác ngộ ngay tức khắc 
trong lúc này. Cẩn thận, vì sau đó ngài sẽ lại nói: “Khai ngộ rồi sẽ... 
tu tiếp đến khi giác ngộ”. Chiêu thức này cũng là cái trick, giống hệt 
khi Thiền Tông Trung Quốc nói “Đốn Ngộ” rồi sau đó sẽ “Tiệm tu”. Ở đây, 
vì phải trả lời câu hỏi “Giác ngộ là gì ? cho nên bất đắc dĩ phải đề cập
 tới những khái niệm lập lờ như “đốn ngộ’ và “khai ngộ” vốn xa lạ với 
kinh điển nguyên thủy. Đối với nhiều giáo phái, có khi chỉ với một vài 
trải nghiệm tâm linh không đáng kể trong các kĩ thật thiền định, đã được
 gọi là giác ngộ! Ví dụ, các tín đồ San Mat khi trải nghiệm được ánh 
sáng thì coi như đã thành công trong thiền định vì họ tin rằng ánh sáng 
là bản thể của thế giới và là “Phật tánh”. Có khi chỉ với vài ảo giác 
như nghe âm thanh lạ hay nhìn thấy những cảnh giới lạ v.v...họ cũng nhận
 là thành quả của tu tập thiền định.Osho, guru nổi tiếng đương 
đại, từng tuyên bố không thuộc trường phái nào, cũng định nghĩa giác ngộ
 bằng ánh sáng bên trong. Đoạn dưới đây trích từ tác phẩm &quot;Osho tự 
truyện&quot;:&quot; Giác ngộ không gì ngoài bạn trở thành ánh sáng, bản thể của bạn trở thành ánh sáng.Có
 lẽ bạn nhận thức qua là các nhà vật lý học thường cho rằng nếu bất cứ 
những gì vận chuyển với tốc độ ánh sáng, nó trở thành ánh sáng, bản thể 
nội tại của bạn trở thành ánh sáng… bởi vì tốc độ quá lớn đến mức sự ma 
sát đó tạo ra lửa. Vật đó bốc lửa, chỉ còn ánh sáng mà thôi. Vật thể 
biến mất, chỉ còn phần lại phần phi vật chất.Giác ngộ là kinh nghiệm của sự bùng nổ ánh sáng trong bạn.
 Có lẽ sở cầu được giác ngộ của bạn chuyển động với tốc độ ánh sáng như 
một mũi tên, nên chính sở cầu đó, chính sự khao khát đó trở thành ngọn 
lửa, sự bùng nổ của ánh sáng. Không ai trở nên giác ngộ, chỉ có sự giác 
ngộ. Chỉ có mặt trời mãnh liệt ngời lên trong bạn. (Upan41)Tôi đã
 gặp hàng trăm nhà thần bí giải thích giác ngộ như có hàng nghìn mặt 
trời bừng sáng trong bạn. Đó là sự diễn đạt qua ngôn từ của các nhà thần
 bí, trong mọi ngôn ngữ, tại nhiều quốc gia khác nhau, với nhiều chủng 
tộc khác nhau.(Transm22)&quot;Giác ngộ đơn thuần là kinh nghiệm tâm 
thức của bạn không bị nhiễm ô bởi vọng tưởng, cảm giác, tình cảm. Khi 
tâm thức hoàn toàn trống rỗng, nó là một kinh nghiệm bùng nổ, sự bùng nổ
 nguyên tử. Toàn bộ tuệ giác của bạn tràn trề ánh sáng không nguồn gốc, 
không nguyên nhân. Và một khi nó diễn tiến, nó tồn tại, không bao giờ 
rời bạn dù chỉ một sát na; ngay cả khi bạn say ngủ, ánh sáng đó vẫn chói
 lọi bên trong. Và sau khoảnh khắc đó, bạn có thể thấy biết vạn pháp một
 cách vô cùng khác lạ. Sau thể nghiệm đó, không còn câu hỏi gì nữa trong
 bạn (Last113)...&quot; [4]Osho cũng như các guru San Mat đều nhấn 
mạnh trải nghiệm ánh sáng và coi đây là dấu hiệu của giác ngộ, thậm chí 
ngài Thanh Hải (Ching Hai) còn gọi là “Phật tánh”. Thực đúng như vậy, 
đây là dấu hiệu giác ngộ thông qua các pháp thiền thuộc truyền thống Ấn 
giáo. Đối với Đạo Phật, ánh sáng được nhận biết trong suốt qua trình tu 
tập Định và Tuệ nhưng đó không phải là dấu hiệu của giác ngộ. Phật giáo 
hiểu biết rất sâu sắc về bản chất của ánh sáng bên trong (inner light). 
Trong kinh Tăng Chi, Đức Phật đã mô tả về hào quang và ánh sáng và chỉ 
liên hệ “ánh sáng” với “trí tuệ” (chưa phải sự hoàn toàn giác ngộ)Này
 các Tỳ khưu, có bốn lại hào quang. Thế nào là bốn? Hào quang của mặt 
trăng, hào quang của mặt trời, hào quang của lửa và hào quang của trí 
tuệ (paññābhā). - Này các Tỳ khưu, có bốn lại ánh sáng rực rỡ. Thế 
nào là bốn? Ánh sáng rực rỡ của mặt trăng, ánh sáng rực rỡ của mặt trời,
 ánh sáng rực rỡ của lửa, ánh sáng rực rỡ của trí tuệ (paññā pabhā).
 - Này các Tỳ khưu, có bốn loại ánh sáng. Thế nào là bốn? Ánh sáng của 
mặt trăng, ánh sáng của mặt trời, ánh sáng của lửa, ánh sáng của trí tuệ
 (paññā-āloko). - Này các Tỳ khưu, có bốn loại sáng chói. Thế nào là
 bốn? Sự sáng chói của mặt trời, sự sáng chói của mặt trăng, sự sáng 
chói của lửa, sự sáng chói của trí tuệ (paññā-obhāso). - Này các Tỳ 
khưu, có bốn loại rực rỡ. Thế nào là bốn? Sự rực rỡ của mặt trăng, sự 
rực rỡ của mặt trời, sự rực rỡ của lửa, sự rực rỡ của trí tuệ 
(paññā-pajjoto) [5]Ngay khi thuyết giảng bài kinh đầu tiên (Kinh 
Chuyển Pháp Luân) Đức Phật cũng đã nói tới ánh sáng trong trải nghiệm 
giác ngộ của mình:&quot;... Như vậy, này các Tỳ khưu, đối với các Pháp (dhamma) trước đây chưa từng nghe, nhãn (cakkhu) đã khởi lên nơi Ta, trí (ñāṇa) đã khởi lên nơi Ta, tuệ (paññā) đã khởi lên nơi ta, minh (vijjā) đã khởi lên nơi Ta và ánh sáng (āloke) đã khởi lên nơi Ta.&quot;Tâm thuộc minh sát trí hiệp thế tạo ra &quot;ánh sáng giác ngộ&quot; mạnh mẽ (vipassanobhāso),
 nhưng tâm thuộc minh sát trí siêu thế tạo ra ánh sáng được xem là cực 
kỳ mạnh mẽ, chẳng hạn Ánh Sáng Giác Ngộ của Bậc Giác Ngộ tỏa khắp mười 
ngàn thế giới.Ánh sáng ấy phát sanh như thế nào? Tâm khi lắng sâu trong định được kết hợp với Tuệ (paññā), tâm ấy sẽ tạo ra nhiều thế hệ sắc cực sáng do tâm sanh (cittajarūpa). Dùng ánh sáng ấy, chúng ta có thể thâm nhập vào thực tại cùng tột hay chân đế (paramattha sacca)
 để thấy các pháp như chúng thực sự là. Điều này cũng giống như khi đi 
vào một căn phòng tối, chúng ta cần phải có ánh sáng để thấy mọi vật ở 
đó vậy. [6]Rõ ràng hai nhận thức rất khác biệt nhau. Nếu ánh sáng
 trong thiền là cứu cánh của San Mat thì ánh sáng trong thiền của Đạo 
Phật chỉ là phương tiện tu tập. Với một số người, khi ngồi thiền rồi 
thấy cái này, nghe cái nọ, thì rất vui mừng. Nếu đã gọi là thiền định 
thì đây phải là nổ lực dừng tâm vọng động lại, cho nên nghe và thấy các 
âm thanh lạ hay những hình tướng nào đó v.v...có khi đó lại là dấu hiệu 
của thất bại trong tu tập thiền định! Khi tọa thiền, hệ thống sinh lý 
thần kinh dễ bị xáo trộn, tâm rất dễ rơi vào các trạng thái &quot;ảo 
giác&quot;[7].Ngoài ra cũng thường dễ có sự lẫn lộn giữa thiền định và
 thiền quán. Ví dụ, khi giáo phái San Mat nói về pháp &quot;quán âm&quot; và &quot;quán
 quang&quot;, thực chất đó là hai pháp thiền định mà đối tượng (object) dùng 
để quán là âm thanh và ánh sáng. Tất cả các giáo phái Bà La Môn không có
 pháp quán nào có thể tạo ra &quot;tuệ giác ngộ&quot; để chấm dứt luân hồi sinh 
tử. Phật giáo nguyên thủy có pháp Tuệ quán (Vipassana) dùng để tu tập 
các Tuệ cần thiết để giải thoát khỏi sự tái sinh vào tam giới, tức các 
Tuệ giúp nhận biết Níp Bàn (Nibbana). Các thiền định Bà La Môn chỉ có 
thể phát sinh ra các tuệ gọi là &quot;tuệ của Định&quot;. Tuệ phát sinh từ các 
loại Định Bà La Môn chỉ giúp đạt tới các cảnh giới thiên đàng trong tam 
giới. Các loại tuệ này (phát sinh từ thiền định) không có khả năng giúp 
nhận biết Níp bàn, nghĩa là không có khả năng chấm dứt luân hồi sinh tử.
 Tuy nhiên vẫn có các đạo sư Bà La Môn khi thuyết giảng vẫn luôn đề cập 
đến một giác ngộ chấm dứt luân hồi sinh tử! Có lẽ cách giảng thuyết này 
chỉ là nhằm để các tín đồ có truyền thống Đạo Phật dễ thấy gần gũi và 
tin tưởng hơn.3. Giác ngộ của Đạo Phật phát triểnHơn hai
 trăm năm sau khi Đức Phật nhập diệt, đạo Phật thoái trào. Các triết gia
 xuất phát từ cái nôi Bà La Môn đã giải thích và qui kết minh triết của 
Đức Phật với các giá trị thuộc triết học Bà La Môn. Từ đó hình thành các
 tông phái Phật giáo mà về sau này các học giả gọi là Đạo Phật &quot;phát 
triển&quot;. Phát triển về đâu? Khi cứu cánh giác ngộ của Đức Phật đã là mức 
cùng tột. Chỉ có một hướng phát triển duy nhất là kéo giáo pháp cao vời 
của Đức Phật Gautama xuống tầm vóc tư tưởng của các triết gia trần thế.&nbsp;
 Ví dụ như các khái niệm “Đạo Phật thỏng tay vào chợ”, “Đạo Phật đi vào 
cuộc đời”, &quot;Đạo Phật cho doanh nhân&quot;, “Đạo Phật phù hợp với các hình 
thái xã hội” v.v và v.v… Rõ ràng là các triết lý như vậy, rất phù hợp 
với cấu trúc tâm lý và khuynh hướng của số đông. Ngược lại, giáo pháp 
nguyên thủy chỉ được số ít người thấu hiểu!Tịnh Độ TôngTrong
 khi “phát triển”, các tông phái của Đạo Phật phát triển đã thay đổi cứu
 cánh giác ngộ vô thượng của Đức Phật thành một cứu cánh tạm bợ như khả 
năng tái sinh nơi cõi cực lạc của A Di Đà Phật. Lý do thì ai cũng hiểu. 
Vì sự thích hợp với trình độ của số đông. Ở đây không thể đặt câu hỏi 
“Giác Ngộ là gì?” đối với Tịnh Độ tông, tức pháp môn niệm Phật. Vì pháp 
môn Tịnh Độ không có chủ trương tu để thực hiện giác ngộ.Thiền Tông Trung QuốcKhi
 Thiền tông Trung Quốc xuất hiện, người ta nói đến một kỹ thuật hay nghệ
 thuật gì đó, có thể làm cho phàm phu tức khắc thành thánh nhân. Đó là 
khái niệm về đốn ngộ, tức chứng ngộ một cách đột ngột phi thường! 
Suzuki, một thiền sư học giả, đã viết trong cuốn sách Thiền Luận của ông
 như sau:-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; “...vậy nội dung của Giác Ngộ là gì? Ta có 
thể mô tả nó bằng cách nào dễ hiểu để trí thức hiếu biện của ta có thể 
nắm lấy và đặt thành đề tài suy tư không? Bốn Diệu Đế không phải là nội 
dung của Giác Ngộ, cả đến Mười Hai Nhân Duyên, cả đến Tám Chánh Đạo. 
Chân lý nhoáng lên trong tâm Phật không phải như một tư tưởng có thể 
luận giải bằng lý trí.”-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; “Thế nghĩa là gì? Chắc vậy, 
chứng La Hán không phải là vấn đề chuyên học, mà đó là một cái gì hốt 
nhiên xảy đến, trong chớp mắt, sau bao năm tinh chuyên tu tập. Thời gian
 chuẩn bị có thể kéo dài nhiều năm dài dẳng, nhưng đến một lúc nào đó 
thì chớp nhoáng cơn khủng hoảng vỡ bùng và người ta thành La Hán, hoặc 
thành Bồ Tát, hoặc thành Phật luôn nữa. Có thể lắm,
 nội dung của Giác Ngộ giản dị vô cùng ở bổn thể, nhưng sức chấn động 
thì thực là kinh khủng. Tôi muốn nói, về trí giải, nó phải vượt qua tất 
cả thế kẹt thuộc phạm vi nhận thức và ngôn ngữ văn tự; về tâm giải, nó 
phải là sự tái thiết toàn thể phẩm cách con người.”-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
“…Rồi nay bỗng dưng cái Ngộ chụp lấy họ, một cách hoàn toàn bí mật, 
không ngờ trước, ấy thế là tất cả được giải quyết một lần; họ thành La 
Hán, hoặc Phật nữa.” [8].Quan niệm về giác ngộ cũng như con đường
 tu tập dẫn đến giác ngộ của thiền tông Trung Quốc là hoàn toàn khác với
 giáo pháp của Đức Phật. Khác cả về hình thức tu tập cũng như về nội 
dung giác ngộ. Sự thực là Thiền Tông Trung Quốc cũng không có sự thống 
nhất, cũng bị phân phái thành các kiểu tu tập khác nhau. Sau đây là một 
trình bày vắn tắt về một quan điểm tu tập nổi bật của Thiền Tông Trung 
Quốc:- Một số trường phái của Thiền Tông Trung quốc còn giữ sự tu
 tập về thiền định. Các trường phái này thực hành thiền bằng các bức 
tranh trâu [9]. Phương pháp thực hành và tiêu chuẩn đắc thiền khi tu tập
 trên các bức tranh trâu này hoàn toàn không có trong giáo pháp của Đức 
Phật. Sự giác ngộ&nbsp; của các thiền sư Trung Quốc, theo pháp tu mười bức 
tranh trâu, cũng không có chuẩn mực của bốn quả thánh như trong giáo 
pháp của Đức Phật.- Có trường phái Thiền Tông Trung Quốc nhấn 
mạnh vào cái bất lực của ngôn ngữ nói và chữ viết vì nó chỉ là cái vỏ 
hình thức “chật chội” không chuyên chở được toàn vẹn cái nội dung thực 
mà con người muốn chuyển tải cho nhau. Nhất là trong sự chuyển tải, trao
 đổi các khái niệm triết học hay đạo học. Đây là lý do Thiền tông TQ đã 
đề xuất ra khẩu hiệu “bất lập văn tự”. Các trường phái này đả kích thiền
 định và chế tác ra một số phương pháp tu tập gọi là Công án (koan) và 
Thoại đầu. Với lý luận như sau:Con người nhận biết thế giới bên 
ngoài bằng tư duy bên trong đầu óc. Đó là dòng chảy của những suy nghĩ 
miên man bất tận trong óc. Các suy nghĩ này cũng thể hiện bằng ngôn ngữ y
 hệt như bên ngoài. Nói cho dễ hiểu đó là những lời nói thầm (kiểu độc 
thoại) không dứt trong trí óc con người. (Inner speech or inner 
verbalization). Khi đối tượng xuất hiện ở ngoại cảnh, bên trong trí óc 
sẽ có liền một nhận thức, kèm theo các phán đoán vận hành bởi ngôn ngữ 
bên trong. Dù là lời nói bên ngoài hay suy nghĩ bên trong con người 
không thể nào không dùng đến các khái niệm của ngôn ngữ, cái vốn không 
thể chuyển tải chân lý trọn vẹn. Ngôn ngữ bên ngoài miệng hay lời nói 
thầm (dùng để suy nghĩ hay nhận thức) bên trong trí óc, đều là cái làm 
cản trở, làm sai lệch cái biết “như thực”. Thiền tông Trung Quốc gọi cái
 BIẾT qua tư duy ngôn ngữ này là cái Bị Sanh (be born). Khi tư duy ngôn 
ngữ bên trong trí óc bị chấm dứt thì cái BIẾT NHƯ THỰC xuất hiện. Cái 
biết “như thực” từ cõi “vô ngôn” này được tin là cái biết của Tánh giác.
 Thiền tông Trung quốc cũng tin rằng Tánh giác này là cái Vô Sanh trong 
kinh điển Đạo Phật!Khi nhận ra cái chỗ Vô sanh tức Tánh Giác, 
Thiền Tông gọi đó là Kiến Tánh. Vào giai đoạn đầu của lịch sử Thiền 
Tông, với sự hưng phấn quá mức, thiền tông TQ chẳng ngần ngại tuyên bố 
rằng kiến tánh (nhìn thấy cái được cho là &quot;vô sanh&quot;) là đắc quả vô sanh,
 là thành Phật. Tuy nhiên, ngay trong thời đó một số tu sĩ đã thấy sự 
tin tưởng vào việc thành Phật ngay trong tích tắc là một niềm tin “không
 cơ sở” và “quá mức ngây thơ”.&nbsp; Rồi qua thời gian dài chịu đựng sự công 
kích vào hiện tượng thành Phật “tức khắc” này, thiền tông TQ phải dịu 
giọng mà chấp nhận khẩu hiệu “Đốn Ngộ, Tiệm Tu”. Nghĩa là sau khi giác 
ngộ kiểu “ngay tức khắc”, các thiền sư phải tu tập lâu dài hơn nữa mới 
có thể thực sự chứng cái quả gọi là&nbsp; “Vô Sanh”, cái mà họ cho rằng tương
 đương với A La Hán hoặc là hơn A La Hán. Tiệm tu bằng phương pháp nào 
để được quả vô sanh hiện vẫn còn là điều chưa rõ!Các thiền sư 
Trung Quốc đã chế tác ra nhiều kĩ thuật thiền, trong đó có một số kĩ 
thuật rất ấn tượng như&nbsp; la, hét đấm, đá v.v..(Ví dụ: Thiền Sư Đức Sơn 
[10]). Có lẽ các thiền sư Trung Quốc nghĩ rằng khi la hét đánh đá thiền 
sinh có thể gây ức chế dòng ngôn ngữ bên trong của thiền sinh? Nhưng 
trước đó hàng ngàn năm Đức Phật đã giải quyết vần đề một cách thật đơn 
giản. Đó là phương pháp Chánh Niệm trên hơi thở . Chỉ vậy thôi. Chưa cần
 có các bậc thiền, khi có chánh niệm các dòng tư duy ngôn ngữ trong trí 
óc đương nhiên đã dừng lại!Trong kinh điển hệ Pali, Đức Phật 
không quan tâm đến các phạm trù Brahman, Tánh giác hay Phật tánh. Ngài 
từ chối không bàn bạc nhiều về Brahman của Bà La Môn giáo, cũng không 
bàn bạc nhiều về cái Tánh Giác hay Phật Tánh như các luận sư của Phật 
giáo Phát triển về sau này. Đức Phật không dính mắc vào tranh cãi triết 
học. Giáo pháp của Đức Phật chỉ nhắm vào mục đích làm cho con người hết 
đau khổ trong cuộc sống, và sau khi chết, người giác ngộ có thể an trú 
tại Nibbana mà không phải tái sanh. Trước khi giác ngộ, A La Hán vốn là 
con người bình thường đã được sanh vào cõi người. Ngài tu tập giới, 
định, tuệ theo đúng giáo pháp của Đức Phật để chấm dứt sự tái sanh. A La
 Hán là vị thực sự thực hiện được Vô Sanh. Khi giác ngộ, các ngài thường
 nói:-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm v.v…”Đức
 Phật là người tài giỏi cũng phải mất bao năm trời lăn óc khổ hạnh với 
thực hiện được Đại Giác Ngộ. Biết bao tu sĩ Theravada ngày nay đã bỏ cả 
đời người đi tìm giác ngộ mà còn mịt mù chưa thấy tăm hơi! Nhưng trên 
đất Trung Hoa vĩ đại thì sự việc lại khác! Chỉ với các thuật như Tham 
công Án, Khán thoại đầu, đấm, đá, đánh và hét v.v… thậm chí chỉ cần nhìn
 chiếc lá rơi, nghe âm thanh một mảnh sành vỡ v.v…các thiền sư Trung 
Quốc cũng đã thực hiện được giác ngộ ngay trong tức khắc! Thiền Trung 
Quốc nói bằng ẩn dụ rằng đó là “một cú nhảy thẳng vào trong sự giác 
ngộ”! Nhưng tại đây, câu hỏi là cái “giác ngộ ngay tức khắc” của cú nhảy
 tuyệt vời đó có phải là cái giác ngộ mà Đức Phật đã thực hiện hay 
không?Mật tông Phật giáoMật tông Phật giáo (tức Kim 
cương thừa) tại Ấn Độ xuất hiện rất muôn, khoảng một ngàn năm sau khi 
Đức Phật nhập diệt. Không bị suy thoái như Thiền Tông, hiện nay Mật Tông
 phát triển rất mạnh với vô số các chi phái khác nhau. Đây là truyền 
thống tu tập bí mật có rất nhiều kĩ thuật tu tập. Trong rất nhiều kĩ 
thuật đó, có thể phân tích ra rất nhiều nguyên lý tu tập để dẫn tới giác
 ngộ [11]. Khi sử dụng Yoga (một trường phái của Ấn giáo) với các kĩ 
thuật tu tập trên các luân xa, trên luồng hỏa hầu kundalini, Mật Tông đã
 đi lại con đường tu tập và giác ngộ theo Ấn Giáo. Khi sử dụng năng lực 
tính dục&nbsp; để thực hiện giác ngộ thì Mật Tông đã không còn mối liên hệ 
nào với Đạo Phật nguyên thủy nữa. Đây không phải chỉ nói đến mối liên hệ
 về phương pháp tu tập mà nói đến mối liên hệ về bản chất của Giác ngộ. 
Phái thiền Dzogchen của Mật tông Tây Tạng có quan niệm giác ngộ rất 
giống với Thiền tông Trung Quốc. Mật tông có những kĩ thuật nhằm đồng 
hóa thân tâm của người đệ tử chưa giác ngộ với thân tâm một vị thày đã 
giác ngộ hoặc với biểu tượng của một vị hóa thần (yidam). Do vậy có thể 
thấy sự giác ngộ của Mật tông bắt đầu bằng sự tu tập dựa trên tha lực. 
Một điều phải nhắc lại ở đây rằng mọi phương pháp tu tập đều có những 
giá trị riêng của nó. Bài viết ngắn này chỉ nhằm phân biệt các loại giác
 ngộ đến từ các con đường tu tập khác nhau.II. Giác ngộ theo giáo pháp của Đức Phật GautamaRất
 nhiều những tôn giáo, những pháp môn, những đạo sư đã nói đến giác ngộ, nhưng thường không nói rõ những trạng thái giác ngộ đó có bền vững hay 
không? Có các đạo sư ca ngợi trải nghiệm “sống trong hiện tại” như một 
trải nghiệm giác ngộ. Thực ra, trải nghiệm “sống trong hiện tại” chỉ là 
kết quả của Chánh niệm (mindfulness). Trải nghiệm này không bền, nghĩa 
là chánh niệm có thể mất đi rất nhanh bất cứ lúc nào. Ngay cả khi đạt 
được thiền định, những trải nghiệm trong định cũng mất đi rất nhanh khi 
xuất ra khỏi định. Một số đạo sư thuộc Ấn Độ giáo chỉ nhấn mạnh vào cái 
“giác ngộ” trong đời sống này. Họ không bàn về sự chấm dứt tái sanh hoặc
 không chứng minh được khả năng chấm dứt tái sanh. Theo giáo pháp của 
Đức Phật, nếu không chấm dứt được tái sinh thì cái giác ngộ nhất thời 
trong đời sống ngắn ngủi này sẽ trở thành vô nghĩa. Tất cả các tôn giáo,
 giáo phái của Ấn Độ giáo đều không xem việc chấm dứt tái sanh là cứu 
cánh của giải thoát. Chỉ có hai tôn giáo sinh ra trên đất Ấn Độ đặt cứu 
cánh giải thoát là sự chấm dứt vòng luân hồi (samsara), đó là Đạo Phật 
và Đạo Jain.Đối với Đạo Phật, một cách khái quát, giác ngộ là khi:-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tâm đạt được trạng thái định tĩnh, an lạc, thanh thản và vô sự vì không còn ô nhiễm (lậu hoặc) bởi tham sân si,-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vượt thoát khỏi tất cả những đau khổ vốn có của đời sống vì chấm dứt được quá trình sinh tử luân hồi.Giác
 Ngộ trong giáo pháp thực sự của Đức Phật do nổ lực hoàn toàn tự thân. 
Sự giác ngộ này không nương nhờ tha lực hay sự ban phúc của một vị thày,
 vượt thoát các cõi trời, không tồn tại như một Đại Ngã mà hoàn toàn&nbsp;“Vô
 Ngã”. Chỉ riêng Đạo Phật nguyên thủy mới có các pháp thiền quán 
(Vipassana) như Quán hơi thở và Tứ Niệm Xứ. Chỉ riêng Đạo Phật mới có bốn mức độ giác ngộ
 (còn gọi là bốn tầng thánh trí) [12]. Bốn mức độ giác ngộ trong Đạo 
Phật đều có tiêu chuẩn để nhận biết cũng như&nbsp; các bậc thiền định cũng có
 các tiêu chuẩn để hành giả xác nhận được mình đang ở bậc thiền nào. Các
 bậc thiền định hay thiền quán của Đạo Phật nguyên thủy đều được mô tả 
rõ ràng, đồng thời cũng có những chuẩn mực, tiêu mốc để xác định và còn 
ghi lại trong các bộ Nikaya. Ví dụ: Sơ thiền là trạng thái định với năm 
thiền-chi (tầm, tứ, hỉ, lạc, định nhất tâm). Các giáo phái khác không 
bao giờ biết đến những chuẩn mốc này. Có giáo phái khi ngồi thiền thấy 
ánh sáng bèn cho mình đã đạt tới bản thể của thế giới, đã chứng ngộ Phật
 tánh. Có người khi ngồi thiền thấy các hình ảnh của chư thiên, thấy 
rồng phượng bay lộn trong phòng bèn vui mừng cho rằng mình đã đắc thiền!
 Nếu hỏi đó là thiền gì? Định gì? Cấp độ gì? thì chắc chắn không thể trả
 lời! Bởi vì nội dung giác ngộ có khác nhau nên phương cách tu tập 
và thực hành phải khác nhau. Một tu sĩ bà La Môn giữ&nbsp; phạm hạnh tuyệt 
đối để thực hành thiền định (samadhi), nếu thành công (đắc định) người 
tu sĩ này sẽ đạt đến cõi trời tương ứng của mức độ định mà mình tu tập 
được. Đối với Ấn giáo Bà La Môn, cõi trời cao nhất là giác ngộ cao nhất.
 Đức Phật cũng từng chứng đắc đầy đủ tám định của Bà La Môn nhưng Ngài 
không thấy cõi trời tối cao là giác Ngộ tối thượng. Không thỏa mãn với 
các tầng trời và bằng sự tự tin mãnh liệt đã khiến ngài thực hành một 
phương pháp riêng và đã tạo nên một kì tích tại cội Bồ Đề. Kinh điển có 
ghi lại diễn tiến tâm thức của Đức Phật dưới cội Bồ Đề trong khi Ngài 
thực hiện giác ngộ. “Chánh pháp” của Đạo Phật là tất cả những gì Đức 
Phật đã thực hành 49 ngày dưới cội Bồ Đề tại Bodhgaya. Bởi vì giác ngộ 
là đỉnh điểm cuối cùng cho một quá trình tu chứng, là trải nghiệm duy 
nhất và riêng biệt trong tâm của người tu chứng, cho nên không dễ dàng 
gì để nói hay mô tả về trạng thái này. Tuy nhiên dù sao ta vẫn có thể 
hình dung gián tiếp “trạng thái giác ngộ” qua con đường tu tập dẫn đến 
giác ngộ.&nbsp; Ta sẽ thấy giác ngộ của Đạo Phật nguyên thủy là kết quả của 
một quá trình tu tập rất khoa học để nhận biết tâm, để phát triển các 
loại trí và cuối cùng nhận ra Níp bàn như một đối tượng đặc biệt của 
tâm. Hoàn toàn không có tính thần bí trong sự&nbsp; giác ngộ, không có sự ban
 phúc từ thượng đế hay một vị thày nào cho người tu tập Các giáo phái 
thuộc hệ tư tưởng Bà La Môn hoặc các giáo phái bí mật như Sanmat cho 
rằng Thầy có thể truyền tâm, khai ngộ (initiate) cho đệ tử (cẩn thận chữ
 &quot;khai ngộ&quot; ở đây không phải là giác ngộ hoàn toàn). Điều này đúng, vì 
tâm của tất cả các chúng sanh đều nằm trong một thể thống nhất 
(continuum) cho nên có những mối liên hệ nhất định với nhau. Tuy nhiên 
&quot;initiation&quot; chỉ là những tương tác thuận lợi (trong tam giới) để cố 
giúp sự tương đồng tâm đệ tử với tâm người thày. Initiation không thể 
thay thế cho nổ lực tu tập tự thân của người đệ tử. Hai nữa, initiation 
là kĩ thuật trong sự tu tập thiền định của các giáo phái Bà la Môn, tức 
những định đưa đến giác ngộ các cõi trời (thiên đàng) trong tam giới. 
Điều này khác hẳn với việc tu tập thiền quán (Vipassana), mà Đạo Phật 
nhằm mục đích là&nbsp; một giác ngộ vượt thoát sự tái sinh trong tất cả các 
cõi trời trong tam giới. Sự tu tập của từng cá nhân có tiến bộ hay không
 còn tùy thuộc vào nghiệp người đó tốt hay xấu. Lịch sử Đạo Phật còn 
biết rõ Anan vốn là thị giả, người thân cận nhất, đồng thời cũng là 
người anh em cùng cha khác mẹ với Đức Phật, nhưng mãi tận đến sau khi 
Đức Phật nhập diệt ngài mới chứng quả A La Hán. Rõ ràng Đức Phật không 
thể gánh nghiệp cho Anan hoặc cho bất cứ ai, cũng như không thể gia trì 
cho Anan hoặc cho bất cứ ai sớm chứng đắc đạo quả được. Điều này quả 
không làm phấn khởi cho sự mong ước của đa số Phật Tử, nhưng thực sự 
Giáo Pháp nguyên thủy là như vậy! Chân lý là như vậy! Ai cũng muốn 
sự tu tập của mình được nhanh chóng, ai cũng muốn tìm được con đường 
tắt, nhưng cũng nên hiểu rõ tính gian khó của việc tu tập qua lịch sử 
của Đạo Phật còn để lại. Cái nào cũng có cái giá của nó! Ngoại trừ những
 trường hợp vô cùng đặc biệt,&nbsp; rất khó để tin được một người có thể bất 
ngờ, tự nhiên hay “hốt nhiên” mà đại ngộ được! Nếu có, thì đó là một nội
 dung giác ngộ hoàn toàn khác với giác ngộ của Đức Phật dười cội Bồ đề.
 Đạo Phật thời Đức Phật còn tại thế đã mô tả một đạo lộ Giới-Định-Tuệ rõ
 ràng cho sự tu tập. Dùng chữ “Đạo lộ” là ý muốn nói đến một chương 
trình tu tập theo thứ tự (step by step) để người tu biết cách rèn luyện 
để chuyển biến một tâm thức phàm phu đến các tầng bậc chứng ngộ (bốn đạo
 quả) và cuối cùng giác ngộ Níp-bàn.III. Níp bàn (Nibbana)Giác
 ngộ của Đạo Phật gọi là Níp Bàn. Níp bàn không phải là một thực tại 
tuyệt đối cao nhất, không phải Brahman, không phải God, không phải đấng 
sáng tạo. Giác ngộ trong Đạo Phật là trạng thái tâm đoạn tận được các ô 
nhiễm (lậu-hoặc, taints), không còn bị dục ái, sân, si khống chế. Con 
người giác ngộ hoàn toàn tự do, không tái sanh, vô sanh (Ajāti), không 
‘trở thành”, không già, không bệnh, không chết. Níp Bàn không phải là 
trạng thái đoạn diệt và hư vô (annihilation). Níp Bàn được ví như khi 
ngon lửa tắt đi nhưng thực sự nó không mất đi đâu, giống như khi nó sanh
 ra, nó chẳng từ đâu đến. [11]. Các bậc Thánh thường mô tả trạng thái 
giác ngộ như sau:Tâm định tĩnh, an lạc, thanh thản, vô sự. Tâm giải thoát này kiên cố, không lay chuyển được (akuppa cetovimutti).Sau khi giác ngộ, các ngài thường nói:“Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, nay không thối lui nữa!”Níp Bàn là một phạm trù đặc biệt, không thuộc danh (consciousness) hay thuộc sắc (matter), không phải đoạn diệt và hư vô (annihilation).
 Thực sự với đầu óc phàm phu chúng ta không thể hình dung trực tiếp nội 
dung Níp-bàn là gì! Vì đây là lãnh vực trải nghiệm riêng của các bậc 
thánh. Tuy nhiên, quy trình đi đến giác ngộ để trải nghiệm Níp-bàn thì 
hoàn toàn có thể mô tả được! Trong Vi diệu pháp (abhidhamma), Phân tích 
đạo (patisambhidamagga), rải rác trong các bộ Nikaya, có những phần mô 
tả về Đạo Lộ đến Níp Bàn cũng như lộ trình tâm khi giác ngộ. Chính sự mô
 tả quy trình của tâm khi Giác Ngộ còn lưu giữ trong kinh điển là những 
tài liệu quý giá nhất giúp ta thấu hiểu Giác Ngộ là gì?IV. Lộ Trình Tâm khi giác ngộVi
 Diệu Pháp (abhidhamma), một bộ luận được Theravada xếp vào Chánh tạng, 
đã phân tích chi tiết tâm thức của con người thành các tâm (citta) và 
các lộ trình tâm (citta vithi). Đối với một người bình thường, ý môn lộ 
trình tâm vận hành theo một kiểu nhất định. Khi một người đạt giác ngộ, ý
 môn lộ trình tâm lại vận hành theo một kiểu khác:1. Ý môn lộ trình tâm &quot;bình thường” của tất cả mọi người (phàm phu)Bắt đầu và theo thứ tự như sau:- Tâm “Hộ kiếp rúng động” (một sát na)- Tâm “Hộ kiếp dứt dòng” (một sát na)- Tâm “Ý môn hướng” (một sát na)- Tâm “Đổng Tốc” (7 sát na)- Tâm “Thập Di” (2 sát na)Cuối
 cùng, ý thức rơi trở vào dòng Hộ kiếp còn gọi Tâm Hữu phần (life 
continuum). Nếu kể cả tâm Hộ kiếp, thì một lộ trình tâm của ý thức của 
một người bình thường trong đời sống hàng ngày gồm có 12 tâm.Khác
 với cách giải thích mù mờ, thần bí và huyễn hoặc về sự giác ngộ của tất
 cả các tôn giáo thần khải cũng như Bà la môn, Sanmat v.v…và kể cả các 
Đạo Phật gọi là “phát triển”, giác ngộ trong Đạo Phật nguyên thủy là một
 sự kiện minh bạch. Với sự hổ trợ của năng lực Thiền định, người thực 
hành Tuệ quán (Vipassana) có thể nhận biết rõ ràng từng tâm (citta) và 
các lộ trình tâm (citta vithi) của mình, trong lúc chưa giác ngộ cũng 
như trong lúc giác ngộ. Đây không phải chỉ là một lý thuyết trên kinh điển.
 Trong hiện tại, đang có các vị sư thực hiện thành công pháp tuệ quán 
này. Khi giác ngộ, người tu tự nhận biết sự giác ngộ của mình bằng một 
lộ trình tâm giác ngộ với 11 tâm như sau:2. Ý môn lộ trình tâm của người&nbsp; “Giác Ngộ”Với kí hiệu cụ thể như sau:- Đối với người có trí tuệ chậm lụt (Mandapanna)Na – Da – Ma – Pa – U – Nu – Go – Magga – Phala – Phala – Bh –- Hoặc đối với&nbsp; người có trí tuệ nhạy bén (Tikkhapana)Na – Da – Ma – U – Nu – Go – Magga – Phala – Phala – Phala – Bh -Giải thích các kí hiệu :Na = bhavaṅga-calana – hữu phần (hộ kiếp) rúng động, – vibrating life-continuumDa = bhavaṅgu-paccheda – hữu phần (hộ kiếp) dứt dòng – arrested life-continuumMa = manodvārāvajjana – ý môn hướng tâm -door adverting consciousnessPa = parikamma – chuẩn bị của Đạo (magga) – preparation of the Path (magga)U = upacāra – cận hành của Đạo (magga) – proximity of the Path (magga)Nu = anuloma – thuận thứ cho cái đi trước và cái theo sau – conformity to what preceeds and to what followsGo = gotrabhu – chuyển tộc – change-of-lineageMagga = sotāpattimagga – Đạo Nhập Lưu – the Path of stream-entryPhala = sotāpatti-phala – Quả Nhập Lưu – the Fruition of stream-entryBh = bhavaṅga – hữu phần (hộ kiếp) – life-continuumChỉ
 trừ một số người, mà Pháp Học chưa được nắm vững, thì có thể không nhận
 biết được các tâm trong tiến trình giác ngộ (nhập lưu). Một người thuần
 thục về Pháp học, với tuệ quán đúng cách, sẽ nhận biết rõ các tâm trong
 tiến trình giác ngộ, thấy được sát-na của tâm chuyển tộc, ngay lúc 
chuyển phàm thành thánh.Kể từ khi Đức Phật đại giác ngộ và tuyên 
thuyết giáo pháp của Ngài cho tới ngày nay, chưa có một tôn giáo hay 
tông phái nào có khả năng mô tả &quot;lộ trình tâm&quot; của một người khi giác 
ngộ. Qua sự mô tả chi tiết lộ trình tâm giác ngộ, Đạo Phật có cái nhìn 
về sự giác ngộ rất rõ ràng, rất minh bạch và rất chuẩn mực so với sự mơ 
hồ đầy thần bí trong sự giác ngộ của tất cả mọi tôn giáo khác.Một
 điều phải khẳng định ở đây là để có một lộ trình tâm giác ngộ, phải có 
một sự tu tập bài bản theo một đạo lộ nhất định. Đây là một một con 
đường duy nhất, một phương pháp duy nhất, một chánh pháp rất quí giá gọi
 là pháp bảo.V. Đạo lộ đưa đến giác ngộ của Đạo Phật Theravada Theravada
 là một phái của Đạo Phật xưa cổ nhất duy nhất còn tồn tại ngày hôm nay 
với Kinh, Luận và chú giải khá đầy đủ. Phương cách tu tập của Theravada 
dựa trên bộ luận Thanh Tịnh Đạo (Visuddhimagga) của ngài Buddhaghosa. Bộ
 Thanh Tịnh Đạo không phải là quan điểm riêng của ngài Buddhaghosa. Đây 
là qui trình tu tập dựa trên kinh, luận, Vi Diệu Pháp của Theravada. Có 
nhiều trường phái thực hiện Thanh Tịnh Đạo. Có những phái chỉ thực hành 
các pháp quán riêng biệt của Tứ Niệm Xứ. Đến thời ngài Mahasi, pháp thực
 hành Thanh Tịnh Đạo đã hoàn chỉnh hơn. Nhưng mãi tận đến khoảng 20 năm 
trở lại đây, trường thiền Pa Auk mới tực sự thực hiện hoàn chỉnh đạo lộ 
tu tập đúng theo Thanh Tịnh Đạo. Tóm tắt đạo lộ như sau:-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hành giả trước tiên thanh lọc thân tâm bằng giới (sila),-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sau đó thực hành thiền định (samadhi) để hỗ trợ giới và hỗ trợ tuệ quán (vipassana) sau này.&nbsp;Thiền Định trong bộ luận Thanh Tịnh Đạo gọi là Jhana-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sự giác ngộ được thực hành tuần tự qua 16 tầng thiền tuệ từ
 thấp lên cao. Thiền tuệ là phương pháp quan sát thế giới (vật chất và 
tinh thần) bằng cách quan sát thân tâm của chính hành giả. Bằng năng lực
 của Định, hành giả thấy rõ từng tâm phát khởi, thấy rõ quá trình tâm 
duyên hợp phát sinh rồi hủy diệt. Sự biết và thấy rõ các tâm phát sinh ra các trí.Qua mười một tầng tuệ đầu tiên hành giả sẽ bắt đầu trực nhận Níp bàn:“…Sau
 khi chứng đắc các tuệ này, hành giả vẫn tiếp tục công việc thấy sự trôi
 qua và diệt mất của mỗi hành khi chúng khởi lên, với ước muốn thoát 
khỏi chúng, hành giả sẽ thấy ra rằng cuối cùng tất cả các hành đều diệt.
 Tâm hành giả trực tiếp biết và thấy Niết-bàn – đó là ý thức trọn vẹn về
 (vô vi) Niết-bàn kể như đối tượng.Khi tâm thấy Niết-bàn, hành giả kinh qua năm tuệ còn lại cùng với sự khởi lên của tiến trình tâm đạo (maggavīthi). Năm tuệ đó là:12. Tuệ Thuận Thứ (Anulama ñāṇa) 13. Tuệ Chuyển Tộc (Gotrabhù ñāṇa) 14. Tuệ Đạo (Magga ñāṇa) 15. Tuệ Quả (Phala ñāṇa) 16. Tuệ Phản Khán (Paccavekkhana ñāṇa)Như
 vậy hành giả đã đạt đến chánh trí về Tứ Thánh Đế và đã tự mình chứng 
ngộ Niết-bàn. Với sự chứng ngộ này, tâm hành giả đã được tịnh hóa và 
thoát khỏi mọi tà kiến. Nếu hành giả cứ tiếp tục theo cách này, có thể 
hành giả sẽ đạt đến A-la-hán Thánh quả và nhập Vô Dư Niết-bàn…” [14]Đạo
 lộ tu tập Theravada hoàn chỉnh được tìm lại căn cứ theo các bộ Nikaya, 
theo Vi diệu pháp, theo Phân tích đạo, theo Thanh Tịnh đạo luận 
(Visudhimagga). Ngay vào lúc giác ngộ, người giác ngộ sẽ trực tiếp nhìn 
thấy lộ trình tâm giác ngộ của chính mình. Khi đã “hữu duyên” biết đến 
những thông tin này, những ai tha thiết với sự truy tìm giác ngộ sẽ phải
 bật khóc khi biết đến tính minh bạch và tầm vóc vĩ đại của giáo pháp mà
 Đức Phật đã giảng dạy.Đạo Phật của&nbsp; Đức Phật Gautam được giảng 
dạy công khai, không dấu diếm, không bí truyền [15]. Tính thần bí và bí 
truyền cũng như tính luôn đề cao vai trò của minh sư, giáo chủ&nbsp;hay của 
tha lực là một đặc diểm của Ấn giáo. Sự truyền tâm (initiation) chỉ là 
một kĩ thuật hổ trợ loại giác ngộ trong tam giới. Kĩ thuật truyền tâm 
không có tác dụng gì trong Giác Ngộ Tối Thượng của Đạo Phật Phật (ý nói 
Đạo Phật chính thống và nguyên thủy). Nguyên lý trong sự giác ngộ của 
Đạo Phật là sự phát tiển các Tuệ (wisdom) tức sự hiểu biết hướng đến 
giải thoát. Tuệ giác ngộ không phải là phạm trù mơ hồ hay thần bí. Tuệ 
để thực hiện giác ngộ có thể liệt kê, đếm và mô tả được [16]. Mười sáu 
tuệ trong sự thực hành Vipassana là những tuệ căn bản nhất. Chỉ có đầy 
đủ tuệ giác ngộ mới có được lộ trình tâm giác ngộ.VI. Vài vấn đề trong cách thực hiện giác ngộ của Đạo Phật nguyên thủyĐạo
 Phật phân phái và tan rã sau kì kết tập lần thứ ba tức 250 năm sau khi 
Đức Phật nhập diệt. Một bộ phái là Theravada đi về đảo Sri Lanka và được
 bảo tồn tại nơi này. Theravada là bộ phái duy nhất còn tồn tại sau cuộc
 bể dâu. Những gì Theravada đã làm hơn 2000 năm để bảo tồn Đạo Phật là 
vô cùng to lớn mà mọi Phật tử phải trân trọng và nhớ ơn. Tuy nhiên, trên
 phương diện lịch sử, Theravada cũng chỉ là một bộ phái gần nguyên thủy 
nhất mà thôi. Theravada chưa hẳn là một đạo Phật thực sự nguyên thủy, 
tức Đạo Phật được thuyết giảng lúc Đức Phật còn tại thế và lúc chưa bị 
phân phái. Mặc dù cách tu tập theo Thanh Tịnh Đạo đã được thực hiện 
thành công, những vẫn còn có khả năng tồn tại một đạo lộ “nguyên thủy” 
hơn. Vấn đề còn tranh cãi hiện nay là ở cách thực hành Thiền Định và 
phương pháp thiền quán để thực hiện Tam minh.1. Có một số chủ 
trương không thực hành các &quot;định Jhana&quot; (được mô tả trong các bộ luận) 
mà nhấn mạnh đến sự thực hành bốn &quot;thánh chánh định&quot; (theo mô tả trong 
các bài kinh).2. Sau khi đắc bốn Thánh Chánh Định, việc thực hiện
 giác ngộ không cần phải qua phương pháp thiền quán của trường phái phân
 tích (Thanh Tịnh Đạo - Theravada). Giác ngộ bốn quả thánh có thể thực 
hiện bằng một qui trình khác. Qui trình này hiện còn trong giai đoạn 
chưa được phổ biếnHiện nay vẫn còn có những nổ lực để đi tìm và 
phục hồi đạo lộ tu tập nguyên thủy mà chính Đức Phật đã giảng dạy. Nổ 
lực phục hồi Đạo Phật nguyên thủy sẽ dựa vào sự phân tích và “giải mã” 
trên các bộ Kinh (Sutta) nhiều hơn việc dựa vào các bộ Luận (Sastra). 
Mong rằng trong một ngày sớm nhất, nổ lực này sẽ thành công. Khi đó 
chúng ta có thể nhìn thấy Chánh Pháp thực sự nguyên thủy với phương cách
 tu tập thù thắng hơn, hiệu quả hơn. Nghĩa là giống như trong thời Đức 
Phật tại thế, ngài đã giảng dạy và giúp cho hàng ngàn người đạt giác ngộ
 nhanh chóng và dễ dàng.Lời cuốiTrên con đường tu tập 
tâm linh, ta nhất thiết phải hình dung về cái đích đến của mình. Nghĩa 
là, phải xác định loại giác ngộ nào mà mình muốn nhắm đến. Tức phải tìm 
câu trả lời thật chính xác cho câu hỏi “Giác Ngộ là gì?”. Như trên đã 
trình bày, có rất nhiều loại giác ngộ do các minh sư, guru, giáo chủ đã 
từng thuyết giảng qua nhiều thời đại. Tu tập loại giác ngộ nào, đó sự 
lựa chọn của riêng của từng mỗi cá nhân. Đối với những ai ngưỡng mộ giáo
 pháp của Đức Phật, tất yếu phải nhận biết loại “giác ngộ” rất đặc thù 
của Đạo Phật. Giác Ngộ trong Đạo Phật không hề có tính thần bí mơ hồ. Đó
 là một trạng thái tâm đã được mô tả rõ ràng, minh bạch. Người giác ngộ 
sẽ sống trong hiện kiếp này với trạng thái định tĩnh, thanh thản, an 
lạc, vô sự; sẽ không còn có sự tái sanh để chịu lại khổ đau.BS. Phạm Doãn(Bài đã được viết lại ngày 14/09/2011)Chú thích:[1]
 Với một số người, chữ&nbsp; “enlightenment” có thể làm liên tưởng đến phong 
trào triết học gọi là thời kì khai sáng ở giữa thế kỉ 19. 
Chữ&nbsp;“awakening” cũng vậy, từ lâu chữ này đã mang một ý nghĩa phục sinh, 
phục hưng, phục dựng cho các phong trào tôn giáo hay văn hóa của phương 
Tây[2] Vedanta là một trường phái triết học Ấn Độ phát triển dựa trên Upanisad.[3]
 Đạo của ngài Thanh Hải (một nhánh của Sanmat) dùng chữ &quot;truyền tâm ấn&quot;.
 Xem phả hệ dòng Sanmat của ngài Thanh Hải tại link này:&nbsp;http://santmat.livingcosmos.org/surat-shabd-yoga/ssy-navtree.html[4] Trích từ tác phẩm &quot;Osho Tự Truyện&quot;, chuyển ngữ: Minh Nguyệt, tác giả: OSHO[5] Tăng Chi bộ kinh, chương nói về hào quang ( AN. 11.139)[6] Trích từ Biết và Thấy, tác giả Pa Auk Sayadaw[7] tham khảo thêm tại link này: http://bsphamdoan.wordpress.com/cac-bai-vi%E1%BA%BFt-cu/psychological-view-of-meditative-experiences/và http://bsphamdoan.wordpress.com/cac-bai-vi%E1%BA%BFt-cu/th%E1%BB%83-nghi%E1%BB%87m-kundalini/[8] Thiền Luận, quyển thượng, luận hai, đoạn: Thiền và Ngộ[9] Mười bức tranh trâu http://www.budsas.org/uni/u-tranh-chantrau/ix.htm[10] Đức Sơn Tuyên Giám (zh. déshān xuānjiàn 德山宣鑒, ja. tokusan senkan), 782-865, là Thiền sư Trung Quốc, một trong những Thiền sư lỗi lạc nhất đời Đường. Sư có 9 môn đệ được ấn khả, trong đó hai vị Nham Đầu Toàn Hoát và Tuyết Phong Nghĩa Tồn đứng hàng đầu. Sư nối pháp Long Đàm Sùng Tín thuộc dòng Thanh Nguyên Hành Tư và Thạch Đầu Hi Thiên.
 Nhân duyên ngộ đạo của Sư là một trong những câu chuyện thường được 
nhắc lại nhất trong giới Thiền. Sư nổi danh về việc sử dụng cây gậy để 
giáo hoá (đập) thiền sinh, từ đó mà sinh ra danh từ Bổng hát, chỉ cây gậy (bổng) ngang dọc của Sư và tiếng hét (Hát) vọng vang của Lâm Tế Nghĩa Huyền. (Wikipedia)[11] Giới thiệu mật tông Việt Nam: http://bsphamdoan.wordpress.com/cac-bai-vi%E1%BA%BFt-cu/gi%E1%BB%9Bi-thi%E1%BB%87u-m%E1%BA%ADt-tong-vi%E1%BB%87t-nam/[12] Bốn tầng thánh trí: http://bsphamdoan.wordpress.com/tham-kh%E1%BA%A3o-references/b%E1%BB%91n-t%E1%BA%A7ng-thanh-tri/[13] Nibbana: http://bsphamdoan.wordpress.com/tham-kh%E1%BA%A3o-references/nibbana-nip-ban/[14]
 Biết và Thấy (Knowing and Seeing), đoạn: Biết và thấy niết bàn, tác 
giả: Pa-Auk Tawya Sayadaw (U Acinna), Tỳ khưu Pháp Thông dịch.[15]
 “…Này Ananda, chúng Tỷ-kheo còn mong mỏi gì nữa ở Ta! Này Ananda, Ta đã
 giảng Chánh pháp, không có phân biệt trong ngoài (mật giáo và không 
phải mật giáo), vì này Ananda, đối với các Pháp, Như Lai không bao giờ 
là vị Ðạo sư&nbsp; còn nắm tay (còn giữ lại một ít mật giáo chưa giảng dạy). 
(Kinh Đại Bát Niết bàn, đoạn 25)[16] Để hiểu rõ hơn về Tuệ Giác Ngộ của Đạo Phật nguyên thủy, quý vị có thể đọc thêm phân tích chi tiết trong bài:&nbsp; “Tuệ và Giác Ngộ”







&nbsp;
  
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
 
]]></description>
            <pubDate>2011/06/20 23:37:50</pubDate>
            <guid><![CDATA[Giác Ngộ là gì? (updated):2606]]></guid>
         </item>         <item>
            <title><![CDATA[Về việc dịch Tam Tạng Pali sang tiếng Việt]]></title>
            <link><![CDATA[http://vn.360plus.yahoo.com/phamdoan52/article?mid=2584]]></link>
            <description><![CDATA[
 
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
  
  

Vừa có một phản ảnh trên Facebook rằng đối với Tam Tạng Kinh,
bản tiếng Việt, thì không cần phải dịch lại. 

Dĩ nhiên người học Phật tại VN đã từng có bản Việt dịch các
bộ Nikaya của Tỳ Kheo Thích Minh Châu và giáo sư Trần Phương Lan. Những người nghiên cứu Phật học chuyên sâu và cả những
người thực hành nghiêm túc rất cần đối chiếu các bản dịch (ví dụ giữa các bản
tiếng Việt, giữa các bản tiếng Anh v.v...). Khi Đức Phật nhập diệt ngài không
căn dăn các học trò phải nương tựa vào đâu cả. Ngài chỉ luôn nói rằng phải dựa
vào giáo pháp để tu tập:

Này
Ananda, những ai sau khi Ta diệt độ, tự mình là ngọn đèn cho chính mình, tự
mình nương tựa chính mình, không nương tựa một gì khác, dùng Chánh pháp làm
ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ nương tựa, không nương tựa vào một pháp gì
khác, những vị ấy, Này Ananda là những vị tối thượng trong hàng Tỷ-kheo của Ta,
nếu những vị ấy tha thiết học hỏi. (Kinh Đại Bát Niết bàn: Tụng phẩm 2)

Như vậy, đối với giáo pháp còn lưu lại qua kinh điển, chúng ta cần phải có
sự thấu hiểu tường tận, chi li về từng bài kinh, từng đoạn, từng câu, thậm chí
từng chữ để bảo tồn chánh pháp và tu tập cho đúng chánh pháp. Việc dịch lại để
có một bản dịch thứ hai, thứ ba hoặc hơn nữa để đem
so sánh là điều rất đáng và rất có ích. Tỳ khưu Indacanda cho biết:

“Việc phiên dịch Tam Tạng Pali sang tiếng Đức hiện có hơn
mười dịch giả. Trong khi đó ở Việt Nam, số lượng dịch giả đã và đang làm công
việc phiên dịch Tam Tạng Pali sang tiếng Việt đếm được bao nhiêu người: 1, 2,
3, ??? Đức là nước phương Tây, đa số theo Thiên Chúa Giáo, người theo Phật Giáo
không bao nhiêu, mà số lượng học giả chịu khó nghiên cứu cổ ngữ có số lượng
vượt trội, trong khi đó Việt Nam có truyền thống Phật Giáo từ thời xa xưa, hơn
nữa vào cuối thập niên 1930s đã có sự hiện diện của Phật Giáo Theravada ở Nam
Bộ, sau đó phát triển ra miền Trung, và trong những năm gần đây đã có một vài
ngôi chùa ở miền Bắc. Tuy Việt Nam có hơn số đầu sách đã dịch xong, nhưng với
lực lượng dịch giả như vậy, nước Đức có khả năng sẽ vượt xa Việt Nam trong
tương lai về lãnh vực nghiên cứu này.” (trích từ facebook của Bhikkhu
Indacanda)

Cũng nên biết khi dịch lại toàn bộ Tam Tạng Pali sang tiếng
Việt, Tỳ Khưu Indacanda đã có rất nhiều phát hiện mới mẻ, thậm chí có thể “gây shock”.
Ví dụ: các bản dịch Kinh Tiểu Bộ II đến Kinh Tiểu Bộ X dưới đây không phải là
bản dịch trực tiếp từ Chánh Tạng pali thuộc truyền thống Phật Giáo Theravada ở
tất cả các quốc gia Tích lan, Miến Điện, Thái Lan, Camphuchia v.v

Danh sách được liệt kê như sau:

* Kinh Tiểu
Bộ II (Thiên cung sự, Ngạ quỷ sự) - Gs Trần Phương Lan dịch.
* Kinh
Tiểu Bộ III (Trưởng lão tăng kệ, Trưởng lão ni kệ) - Hòa thượng Thích
Minh Châu dịch.
* Kinh
Tiểu Bộ IV (Chuyện Tiền thân, 1-120) - Hòa thượng Thích Minh Châu dịch.
* Kinh
Tiểu Bộ V (Chuyện Tiền thân, 121-263) - Hòa thượng Thích Minh Châu và
Giáo sư Trần Phương Lan dịch.
* Kinh
Tiểu Bộ VI (Chuyện Tiền thân, 264-395) - Hòa thượng Thích Minh Châu và
Giáo sư Trần Phương Lan dịch.
* Kinh
Tiểu Bộ VII (Chuyện Tiền thân, 396-473) - Giáo sư Trần Phương Lan dịch.
* Kinh
Tiểu Bộ VIII (Chuyện Tiền thân, 474-520) - Giáo sư Trần Phương Lan dịch.
* Kinh
Tiểu Bộ IX (Chuyện Tiền thân, 521-539) - Giáo sư Trần Phương Lan dịch.
* Kinh
Tiểu Bộ X (Chuyện Tiền thân, 540-547) - Giáo sư Trần Phương Lan dịch.

Làm việc trên nhiều bản dịch đối chiếu là một điều cần thiết
đối với người nghiên cứu kinh điển Phật học. Ngoài ra sự hiểu rõ văn kinh để
thực hành đúng đắn các kĩ thuật tu tập cũng rất cần thiết cho những người hành
thiền. Ví dụ, trong kinh Quán Niệm Hơi Thở (Anàpànasati
sutta) trích từ bản dịch của Tỳ Khưu Thích minh Châu, có đoạn:

“…Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở vô&quot;, vị ấy tập.
&quot;Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở ra&quot;, vị ấy tập…”



Hầu hết các người thực hành quán niệm hơi thở đều căn cứ
trên văn bản này và hiểu chữ “thân” (kàya) là toàn bộ thân thể vật lý của người hành
thiền. Nhưng các thiền sư tại trường thiền Pa Auk, Myanmar
lại có sự giải thích hoàn toàn khác về chữ “thân” (kàya) trong ngữ cảnh này:

“Cảm giác toàn thân hơi thở tôi sẽ thở vào vị ấy tập. Cảm
giác toàn thân hơi thở tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.” Ở đây khi Đức Phật nói toàn
thân có nghĩa là toàn bộ hơi thở từ đầu đến cuối. “Cảm giác toàn thân hơi thở ”
tức là &nbsp;theo dõi được hơi thở ra- vào liên tục không gián đoạn từ đầu đến
cuối. Hành&nbsp; giả chánh niệm được điểm đầu, điển giữa và điểm cuối của hơi thở.
Nó không có nghĩa là hành giả cảm giác về toàn thân cơ thể.“Thân” ở đây không
được hiểu là toàn thân cơ thể như tay, chân, đầu, mình v.v… Vì hành giả đang
phát triển chánh niệm trên đề mục là hơi thở chứ không phải bất kỳ một đề mục
nào khác. Vì vậy nếu hành giả cùng một lúc có hai đối tượng khác nhau,”

Đây là một ví dụ cụ thể cho thấy ngay việc hiểu rõ từng danh
từ Pali trong ngữ cảnh của nó cũng là điều rất quan trọng. Một số các “minh sư”
liên tục công kích những người đặt nặng sự nghiên cứu kinh điển. Thưa, đây hoàn
toàn không phải là vấn đề say mê chữ nghĩa, trích cú tầm chương, mà thực sự là
vấn đề “sinh tử” của hành giả trên đạo lộ tu tập. Như vừa đề cập ở trên, việc
không hiểu đúng ngữ nghĩa của một chữ “thân” (kàya) mà nhiều thế hệ đã bế tắc
trên con đường tu tập!

Việc dịch thuật Tam Tạng Pali, giảng giải kinh điển, bảo vệ
chánh pháp v.v… là do công sức của nhiều người. Giáo pháp của Đức Phật cao
siêu, không dễ tiếp thu, qua hàng ngàn năm nên có thể bị hiểu nhầm và giảng dạy
sai lệch. Vậy, trong thời đại thông tin bùng nổ hiện nay, luôn cần phải có những
phát hiện mới lạ, đúng đắn có tính chỉnh sửa để giúp làm khôi phục rõ ràng con
đường tu tập theo đúng Chánh Pháp.Phạm Doãn&nbsp;
  
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
 
]]></description>
            <pubDate>2011/04/13 10:07:34</pubDate>
            <guid><![CDATA[Về việc dịch Tam Tạng Pali sang tiếng Việt:2584]]></guid>
         </item>         <item>
            <title><![CDATA[Từ &quot;Pali&quot; có ý nghĩa thế nào?]]></title>
            <link><![CDATA[http://vn.360plus.yahoo.com/phamdoan52/article?mid=2581]]></link>
            <description><![CDATA[
 
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
  
  Mời các bạn có Facebook tham gia Nhóm Pali Chuyên Đề.
 http://www.facebook.com/home.php?sk=group_100103740076746&amp;view=docsĐây là nhóm thảo luận về ý nghĩa của các danh từ phật học trong ngôn 
ngữ Pali. Sự chính xác trong ngữ nghĩa sẽ đóng góp rất lớn cho việc hiểu
 biết cặn kẽ và chính xác Giáo Pháp của Đức Phật. Ngoài ra tại đây còn có nhiều thông tin mới lạ có liên quan mật thiết đến Phật học. Nhóm được điều hành 
bởi Tỳ Kheo Indacanda.Một tài liệu của Nhóm là: Từ &quot;Pali&quot; có ý nghĩa như thế nào ?Từ Pali không tìm thấy ở Tam Tạng.
Ở Chú Giải, khi đề cập đến việc học tập của vị tỳ khưu thì Ngài Buddhaghosa có ghi là vị ấy cần học tập “pāliñca atthakathañca,” nghĩa là học &quot;pali và atthakathā.&quot;&nbsp;Từ atthakathā có nghĩa là Chú Giải, nhờ đó có thể biết được rằng từ Pali có nghĩa là Chánh Tạng, là những gì được chứa đựng trong Tam Tạng.
Và ngôn ngữ ghi lại Tam Tạng thì Ngài Buddhaghosa ghi rằng Māgadhabhāsā, nghĩa là ngôn ngữ của xứ Magadha (Ma Kiệt Đà). Việc gọi Pali là
 tên của ngôn ngữ ghi lại lời dạy của đức Phật có thể đã được học giả 
người Pháp Simon de la Loubère sử dụng đầu tiên trong tác phẩm Du Royaume de Siam ấn hành năm 1691; tài liệu này đã được dịch sang tiếng Anh năm 1693 (Juo-Hsüeh Shih Bhikkhunī, Controversies over Buddhist Nuns, Oxford: The Pali Text Society, 2000, trang 3). Do sự ngộ nhận ban đầu đó, ngày nay nói đến từ Pali người ta liên tưởng đến ngôn ngữ Pali, mà hầu như không biết đến ý nghĩa ban đầu của nó.
Như vậy tùy theo ngữ cảnh, Pali có thể hiểu là:
- Các lời dạy nguyên thủy, chánh truyền, của đức Phật.
- Ngôn ngữ đã được sử dụng để ghi lại các lời dạy ấy.
Pali Chuyên Đề chủ trương nghiên cứu và tu tập theo lời dạy của đức 
Phật đã được ghi lại trong Tam Tạng Pali, cũng như&nbsp;các tài liệu liên 
quan như là Chú Giải Atthakathā, Sớ Giải Tīkā, và các tài liệu được thực
 hiện&nbsp;vào thời gian&nbsp;sau này. Như vậy chủ để này rất rộng rãi, không chỉ 
có liên quan đến lãnh vực tri kiến học hỏi mà còn&nbsp;được áp dụng vào lãnh 
vực thực hành tu tập nữa.&nbsp; &nbsp;
  
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
 
]]></description>
            <pubDate>2011/04/12 10:37:09</pubDate>
            <guid><![CDATA[Từ &quot;Pali&quot; có ý nghĩa thế nào?:2581]]></guid>
         </item>         <item>
            <title><![CDATA[Thể nhập THIỀN ĐỊNH và THIỀN TUỆ (bản mới update)]]></title>
            <link><![CDATA[http://vn.360plus.yahoo.com/phamdoan52/article?mid=2576]]></link>
            <description><![CDATA[



Hai bài Thuyết Trình về Thiền
được trình bày tại 
Hội Nghị Phật Giáo Thế Giới

&nbsp;Thể Nhập 
Thiền
Định (Samatha) 
và
Thiền
Tuệ (Vipassanā)

 

Thiền Sư
Pa-Auk Tawya Sayadaw

và

Tiến Sĩ
Mehm Tin Mon

 

&nbsp;

Tâm
Chánh dịch

&nbsp;

 

Thiền Samatha – Vipassanā giờ đây có thể 
thực hành thành công như chỉ dẫn của Đức Phật

&nbsp;




 
  
  Sabbadānaṁ
  dhammadānaṁ jināti
  Sabbaṁ
  rasaṁ dhammaraso jināti
  Sabbaṁ
  ratiṁ dhammaratī jināti
  Taṇhakkhayo
  sabbadukkhaṁ jināti.
  
  
  Pháp thí, thắng mọi thí!
  Pháp vị, thắng mọi vị!
  Pháp hỷ, thắng mọi hỷ!
  Ái diệt, dứt mọi khổ!
  
 


&nbsp;

 

Đây là Món
Quà Pháp, không dùng để bán.

Người dịch chỉ giữ bản quyền dịch, việc ấn tống, sao chép
không cần xin phép người dịch. Toàn bộ nội dung quyển sách này đặt tại trang
web: http://booktranslating.wordpress.com/

Giới Thiệu Tác Giả

Tiểu
Sử Ngài Thiền Sư Pa-Auk Tawya Sayadaw[1]

Tôn giả Āciṇṇa được nhiều
người biết đến với danh hiệu là “Tôn giả Pa-Auk Tawya Sayadaw” (và trong các
trường hợp ít nghi thức hơn thì gọi là “Pa-Auk Sayadaw”. “Sayadaw” trong tiếng
Miến Điện là một danh xưng tôn kính có nghĩa là “vị thầy đáng kính”.

Tôn giả Āciṇṇa sanh năm
1934 ở làng Leigh-Chaung, huyện Hinthada, ở vùng châu thổ cách thủ đô Yangon
khoảng một trăm dặm về phía tây bắc. Vào năm 1944, lúc mười tuổi, ngài xuất gia
làm sa-di (sāmanera) ở một thiền
viện trong làng. Trong suốt thập niên tiếp theo, ngài theo đuổi đời sống của một
vị sa-di, học Kinh Điển Pāḷi (bao gồm Luật
(Vinaya), Kinh (Sutta)
và Vi Diệu Pháp (Abhidhamma))
dưới sự chỉ dạy của nhiều vị thầy khác nhau. Ngài đã đậu ba kỳ thi về ngôn ngữ
Pāḷi trong khi vẫn còn là một sa-di.

Năm 1954, vào tuổi hai
mươi, Sayadaw thọ cụ túc giới làm một Tỷ-kheo. Ngài tiếp tục nghiên cứu Kinh Điển
Pāḷi dưới sự hướng dẫn của các vị trưởng lão uyên bác. Năm 1956, ngài thi đậu kỳ
thi Dhammācariya danh tiếng. Học vị này tương đương với bằng Cử nhân
Phật Học Pāḷi và được phong danh hiệu “Pháp
Sư”.

Trong suốt tám năm tiếp
theo, Sayadaw du hành khắp nước Myanmar
để tiếp tục nghiên cứu học hỏi Giáo Pháp (Dhamma) từ các bậc danh sư
khác nhau. Năm 1964, vào mùa an cư mùa mưa (vassa) thứ mười, ngài chuyển
sự chú tâm sang hành thiền mãnh liệt và thực hành “hạnh đầu đà ngụ trong rừng”
trong suốt mười sáu năm tiếp theo. Ngài vẫn tiếp tục nghiên cứu Kinh Điển Pāḷi
dù giờ đây ngài đã tìm ra và đã đạt được những chỉ dẫn từ các vị thiền sư tôn
kính thời bấy giờ.

Năm 1981, Sayadaw nhận được
tin nhắn từ ngài trụ trì Rừng Thiền Pa-Auk, Tôn giả Aggapañña. Ngài trụ trì sắp
thị tịch và mời Tôn giả Āciṇṇa trông coi thiền viện. Năm ngày sau, Tôn giả
Aggapañña qua đời. Là vị trụ trì mới của thiền viện, Tôn giả Āciṇṇa được biết đến
là ngài “Pa-Auk Tawya Sayadaw”. Dù vẫn trông coi hoạt động của thiền viện,
Sayadaw vẫn dành nhiều thời gian độc cư, hành thiền trong cốc tre ở đỉnh đồi của
khu rừng vốn bao phủ một vùng đồi hoang vắng chạy dọc chân rặng núi Taung Nyo.
Khu vực đó, sau này, trở thành Thiền Viện Khu Thượng.

Từ năm 1983, cả người xuất
gia lẫn thế tục đã tìm đến học thiền với ngài Sayadaw. Thiền sinh ngoại quốc bắt
đầu đến thiền viện vào đầu những năm 1990. Khi danh tiếng của ngài Sayadaw vang
xa vững chắc, Thiền Viện Khu Thượng dần được mở rộng từ một cái cốc đơn giản và
một ít đệ tử thành hơn hai trăm năm mươi cốc (kuti) (cốc của thiền sinh)
nằm trong rừng; một tòa thiền đường hai tầng cho nam và một thư viện (với văn
phòng, phòng vi tính, và tăng xá nằm ở tầng trệt); một trạm xá; một nhà thương;
một sảnh đi bát khất thực; một nhà ăn có hai tầng lầu; và một sảnh tiếp khách
và trú ngụ cho ngài Sayadaw. Ở Thiền Viện Khu Hạ, cho bên nữ, cơ sở vật chất gồm
hơn 180 cốc (kuti) một nhà bếp mới và một thiền đường ba tầng lầu (với
khu vực ngủ ở tầng trệt) và một khu nhà tập thể năm tầng lầu.

Hiện tại (tháng 5/2010),
trong dịp khóa thiền tích cực do ngài Pa-Auk Tawya Sayadaw chủ trì, có gần hai
ngàn vị tăng, tu nữ và thiền sinh thế tục cả người Myanmar và ngoại quốc đang
tu tập tại Rừng Thiền Pa-Auk. Riêng thiền sinh người Việt Nam có gần tám mươi vị. Tính luôn
người thế tục, vào dịp lễ, số người ở thiền viện đôi khi lên đến vài ngàn người.

Năm 1997, ngài Sayadaw xuất
bản 5 tập sách khổng lồ với tựa đề là “Lộ
Hành Đến Niết-bàn” (Nibbānagāmini Paṭipadā),
giải thích chi tiết toàn bộ quá trình giảng dạy và được hỗ trợ bằng các trích dẫn
phong phú từ Kinh Điển Pāḷi – hiện chỉ có ấn bản tiếng Myanmar và Sinhalese (tiếng Sri Lanka). Vào ngày 4/1/1999, với
sự ghi nhận thành tựu của ngài Sayadaw, chính phủ Myanmar dành tặng ngài danh hiệu Aggamahākammaṭṭhānācariya, nghĩa là “Đệ Nhất
Đại Thiền Sư”.

Ngài Sayadaw nói lưu loát
tiếng Anh và có giảng dạy và chỉ đạo các khóa thiền bên ngoài Myanmar từ năm 1997. Các thông tin
cập nhật về lịch trình giảng dạy của ngài Sayadaw có thể tham khảo tại trang
web http://www.dhammaweb.net/

&nbsp;

]

&nbsp;

Tiểu
Sử Tiến Sĩ Mehm Tin Mon[2]

Ông sanh ra ở làng Kamawet,
huyện Mudon, tiểu bang Mon, nước Liên Bang Myanmar vào ngày 13/1/1934.

Cha mẹ ông là những người
sùng kính đạo Phật. Họ là người dân tộc Mon và sống bằng nghề nông.

Ông theo học Đại Học Yangon
năm 1951. Trong kỳ thi giữa khóa tổ chức năm 1953, ông đạt điểm cao nhất về
Toán và Hóa Học và ông được tặng Huy chương Vàng Đại Học tên là Hoe Wah Kain
cũng như Học bổng Đại Học.

Trong kỳ thi Cử Nhân Khoa Học
tổ chức năm 1955, ông đứng đầu xuất sắc về Vật Lý, Hóa Học và Toán Học Thuần
Túy. Ông lại được tặng Huy Chương Vàng Đại Học tên là Esoof Bimiah.

Năm 1956, ông đậu Cử Nhân
Danh Dự Kỳ Thi Hóa Học với kết quả mỹ mãn và ông được trao Huy Chương Vàng Đại
Học lần thứ ba tên là U Shwe Lay.

Năm 1957, ông đến Hoa Kỳ để
học Đại Học Illinois theo Học bổng Nhà nước của
Chính phủ Liên Bang Myanmar.
Ở đây, ông cũng được tặng Học Bổng Đại Học cho hai năm liên tiếp do kết quả xuất
sắc trong năm. Ông lấy bằng Thạc sĩ Khoa học năm 1958 và bằng Tiến Sĩ năm 1960.
Ông cũng là thành viên của Hội Hóa học Danh dự Quốc gia Phi Lambda Upsilon và Hội
Nghiên Cứu Khoa Học Sigma Xi.

Trong suốt thời gian 36 năm
phục vụ đất nước từ năm 1956 đến 1992, bên cạnh các chức vụ giảng viên, trưởng
khoa và giáo sư Hóa ở nhiều trường Đại Học và Học Viện, ông còn đứng đầu Hội Phật
Học của Viện Dược (I), Hội Phật Học của Viện Giáo Dục và Hội Phật Học của Đại Học
Mawlamyine. Ông cũng làm thư ký và sau đó là chủ tịch Trung Ương Hội Phật Học của
các trường Đại Học và Học Viện ở Yangon từ năm 1983 đến 1986. Ông thành công
trong việc gây dựng quỹ và xây dựng tòa nhà Dhammayone và thánh tháp (Pagoda)
trong Đại Học Mawlamyine.

Tiến Sĩ Mehm Tin Mon còn xuất
sắc trong các kỳ thi tôn giáo. Ông đứng đầu Kỳ Thi Vi Diệu Pháp (Abhidhamma) ở hai cấp độ là Phổ Thông và Danh
Dự lần lượt vào năm 1981 và 1983. Năm 1984, ông lại đứng đầu Kỳ Thi Thanh Tịnh Đạo (Visuddhi Magga).
Các kỳ thi này được Bộ Tôn Giáo Myanmar
tổ chức hàng năm.

Tiến Sĩ Mehm Tin Mon đã viết
hơn ba mươi đầu sách về giáo dục cũng như về Phật Học. Ông du hành khắp Myanmar
để giảng dạy Phật Pháp và tổ chức các lớp học tích cực về Vi Diệu Pháp. Ông được
tặng thưởng danh hiệu Mahā Saddhamma
Jotikadhaja (nghĩa là Bậc Đại Nhân Làm Chói Sáng Ngọn Cờ Chánh Pháp) của Chính Phủ Liên
Bang Myanmar vào năm 1994 vì những đóng góp vượt bậc của ông đối với sự truyền
bá Phật Pháp.

Tiến Sĩ Mehm Tin Mon được bổ
nhiệm làm Cố Vấn của Bộ Tôn Giáo từ ngày 1/8/1993 và ông phục vụ Nhà nước với
tư cách này từ đó cho đến nay.






Lời Người Dịch

Trước
khi đi vào nội dung quyển sách, người dịch mong muốn chia sẻ với quý độc giả một
số hiểu biết qua Kinh Điển của cá nhân mình về con đường tu tập để giải thoát
khỏi vòng luân hồi sanh tử. Nếu những hiểu biết này có điều làm quý độc giả
không hoan hỷ, mong quý vị từ bi thứ lỗi.

Trong
Kinh Kotigāma[3], Đức
Phật giảng về nguồn gốc chúng sanh phải sanh tử luân hồi như sau:

- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ,
do không thông đạt bốn Thánh đế mà Ta và các Ông lâu ngày phải dong ruổi, lưu
chuyển như thế này. Thế nào là bốn?

Do không
giác ngộ, do không thông đạt Thánh đế về Khổ, này các Tỷ-kheo, nên
Ta và các Ông lâu ngày phải dong ruổi, lưu chuyển như thế này. Do không giác ngộ, do không thông đạt Thánh
đế về Khổ tập nên Ta và các Ông lâu ngày phải dong ruổi, lưu chuyển như thế
này. Do không giác ngộ, do không thông đạt
Thánh đế về Khổ diệt nên Ta và các Ông lâu ngày phải dong ruổi, lưu chuyển
như thế này. Do không giác ngộ, do không
thông đạt Thánh đế về Con Ðường đưa đến Khổ diệt, này các Tỷ-kheo, nên Ta
và các Ông lâu ngày phải dong ruổi, lưu chuyển như thế này.

Như
vậy, do không giác ngộ và không thông đạt Bốn Thánh Đế nên chúng ta cứ phải trôi
lăn trong vòng sanh tử luân hồi. Và Đức Thế Tôn đã giảng rằng để đoạn tận khổ
đau, thoát khỏi sanh tử luân hồi, chúng ta cần phải giác ngộ toàn bộ Bốn Thánh
Đế trong Kinh Ngôi Nhà có Nóc Nhọn[4]
như sau:

Này các Tỷ-kheo, ai nói như sau:
&quot;Không có như thật giác ngộ Thánh đế về Khổ, không có như thật giác ngộ
Thánh đế về Khổ tập, không có như thật giác ngộ Thánh đế về Khổ diệt, không có
như thật giác ngộ Thánh đế về Con Ðường đưa đến Khổ diệt, ta sẽ chơn chánh đoạn
tận khổ đau&quot;; sự kiện này không xảy ra.

Ví như, này các Tỷ-kheo, ai nói như
sau: &quot;Không xây dựng tầng dưới của ngôi nhà có nóc nhọn, tôi sẽ xây dựng tầng
trên của ngôi nhà&quot;, sự kiện này không xảy ra. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
ai nói như sau: &quot;Không có như thật giác ngộ Thánh đế về Khổ, không có như
thật giác ngộ Thánh đế về Khổ tập, không có như thật giác ngộ Thánh đế về Khổ
diệt, không có như thật giác ngộ Thánh đế về Con Ðường đưa đến Khổ diệt, ta sẽ
chơn chánh đoạn tận khổ đau&quot;; sự kiện này không xảy ra.

Ví như, này các Tỷ-kheo, ai nói như
sau: &quot;Sau khi xây dựng tầng dưới của căn nhà có nóc nhọn, tôi sẽ xây dựng
tầng trên của ngôi nhà&quot;; sự kiện này có xảy ra. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
ai nói như sau: &quot;Sau khi như thật
giác ngộ Thánh đế về Khổ, sau khi như thật giác ngộ Thánh đế về Khổ tập, sau
khi như thật giác ngộ Thánh đế về Khổ diệt, sau khi như thật giác ngộ Thánh đế
về Con Ðường đưa đến Khổ diệt, ta sẽ đoạn tận khổ đau&quot;; sự kiện này có
xảy ra.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần
phải làm để rõ biết: &quot;Ðây là Khổ&quot;, một cố gắng cần phải làm để rõ biết:
&quot;Ðây là Khổ tập&quot;, một cố gắng cần phải làm để rõ biết: &quot;Ðây là
Khổ diệt&quot;, một cố gắng cần phải làm để rõ biết: &quot;Ðây là Con Ðường đưa
đến Khổ diệt&quot;.

Và
Đức Phật đã giảng thế nào là Bốn Thánh Đế trong Kinh Như Lai Thuyết[5]
như sau:

Ðây là Thánh đế về Khổ, này các Tỷ-kheo.
Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là khổ, sầu, bi, khổ, ưu, não là khổ,
oán gặp nhau là khổ, ái biệt ly là khổ, cầu không được là khổ. Tóm lại, năm
thủ uẩn[6]
là khổ.

Ðây là Thánh đế về Khổ tập, này các Tỷ-kheo,
chính là ái này đưa đến tái sanh, câu hữu với hỷ và tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ
này chỗ kia. Tức là dục ái, hữu ái, phi hữu ái.

Ðây là Thánh đế về Khổ diệt, này các Tỷ-kheo,
chính là ly tham, đoạn diệt, không có dư tàn khát ái ấy, sự quăng bỏ, từ bỏ, giải
thoát, không có chấp trước.

Ðây là Thánh đế về Con Ðường đưa đến Khổ
diệt, này các Tỷ-kheo, chính là con đường Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh
tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn,
chánh niệm, chánh định.

Như
vậy, để chứng ngộ Thánh đế về Khổ Diệt (Niết-bàn) cũng như giác ngộ toàn bộ Bốn Thánh Đế, chúng ta phải thực
hành Thánh Đế về Con đường đưa đến Khổ Diệt. Và Đức Phật đã giảng về Khổ
diệt đạo Thánh đế trong Kinh Đại Niệm
Xứ[7]
như sau:

Này các Tỷ kheo, thế nào là Khổ diệt đạo
Thánh đế. Ðó là bát chi Thánh đạo, tức là Chánh tri kiến, Chánh tư duy, Chánh
ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định.

Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh tri
kiến? Này các Tỷ kheo, tri kiến về Khổ, tri kiến về Khổ tập, tri kiến về Khổ diệt,
tri kiến về Khổ diệt đạo. Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là Chánh tri kiến.

Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh tư
duy? Tư duy về ly dục, tư duy về vô sân, tư duy về bất hại. Này các tỷ kheo,
như vậy gọi là Chánh tư duy.

Này các Tỷ kheo thế nào là Chánh ngữ? Tự
chế không nói láo, tự chế không nói hai lưỡi, tự chế không ác khẩu, tự chế
không nói lời phù phiếm. Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là Chánh ngữ.

Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh nghiệp?
Tự chế không sát sanh, tự chế không trộm cướp, tự chế không tà dâm. Này các Tỷ
kheo, như vậy gọi là Chánh nghiệp.

Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh mạng?
Này các Tỷ kheo, ở đây vị Thánh đệ tử từ bỏ tà mạng, sinh sống bằng chánh mạng.
Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là Chánh mạng.

Này các Tỷ kheo, và thế nào là Chánh
tinh tấn? Này các Tỷ kheo, ở đây Tỷ kheo, đối với các ác, bất thiện pháp chưa
sanh, khởi lên ý muốn không cho sanh khởi; vị này nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm,
trì chí. Ðối với các ác, bất thiện pháp đã sanh, khởi lên ý muốn trừ diệt, vị
này nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, trì chí. Ðối với các thiện pháp chưa sanh, khởi
lên ý muốn khiến cho sanh khởi; vị này nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, trì chí. Ðối
với các thiện pháp đã sanh, khởi lên ý muốn khiến cho an trú, không cho băng hoại,
khiến cho tăng trưởng, phát triển, viên mãn. Vị này nỗ lực, tinh tấn, quyết
tâm, trì chí. Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là Chánh tinh tấn.

Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh niệm?
Này các Tỷ kheo, ở đây vị Tỷ kheo sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh
giác, chánh niệm, để chế ngự tham ưu ở đời; quán cảm thọ trên các cảm thọ, nhiệt
tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để chế ngự tham ưu ở đời; quán tâm trên các tâm,
nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để chế ngự tham ưu ở đời; quán pháp trên các
pháp, tinh cần tỉnh giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời. Này các Tỷ kheo,
như vậy gọi là Chánh niệm.

Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh định?
Này các Tỷ kheo, ở đây Tỷ kheo ly dục, ly ác bất thiện pháp, chứng và trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Tỷ
kheo ấy diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ
lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Tỷ kheo ấy ly hỷ trú
xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc
trú, chứng và trú Thiền thứ ba. Tỷ kheo ấy xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã
cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm
thanh tịnh. Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là Chánh định.

Như vậy, Đức Phật đã dạy Khổ Diệt Đạo Thánh Đế
chính là Bát Thánh Đạo, vậy thì trong Giáo Pháp của Đức Phật có con đường nào
khác ngoài Bát Thánh Đạo nữa hay không? Trong Kinh Đại-Bát-Niết-Bàn[8], Đức
Phật đã dạy về điều này.

- Này Subhadda, trong pháp luật nào không có Bát Thánh đạo, thời ở
đây không có đệ nhất Sa-môn, ở đây cũng không
có đệ nhị Sa-môn, cũng không có đệ tam Sa-môn, cũng không
có đệ tứ Sa-môn. Này Subhadda trong
pháp luật nào có Bát Thánh đạo, thời ở đây có đệ nhất Sa-môn, cũng có đệ nhị Sa-môn, cũng có đệ tam Sa-môn, ở đấy cũng có đệ tứ Sa-môn. Này Subhadda, chính
trong pháp luật này có Bát Thánh Ðạo, thời này Subhadda, ở đây
có đệ nhất Sa-môn, ở đây cũng có đệ nhị Sa-môn, cũng có đệ tam Sa-môn, cũng có đệ tứ Sa-môn. Những hệ thống ngoại đạo
khác đều không có những Sa-môn. Này Subhadda, nếu những vị Tỷ-kheo này sống
chơn chánh, thời đời này không vắng những vị A-la-hán.

Như
vậy, không một chúng sanh nào có thể chứng ngộ Thánh đế về Khổ diệt (Niết-bàn) mà lại không cần thực hành
đúng đắn Bát Thánh Đạo. Chúng ta không thể chứng ngộ Niết-bàn với “Một Đạo” là
Chánh Niệm hay “Hai Đạo” là Chánh Niệm và Tỉnh
Giác (một “đạo” mới) hay “Bảy Đạo”
là Tám Đạo trừ Chánh Định. Với ba-la-mật chân thật đã viên mãn và trí tuệ của một
vị Phật Toàn Giác, Đức Phật đã không hề liên hệ gì đến cái gọi là “Thất Thánh Đạo”
dành riêng cho người có ba-la-mật đặc biệt nào, từ Đức Phật cho đến ngài
Sāriputta, ngài Mahā Moggallāna và cho đến các vị Thường Thanh Văn. Tuy nhiên,
với trí tuệ phàm nhân, chúng ta hoàn toàn có thể thêm bớt, sửa đổi đạo lộ giải
thoát và cho rằng các đạo lộ “tân kỳ” ấy cũng dẫn đến Niết-bàn. Tất nhiên, với
sự tu tập theo pháp môn “tân kỳ” ấy, chúng ta sẽ rất dễ dàng và nhanh chóng chứng
đắc Niết-bàn, và Niết-bàn ấy đương nhiên cũng là Niết-bàn “tân kỳ”, tức là nó
không có liên hệ gì đến sự đoạn tận khổ đau, chấm dứt sanh tử luân hồi. Và cùng
với sự sáng tạo ra pháp môn mới, chúng ta chính thức trở thành một vị tổ mới
trong Đạo Phật. Tóm lại, để có thể chứng ngộ Niết-bàn – sự diệt tận hoàn toàn năm thủ uẩn (Khổ Đế) và các nhân sanh ra năm
thủ uẩn (Khổ Tập Đế), sự an lạc tối
hậu, có bản chất là thường, lạc và vô ngã – như lời Đức Phật chỉ dạy, chúng ta
không thể không nỗ lực tu tập đúng đắn chỉ duy nhất Bát Thánh Đạo theo lời dạy
của Đức Phật.

Trong Kinh
Định[9],
Đức Phật đã giảng làm thể nào để như thật rõ biết Bốn Thánh đế như sau:

- Này các Tỷ-kheo, hãy tu tập định. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có định, như thật rõ biết (pajānāti). Và như thật
rõ biết gì?

Như
thật rõ biết: &quot;Ðây là Khổ&quot;. Như thật rõ biết: &quot;Ðây là Khổ tập&quot;.
Như thật rõ biết: &quot;Ðây là Khổ diệt&quot;. Như thật rõ biết: &quot;Ðây là
Con Ðường đưa đến Khổ diệt&quot;.

Này các Tỷ-kheo, hãy tu tập định. Này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có định, như thật rõ biết. Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố
gắng cần phải làm để rõ biết: &quot;Ðây là Khổ&quot;. Một cố gắng cần phải làm
để rõ biết: &quot;Ðây là Khổ tập&quot;. Một cố gắng cần phải làm để rõ biết:
&quot;Ðây là Khổ diệt&quot;. Một cố gắng cần phải làm để rõ biết: &quot;Ðây là
Con Ðường đưa đến Khổ diệt&quot;.

Như
vậy, nếu không có Chánh Định, chúng ta sẽ không thể viên mãn được Bát Thánh Đạo
cũng như không thể như thật rõ biết Khổ Đế, Khổ Tập Đế và càng không thể chứng
ngộ Niết-bàn. Vai trò quyết định của Chánh Định đối với sự giải thoát lại được
Đức Phật chỉ dạy một lần nữa trong Kinh Đại-Bát-Niết-bàn[10],
trước khi Ngài nhập Vô Dư Niết-bàn như sau:

Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác
ngộ, không chứng đạt bốn Pháp mà Ta và các Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển
sanh tử. Thế nào là bốn? Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không
chứng đạt Thánh Giới mà Ta và các
Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử. Này các Tỷ-kheo, chính
vì không giác ngộ, không chứng đạt Thánh Ðịnh mà Ta và các Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử. Này
các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không chứng đạt Thánh Tuệ mà Ta và các Ngươi lâu đời phải trôi lăn
trong biển sanh tử. Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không chứng
đạt Thánh giải thoát mà Ta và các
Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử.

Như vậy, chúng ta không thể
chấm dứt tử sanh luân hồi nếu không giác ngộ, không chứng đạt Thánh Giới Học.
Cũng tương tự như vậy đối với Thánh Định Học và Thánh Tuệ Học. Do vậy, chúng ta
cần phải thực hành viên mãn toàn bộ ba Thánh Học này mà không thể bỏ sót hay phỉ
báng bất kỳ Thánh Học nào. Với sự thực hành viên mãn toàn bộ ba Thánh Học này
mà chúng ta mới giác ngộ và chứng đạt được Thánh Giải Thoát. Với sự giác ngộ và
chứng đạt toàn bộ bốn Pháp này mà chúng ta giải thoát được khỏi sanh tử luân hồi
và đoạn tận được khổ đau.

Vì những lý do trên, nếu
không dựa trên nền tảng Chánh Định (Thánh Định) nói riêng và Bát Thánh Đạo nói
chung thì tất cả các phương pháp tu tập với thân và tâm chỉ là các giải pháp
tâm lý trị liệu hay là các phương cách tự kỷ ám thị hoặc là các cách trị bệnh,
tăng cường sức khỏe mà thôi. Mặc dù các giải pháp tâm lý trị liệu có thể giúp
ta ngăn ngừa một số phiền não hay một số hành động bất thiện, cũng như các
phương cách tự kỷ ám thị có thể giúp ta đạt được ít nhiều sự an lạc; nhưng tựu
chung tất cả các phương pháp này đều không thể giúp ta giải thoát khỏi sanh tử
luân hồi.

Mỗi
một đề mục thiền đều phải có đối tượng của nó. Với thiền Định thì đó chính là các
pháp tục đế (khái niệm). Còn đối tượng của thiền Tuệ chính là đặc tính của các
pháp chân đế, tức là đặc tính vô thường, khổ và vô ngã của cả năm thủ uẩn (Khổ Đế) và các nhân của chúng
(Khổ Tập Đế). Điều này có nghĩa rằng
không thể thực hành thiền Tuệ hay sát-na
định (khanikasamādhi) của thiền
Tuệ với đối tượng là đặc tính của các khái niệm như: chân tay, bụng, hơi thở, ánh
sáng... Tương tự, ta cũng không thể thực hành thiền Tuệ hay sát-na định (khanikasamādhi) của thiền Tuệ với đối tượng là đặc tính của các khái
niệm đã được ta gán (tự kỷ ám thị) cho cái tên mới là sắc, là danh mà lại không
trực tiếp rõ thấy biết các đặc tính, phận sự, biểu hiện và nhân gần của chúng.
Thiền Tuệ chỉ có thể được tiến hành trên đặc tính của các đối tượng mà nhờ ánh
sáng trí tuệ của tâm có định, ta rõ thấy chúng là 28 sắc chân đế, 81 tâm hiệp thế, 52 tâm sở (Khổ Đế) và các nhân của chúng
(Khổ Tập Đế) mà thôi. Chính do chúng
ta thực hành thiền Tuệ, mà vào lúc đó, chúng ta chỉ thấy các danh - sắc chân đế
cùng với các nhân của chúng, nhờ đó các khái niệm tục đế bị vắng mặt. Vào lúc
thực hành thiền Tuệ, chúng ta thấy biết được toàn bộ vũ trụ này không là gì cả
ngoại trừ danh và sắc cùng với các nhân của chúng. Chúng ta không thể nào tìm
thấy đâu là bàn, ghế, đâu là chồng, vợ,... nữa mà thay vào đó là các thực thể danh
- sắc (năm uẩn) cùng với các nhân của chúng sanh diệt liên tục theo mỗi sát-na
thời gian và theo nhân duyên của chúng. Chính nhờ việc rõ thấy các thực thể
danh chân đế và sắc chân đế, phá vỡ tính khối mà đặc tính vô ngã được hiển hiện
rõ ràng. Và chúng ta chỉ thấy bàn ghế, chồng vợ,... trở lại khi nào chúng ta xuất
khỏi thiền Tuệ mà thôi. Tất cả các pháp môn có đối tượng là các pháp tục đế (khái
niệm) đều không thể liễu tri như thật đặc tính vô ngã. Chừng nào chúng ta còn
thấy bàn, ghế là bàn, ghế thì chừng đó chúng ta đều luôn tự biết rằng chúng là
của ta, hoặc của bạn ta, hoặc của chùa ta, hoặc của nước ta, hoặc của trái đất
ta, hoặc của vũ trụ ta. Do vậy, chừng nào chúng ta còn thấy bàn, ghế, hơi thở,
bụng, ánh sáng... thì chừng đó chúng ta chỉ có thể tưởng quán đặc tính vô thường,
khổ, vô ngã của các khái niệm mà thôi; và chừng đó không thể nói rằng chúng ta
đang tuệ quán đặc tính vô thường, khổ, vô ngã của các pháp hữu vi được. Cho đến
khi nào chúng ta thành tựu được Tuệ Xác Định Danh-Sắc và đang thực hành thiền
Tuệ thì lúc ấy chúng ta mới xua đuổi được tà kiến là thân kiến cho rằng có cái
ta, có cái của ta, có cái tự ngã của ta. Riêng đối với các vị Arahant, là những
bậc đã tận diệt toàn bộ mười kiết sử, ngoài lúc ngủ và ngoài lúc tác ý đến các pháp tục đế (khái niệm), thì các ngài chẳng bao giờ ngừng thấy sự sanh - diệt hoặc
chỉ sự diệt của danh-sắc và các nhân của chúng, sự việc này kéo dài suốt ngày lẫn
đêm và năm này qua tháng nọ.

Khi
thực hành thiền tuệ, thấy biết được danh sắc và các nhân của chúng thôi thì chưa
đủ mà còn phải rõ thấy, giác ngộ được các đặc tính vô thường, khổ và vô ngã của
chúng. Vì các thực thể danh - sắc cùng với các nhân của chúng sanh diệt liên tục theo mỗi sát-na thời
gian và theo nhân duyên của chúng mà tất cả các pháp hữu vi[11]
là vô thường. Do tất cả các pháp hữu vi
luôn bị đàn áp bởi sự sanh - diệt nhanh
chóng và liên tục (vô thường) mà tất
cả các pháp hữu vi đều là khổ. Chính
vì không có một thực thể nào tồn tại tương đối vững bền cũng như không có một tự
ngã nào ưa thích sự khổ; và hơn nữa, chẳng có một tự ngã nào là vật sở hữu, chịu
sự điều khiển, tạo tác của chúng ta mà tất
cả các Pháp[12]
đều là vô ngã. Ngoài ra, chúng ta không chỉ tham ái và chấp thủ năm uẩn ở thực
tại hiện tiền mà thôi, chúng ta còn tham ái và chấp thủ chúng ở cả quá khứ và
tương lai. Do vậy, chúng ta không chỉ thực hành thiền tuệ với đối tượng là đặc
tính của pháp hữu vi trong hiện tại
mà chúng ta còn phải tuệ tri chúng ở cả quá khứ và tương lai. Do chúng ta tuệ
tri đặc tính của tất cả các pháp hữu vi
trong cả ba thời quá khứ, hiện tại và tương lai là vô thường, khổ và vô ngã mà ta dần đi đến sự ly tham, quăng bỏ,
từ bỏ, giải thoát, không có chấp trước đối với chúng. 

Với sự giảng dạy về sự tu tập Định học và Tuệ
học, trong Kinh Đại Niệm Xứ[13],
Đức Phật đã giảng về Bốn Niệm Xứ.

Này các Tỷ kheo, đây là con đường độc
nhất, đưa đến thanh tịnh cho chúng sanh, vượt khỏi sầu bi, diệt trừ khổ ưu,
thành tựu chánh lý, chứng ngộ Niết-bàn. Ðó
là Bốn niệm xứ.

Thế nào là bốn? Này các Tỷ kheo, ở đây
vị Tỷ kheo sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để chế
ngự tham ưu ở đời; sống quán thọ trên các thọ, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm,
để chế ngự tham ưu ở đời; sống quán tâm trên tâm, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh
niệm, để chế ngự tham ưu ở đời; sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh
giác, chánh niệm, để chế ngự tham ưu ở đời.

Như
vậy, con đường độc nhất đi đến giải thoát là phải thực hành viên mãn cả Bốn niệm xứ. Đức Phật đã không liên hệ
gì đến sự thực hành chỉ với một trong bốn niệm xứ là có thể đưa đến chứng ngộ
Niết-bàn. Với sự thực hành lần lượt Bát Thánh Đạo về Thiền Định (Định
học) có đối tượng là tục đế và Bát Thánh Đạo về Thiền Tuệ (Tuệ học)
có đối tượng là Khổ Đế và Khổ Tập Đế, hành giả sẽ dần đi đến viên mãn Bát Thánh Đạo (Đạo Đế) Hiệp Thế. Với sự viên mãn Bát Thánh Đạo Hiệp Thế, Bát Thánh Đạo (Đạo Đế) Siêu Thế vốn
lấy Niết-bàn (Khổ Diệt Đế) làm đối tượng sẽ ngay tức
khắc được sanh khởi. Do Bát Thánh Đạo Siêu Thế có ba chi đạo về Giới là Chánh
Ngữ, Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, ba chi đạo về Định là Chánh Tinh Tấn, Chánh Niệm,
Chánh Định và hai chi đạo về Tuệ là Chánh Tri Kiến và Chánh Tư Duy đồng sanh khởi
có phận sự là tận diệt các phiền não mà Thánh Giải Thoát được thành tựu. Với sự
viên mãn tam học Giới, Định, Tuệ và chứng ngộ Thánh Giải Thoát, hành giả chứng
ngộ toàn vẹn Bốn Thánh Đế và thoát khỏi sanh tử luân hồi:

Này các Tỷ-kheo, khi Thánh Giới được
giác ngộ, được chứng đạt; khi Thánh Ðịnh được giác ngộ, được chứng đạt; khi
Thánh Tuệ được giác ngộ, được chứng đạt; khi Thánh Giải thoát được giác ngộ, được
chứng đạt, thời tham ái một đời sống tương lai được trừ diệt, những gì đưa
đến một đời sống mới được dứt sạch, nay không còn một đời sống nào nữa.[14]

Ngược
lại, nếu chỉ tu tập với mỗi niệm thân
hay niệm thọ hay niệm tâm hay niệm pháp, hành giả
không thể thực hành viên mãn đầy đủ Định học cũng như không thể giác ngộ, không
thể thông đạt sắc thủ uẩn[15],
thọ thủ uẩn[16],
tưởng thủ uẩn[17],
hành thủ uẩn[18]
và thức thủ uẩn[19]
(Khổ Đế) và các nhân của chúng (Khổ Tập Đế)
vốn là đối tượng của Tuệ học. Do không thể giác ngộ, không thể thông đạt năm uẩn (Khổ Đế) và các nhân của chúng
(Khổ Tập Đế), chúng ta không thể chứng
ngộ được Niết-bàn. Lại nữa, năm uẩn này không hề bao gồm trong nhau. Ví dụ, thọ
uẩn không bao gồm trong nó sắc uẩn hay tưởng uẩn hay hành uẩn hay thức uẩn...
Do vậy, chúng ta không thể nói rằng chỉ cần rõ biết một uẩn thì có nghĩa là rõ biết
luôn cả các uẩn còn lại. Điều này cũng có thể ví như việc chúng ta biết chạy xe
gắn máy (các loại) thì không có nghĩa là chúng ta biết chạy xe hơi nếu chúng ta
chưa học lái xe hơi. Cụ thể, nếu chỉ thực hành niệm thân với đối tượng là sắc
chân đế (quán sắc), hành giả chỉ có được trí tuệ hiểu biết về sắc chân đế mà
thôi và không thể nào có được sự hiểu biết về các uẩn khác cũng như các nhân của
năm uẩn. Còn nếu hành giả thực hành niệm thân, niệm thọ, niệm tâm, niệm pháp với
đối tượng không phải là đặc tính của 28 sắc
chân đế, 81 tâm hiệp thế, 52 tâm sở (Khổ
Đế) cùng với các nhân của chúng (Khổ Tập Đế) thì có nghĩa là hành giả
đang thực hành tâm lý trị liệu kết hợp với tự kỷ ám thị mà thôi. Tuy rằng trong
lộ trình tâm đắc đạo, theo bản chất, quy luật của tâm, các tâm tuệ minh sát còn
là hiệp thế chỉ có thể bắt một trong ba đặc tính là vô thường hay khổ hay vô
ngã của Khổ Đế hay Khổ Tập Đế (pháp hữu vi) làm đối tượng của nó, tức
là lúc đó hành giả đang thực hành một trong bốn niệm xứ; nhưng trong quá trình
tu tập thiền minh sát, hành giả cần phải tu tập thấu suốt, thông đạt ba đặc
tính của cả Khổ Đế và Khổ Tập Đế, tức cả bốn niệm xứ, ở các lộ trình tâm khác
nhau. Tóm lại, nếu không tu tập cả bốn niệm xứ một cách có hệ thống theo kinh
điển, hành giả không thể giác ngộ được Bốn Thánh Đế để chấm dứt cái khổ sanh tử
luân hồi.

Trong
Kinh Tượng Pháp[20]
(Kinh Giả Mạo Diệu Pháp), Đức Phật có giảng về việc Diệu Pháp bị giả mạo như
sau:

Ở đây, khi nào các người ngu có mặt,
chính họ làm diệu pháp biến mất.

Này Kassapa, có năm thối pháp khiến cho
diệu pháp bị hỗn loạn và biến mất. Thế nào là năm?

Ở đây, này Kassapa, các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni,
nam cư sĩ, nữ cư sĩ sống không tôn kính, không tùy thuận bậc Ðạo Sư, sống
không tôn kính, không tùy thuận Chánh Pháp, sống không tôn kính, không
tùy thuận Chúng Tăng, sống không tôn kính, không tùy thuận Học Giới,
sống không tôn kính, không tùy thuận đối với Thiền Định.

Thật
kỳ lạ là Đức Phật dạy về Tam học Giới, Định, Tuệ nhưng lại bảo chỉ riêng việc sống
không tùy thuận Giới học và Định học là làm tiêu hoại Diệu Pháp. Trong khi đó,
chúng ta ai cũng muốn thoát khổ nhanh nhất mà lại tốn ít công sức nhất và với
trí tuệ phàm nhân của mình, nhiều người trong số chúng ta thấy rằng chỉ có Tuệ
học mới là cứu cánh. Tuệ học là pháp luôn được mọi người kính trọng và mong được
thực hành. Với suy luận như vậy, Tuệ học xứng đáng được coi là chỉ dấu cho Diệu
Pháp. Và như vậy, trong khi coi Tuệ học là cứu cánh, ta dễ dàng từ bỏ Giới học
và Định học. Tuy nhiên, trong Chánh Pháp, không thể thực hành Định học tốt đẹp
mà lại không cần tu tập tốt Giới học, và càng không thể tiến hành Tuệ học mà lại
không cần viên mãn Định học:

Ðây
là Giới, đây là Ðịnh, đây là Tuệ. Ðịnh cùng tu với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng tu với Ðịnh sẽ
đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải
thoát hoàn toàn các món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu), vô
minh lậu.[21]

Như
vậy, khi sống không tôn kính, không tùy thuận Giới học và Định học thì tự động,
ta không thể thực hành được Tuệ học. Và
cái mà ta gọi là tu tập Tuệ mà không cần
dựa trên nền tảng Giới và Định thì chẳng phải là Định mà cũng chẳng phải là
Tuệ; do vậy mà Diệu Pháp sẽ bị hỗn loạn và biến mất.

Nhưng
làm thế nào chúng ta có thể nhận biết được Chánh Pháp? Trong Kinh Ðại Bát-Niết-Bàn[22],
Đức Thế Tôn đã giảng về điều này.

- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bốn Ðại
giáo pháp, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Các Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, Thế
Tôn giảng như sau:

- Này các Tỷ-kheo, có thể có Tỷ-kheo
nói: &quot;Này Hiền giả, tôi tự thân
nghe từ miệng Thế Tôn, tự thân lãnh thọ, như vậy là Pháp, như vậy là Luật,
như vậy là lời dạy của vị Ðạo Sư&quot;. Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên
tán thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo ấy. Không tán thán, không hủy
báng, mỗi mỗi chữ, mỗi mỗi câu, cần phải được học hỏi kỹ lưỡng và đem so sánh với
Kinh, đem đối chiếu với Luật. Khi đem so sánh với Kinh, đối chiếu với Luật, nếu
chúng không phù hợp với Kinh, không
tương ứng với Luật, thời các Ngươi có thể kết luận: &quot;Chắc chắn những lời này không phải
là lời Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai lầm&quot;. Và này các Tỷ
kheo, các Ngươi hãy từ bỏ chúng.
Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với Luật, nếu chúng phù hợp với Kinh, tương ứng với Luật,
thời các Ngươi có thể kết luận: &quot;Chắc
chắn những lời này phải là lời dạy của Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh&quot;. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Ðại giáo pháp thứ nhất, các Ngươi hãy thọ trì.

Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo nói:
&quot;Tại trú xứ kia, có Tăng chúng ở với
các vị Thượng tọa, với các Thủ chúng. Tôi tự thân nghe từ miệng Tăng chúng,
tự thân lãnh thọ, như vậy là Pháp, như vậy là Luật, như vậy là lời dạy của vị Ðạo
Sư&quot;. Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán thán, không nên hủy báng lời
nói của Tỷ-kheo ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi chữ, mỗi mỗi câu,
phải được học hỏi kỹ lưỡng và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với Luật, nếu
chúng không phù hợp với Kinh, không
tương ứng với Luật, thời các Ngươi có thể kết luận: &quot;Chắc chắn những lời này không phải là
lời Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai lầm&quot;. Và này các Tỷ-kheo,
các Ngươi hãy từ bỏ chúng.
Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với Luật, nếu chúng phù hợp với Kinh, tương ứng với Luật, thời các Ngươi
có thể kết luận: &quot;Chắc chắn những lời
này phải là lời dạy của Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn chánh&quot;.
Này các Tỷ-kheo, như vậy là Ðại giáo pháp thứ hai, các Ngươi hãy thọ trì.

Này các Tỷ-kheo, có thể có vị Tỷ-kheo
nói: &quot;Tại trú xứ kia có nhiều Tỷ-kheo
Thượng tọa ở, những vị này là bậc đa văn, gìn giữ truyền thống, trì pháp, trì
luật, trì pháp yếu. Tôi tự thân nghe từ miệng những vị Thượng tọa ấy, tự
thân lãnh thọ, như vậy là Pháp, như vậy là Luật, như vậy là lời dạy của vị Ðạo
Sư&quot;. Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán thán, không nên hủy báng lời
nói của Tỷ-kheo ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi chữ, mỗi mỗi câu,
phải được học hỏi kỹ lưỡng và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với Luật. Khi
đem so sánh với Kinh, đối chiếu với Luật,
và nếu chúng không phù hợp với
Kinh, không tương ứng với Luật, thời các Ngươi có thể kết luận:
&quot;Chắc chắn những lời này không
phải là lời Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai lầm&quot;. Và, này các Tỷ-kheo,
các Ngươi hãy từ bỏ chúng.
Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với Luật, nếu chúng phù hợp với Kinh, tương ứng với Luật,
thời các Ngươi có thể kết luận: &quot;Chắc
chắn những lời ấy phải là lời dạy của Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh&quot;. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Ðại giáo pháp thứ ba, các Ngươi hãy thọ trì.

Này các Tỷ-kheo, có thể có Tỷ-kheo nói:
&quot;Tại trú xứ kia, có một vị Thượng tọa,
vị này là bậc đa văn, gìn giữ truyền thống, trì pháp, trì luật, trì pháp yếu.
Tôi tự thân nghe từ Thượng tọa, tự thân lãnh thọ; như vậy là Pháp, như vậy là
Luật, như vậy là lời dạy của vị Ðạo Sư&quot;. Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không
nên tán thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo ấy. Không tán thán, không
hủy báng, mỗi mỗi chữ, mỗi mỗi câu, cần phải được học hỏi kỹ lưỡng và đem so
sánh với Kinh, đối chiếu với Luật. Khi đem so sánh với Kinh, đối chiếu với Luật,
và nếu chúng không phù hợp với
Kinh, không tương ứng với Luật, thời các ngươi có thể kết luận:
&quot;Chắc chắn những lời này không
phải là lời của Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai lầm&quot;. Và này
các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy từ bỏ
chúng. Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với Luật, nếu chúng phù hợp với Kinh, tương ứng với Luật,
thời các ngươi có thể kết luận: &quot;Chắc
chắn những lời ấy phải là lời dạy của Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh&quot;. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Ðại giáo pháp thứ tư, các Ngươi hãy thọ trì.

Vì chỉ có Đức Phật mới có đầy đủ trí tuệ để rõ
biết và chỉ dạy về các chân lý nên tất cả các lời dạy theo ý kiến cá nhân,
không phù hợp với Kinh điển của các vị pháp sư, các vị thiền sư hay các vị được
người đời cho là Thánh Tăng đều là tà kiến. Có một điều mà chúng ta cần phải
lưu ý ở đây là các vị Thánh Tăng thực sự thì không bao giờ đi ngược lại lời dạy
của Đức Phật dù cho có phải hy sinh tính mạng của mình. Những cái gọi là phương
tiện giáo hóa chúng sanh, đi ngược lại Kinh điển Nguyên Thủy của các vị thầy tổ
không thể được xem là Pháp Bảo. Ngược lại, chính những lời dạy phù hợp với Kinh
điển và các Chú giải Pāḷi của quý ngài ấy mới là những điều mà chúng ta nên tôn
kính, nương tựa và thực hành nghiêm túc. Trong vô vàn các pháp môn mang danh
nghĩa Đạo Phật hay nằm ngoài Đạo Phật, chúng ta không thể có đủ thời gian để tu
tập viên mãn tất cả các pháp môn ấy để biết rằng nó không đưa đến sự chấm dứt tử
sanh luân hồi. Trên thực tế, để được gọi là một pháp môn thì nó luôn luôn phải
có một nền tảng lý thuyết và các loại thực chứng khác nhau. Và trong Đạo Phật
thì chỉ có một pháp môn duy nhất, một con đường duy nhất để đoạn tận cái khổ tử
sanh luân hồi, đó là Bát Thánh Đạo. Chúng ta không nên vì các kinh nghiệm thực
chứng kỳ lạ của các pháp môn khác mà bỏ qua việc liên tục so sánh lý thuyết và
thực chứng tu tập chúng so với Kinh Điển. Vì lý do này mà chúng ta cần phải
dùng trí tuệ Pháp Học để biết được đâu là Chánh Pháp để chúng ta có thể tu tập
đúng đắn và chấm dứt cái khổ sanh tử luân hồi trong thời gian ngắn nhất. Như vậy,
trong khi Đức Thế Tôn, Bậc Ứng Cúng, Đấng Chánh Đẳng Giác hết lòng tán dương, cổ
vũ việc tu tập Thánh Định và Bát Thánh Đạo[23]
nói riêng cũng như Chánh Pháp nói chung; là các đệ tử của Đức Thế Tôn, chúng ta
không nên tạo bất kỳ ác nghiệp nào liên hệ đến sự phỉ báng, xuyên tạc, chối bỏ
Giáo Pháp của Đức Thế Tôn; đồng thời chúng ta cũng không a dua, mù quáng chạy
theo các loại pháp môn có mang hay không mang danh nghĩa Đạo Phật của thế gian.

Ngày nay, trong xu thế thực hành cái gọi là thiền Tuệ (Vipassanā) mà không dựa trên nền tảng Chánh Định (thiền Định)
ngày càng phát triển, ngài Thiền Sư Pa-Auk Tawya Sayadaw và Tiến Sĩ Mehm Tin
Mon là một trong số ít người vẫn kiên định với lộ trình tu tập tam học Giới, Định
và Tuệ của Đức Phật. Được phép dịch thuật của cả hai ngài đồng tác giả, tôi xin
trân trọng giới thiệu quyển sách quý này. Đây là quyển sách trình bày rất tóm
lược về Thiền Định và Thiền Tuệ dựa trên Kinh điển và các Chú giải Pāḷi của
ngài Thiền Sư Pa-Auk Tawya Sayadaw và Tiến Sĩ Mehm Tin Mon.

Tuy
đã nỗ lực tối đa nhưng tôi biết rằng bản dịch này vẫn còn nhiều sai sót, rất
mong nhận được sự chỉ dạy và ý kiến đóng góp của quý độc giả. Mọi ý kiến đóng
góp xin gởi email về địa chỉ booktranslating@gmail.com

Xin
chân thành cảm ơn Sư Pháp Thông đã xem xét bản dịch. Xin cảm ơn cô Aggañani và em Bùi Quang Minh đã dành thời
gian sửa chữa bản thảo bản dịch.

Công đức này xin dâng
đến bố mẹ và anh trai của tôi là người đã bảo bọc và tạo điều kiện thuận lợi
cho tôi trong việc học tập và tìm hiểu Phật Pháp.

Cầu
mong tất cả các chúng sanh đều được tiến hóa trong ánh hào quang của Chánh Pháp
và mau chóng chứng ngộ Niết-bàn.

Idaṃ vo ñātinaṃ hotu,
sukhitā hontu ñātayo.

Cầu mong phước thiện
này thành tựu đến thân bằng quyến thuộc của tôi. Cầu mong thân bằng quyến thuộc
được an lạc lâu dài.

Imaṃ puññabhāgaṃ
mātā-pitu-ācariya-ñāti-mittānañceva sesasabbasattānañca dema, sabbepi te
puññapattiṃ laddhāna, sukhitā hontu.

Tôi xin thành tâm chia
sẻ phần phước thiện này đến tất cả các chúng sinh, nhất là cha mẹ, thầy tổ, bà
con, thân bằng quyến thuộc, bè bạn, cùng tất cả chư thiên và nhân loại. Cầu
mong tất cả hoan hỷ thọ nhận phần phước thiện này và được an lạc lâu dài.

Idaṃ me puññaṃ
nibbānassa paccayo hotu.

Nguyện cho phước thiện
này là duyên để tôi chứng ngộ Nibbāna.

Phật Ðản 2554, Dương Lịch
2010, TP. Hồ Chí Minh

Tâm Chánh

]








&nbsp;

Hai
bài Thuyết Trình về Thiền được trình bày tại 
Hội Nghị Phật Giáo Thế Giới tổ chức tại Yangon, Myanmar

&nbsp;

&nbsp;

&nbsp;

&nbsp;

&nbsp;

&nbsp;

&nbsp;

&nbsp;

&nbsp;

Thể Nhập 
Thiền
Định (Samatha) 
và
Thiền
Tuệ (Vipassanā)

&nbsp;

&nbsp;

Thiền Sư
Pa-Auk Tawya Sayadaw

và

Tiến Sĩ
Mehm Tin Mon

&nbsp;








Lời Nói Đầu

Hai bài thuyết trình có tựa đề “Thể Nhập Thiền Định (Samatha Bhāvanā)” và “Thể Nhập Thiền Tuệ (Vipassanā Bhāvanā)” đã
được đọc và thảo luận với sự quan tâm to lớn tại Hội Nghị Phật Giáo Thế Giới tổ
chức tại Yangon, Myanmar, từ ngày 9/12 đến ngày 11/12 năm 2004, đã được in và
xuất bản dưới hình thức cuốn sách hiện tại này vì sự lợi lạc của công chúng là
những người muốn biết một sự giải thích ngắn gọn và súc tích về các khía cạnh
thực hành của Đạo Phật được gọi là Samatha-Vipassanā.

Hai bài thuyết trình thực sự miêu tả tóm tắt cốt yếu về Thiền Định
và Thiền Tuệ đang được hướng dẫn theo từng chi tiết một cách nghiêm ngặt theo
đúng Giáo Pháp của Đức Phật tại các Trung Tâm Rừng Thiền Phật Học Quốc Tế
Pa-Auk trên toàn nước Myanmar.

Cuốn sách này giới thiệu với độc giả cách thọ trì đúng đắn thiền
Samatha-Vipassanā (Định-Tuệ) như đã được Đức Phật giảng dạy, tu tập chánh định
và thấu suốt vào các pháp chân đế được
gọi là “Paramattha”, xác định từng pháp chân đế một cách chính xác theo
đặc tính, phận sự, biểu hiện và nhân gần nhất của nó, thẩm sát các mối quan hệ
nhân-quả của Lý Duyên Khởi (Paṭiccasamuppāda)
là cái đã vẽ nên vòng tái sanh một cách hoàn hảo và quán tất cả danh và sắc (nāma-rūpa), các nhân
và các quả, bên trong và bên ngoài thuộc về quá khứ, hiện tại và vị lai là vô thường (anicca), khổ (dukkha) và vô ngã (anatta) theo nhiều cách
khác nhau.

Nội dung và phạm vi của hai bài thuyết trình sẽ mô tả một cách rõ ràng
rằng thiền Samatha-Vipassanā đang được giữ gìn và thực hành hoàn toàn ở nguyên
bản thuần khiết ở nước Liên Bang Myanmar. Thực vậy, Myanmar
gìn giữ và bảo vệ toàn bộ giáo pháp của Đức Phật cả về pháp học lẫn pháp hành (Pariyatti
và Paṭipatti) và có thể chia sẻ với thế giới vì sự lợi lạc của toàn
thể nhân loại.

Thọ trì Thiền Định để tu tập chánh định và thực hành Thiền Tuệ để
tu tập trí tuệ đến mức độ cao nhất nghĩa là đi trên con đường cao thượng nhất dẫn
đến an lạc vĩnh cửu và hạnh phúc bất diệt gọi là Nibbāna. Mọi người được chào
đón tham gia vào nhiệm vụ cao thượng đầy hoan hỷ này, điều mà chắc chắn sẽ đem
lại lợi ích to lớn ngay trong kiếp sống này.

&nbsp;

]

&nbsp;








&nbsp;

Hội Nghị Phật Giáo lần thứ tư,
Yangon, Myanmar

từ ngày 9 đến ngày 11 tháng 12 năm 2004

&nbsp;

&nbsp;

&nbsp;

Thể Nhập Thiền Định
(Samatha Bhāvanā)

&nbsp;

&nbsp;

Tôn Giả Āciṇṇa, Dhammācariya – Pháp Sư,

Aggamahākammaṭṭhānācariya – Đệ Nhất Đại
Thiền Sư

Trưởng Ban Thiền Sư và Cố Vấn Thiền
Trung Tâm Rừng Thiền Phật Học Quốc Tế Pa-Auk, Myanmar

&nbsp;

Tiến Sĩ Mehm Tin Mon,

Mahā
Saddhamma Jotikadhaja – Bậc Đại Nhân Làm Chói Sáng Ngọn Cờ Chánh Pháp

Giáo sư Đại Học Quốc Tế Truyền Bá 
Phật Giáo Nguyên Thủy

Chủ tịch Liên đoàn Bảo Hộ Giáo Pháp Đức
Phật 
của Rừng Thiền Quốc Tế Pa-Auk

&nbsp;








Namo Tassa Bhagavato Arahato
Sammāsambuddhassa

Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ Đức
Thế Tôn, 
Bậc Ứng Cúng, Đấng Chánh Đẳng Giác

TÓM
LƯỢC

Mục tiêu của Định Học (Samādhi-sikkhā)
là để làm thanh tịnh tâm khỏi các triền
cái (nīvaraṇa) và các phiền
não (kilesa) khác để chứng đạt tâm
thanh tịnh (cittavisuddhi) và làm tâm mạnh mẽ để thọ trì hiệu quả
thiền Vipassanā.

Theo Kinh Ánh Sáng (Āloka
Sutta[24]) và Kinh Ngủ Gục (Pacalāyamāna Sutta[25]),
trí tuệ
kết hợp với ngay từ chuẩn bị định (parikamma-samādhi)
thì bắt đầu tỏa ánh sáng. Chúng tôi thấy rằng ánh sáng trở nên sáng hơn khi định
tăng trưởng và ở mức độ cận định (upacāra
samādhi), nó trở nên sáng chói và xuyên thấu đến nỗi có thể thấu suốt vào nội
tạng bên trong và rồi đến các pháp chân đế
(paramattha). Không có chánh định (sammāsamādhi)
thì không thể quan sát được các pháp chân đế bằng thắng trí và do vậy không thể
thực hành đúng đắn thiền vipassanā được. Đặc biệt, tứ thiền sắc giới (rūpāvacara jhāna) được thấy là vũ khí tốt nhất
để thọ trì hiệu quả thiền vipassanā.

Toàn bộ bốn mươi đề mục thiền định
(samatha) mà Đức Phật mô tả được xem là để làm phát sanh chánh định đã
được miêu tả trong kinh điển Pāḷi. Niệm
Hơi Thở[26] (Ānāpānassati)
được nhận thấy là phù hợp với nhiều hành giả để tu tập định đến bậc tứ thiền.
Không giống như các đề mục thiền khác, niệm
hơi thở (ānāpānassati) trở nên vi tế hơn ở các giai đoạn cao hơn cho
đến khi không còn rõ ràng nữa. Như vậy, niệm mạnh và trí tuệ sắc bén là thiết yếu.
Cũng vậy, tín (saddhā) mạnh mẽ,
tấn (vīriya) dũng mãnh, nhẫn nại,
định (samādhi) mãnh liệt, sự
hướng dẫn đúng đắn và chánh trí (paññā)
là cần thiết để tu tập niệm hơi thở (ānāpānassati)
thành công.

Bất kỳ sự sai lệch nào khỏi các chỉ dẫn của Đức Phật đều được xem
là sự trì hoãn tiến bộ. Sự giải thích đúng đắn các thiền tướng (nimitta), việc quân bình ngũ căn (indriya) và các yếu
tố giác ngộ (Bojjhaṅga) và việc tu tập năm pháp thuần thục cho mỗi bậc
thiền được xem là bắt buộc.

Với sự hỗ trợ của tứ thiền sắc
giới (rūpāvacara jhāna) niệm
hơi thở (ānāpānassati), một hành giả có thể tu tập bốn Thiền Bảo
Hộ[27] đến mức độ
được yêu cầu một cách rất nhanh chóng để thọ hưởng tất cả các lợi ích. Cũng vậy,
hành giả có thể dễ dàng tu tập mười biến
xứ (kasiṇa[28])
để chứng
đạt bốn thiền sắc giới (rūpāvacara
jhāna) và rồi tiến lên chứng đắc bốn thiền
vô sắc giới (arūpāvacara jhāna).

Thiền Xác Định Tứ
Đại[29]
(Catudhātuvavatthāna) được thấy là hữu hiệu nhất để tu tập cận định một
cách nhanh chóng. Sau đó, hành giả có thể phân biệt tất cả 32 thân phần[30]
(koṭṭhāsa) cả nội thân lẫn ngoại thân. Sau đó, với việc quán xét tính bất
tịnh của bộ xương[31]
ở nội thân hay ngoại thân, hành giả có thể tu tập sơ thiền sắc giới (rūpāvacara jhāna). Lại nữa, với việc lấy màu
trắng của hộp sọ của hành giả ngồi trước mặt làm biến xứ (kasiṇa) trắng[32],
hành giả cũng có thể tu tập tứ thiền sắc
giới (rūpāvacara jhāna). Bậc thiền này được nhận thấy là tỏa ánh
sáng rực rỡ hơn tứ thiền niệm hơi thở
(ānāpānassati) và nó phục vụ như là một vũ khí tốt hơn để thọ trì thiền
Vipassanā.

&nbsp;

]

&nbsp;

&nbsp;








BÀI THUYẾT TRÌNH CHÍNH

Giới Thiệu

Chúng tôi vui mừng công bố tin tốt lành rằng nhiều hành giả là những
người đã và đang hành thiền ở các Trung Tâm Rừng Thiền Phật Học Quốc Tế Pa-Auk
của chúng tôi có thể tu tập chánh định
(sammā-samādhi) bằng cách thọ trì thiền niệm hơi thở (Ānāpānassati) hoặc thiền xác định tứ đại (Catudhātuvavatthāna). Sau đó, họ có thể tiến
đến thọ trì thành công bốn Thiền Bảo Hộ và tất cả mười Thiền Biến Xứ (Kasiṇa).

Yêu Cầu Tu Tập Định
(Samādhi) Tâm

Bát Thánh Đạo bao gồm giới học
(sīla-sikkhā), định học (samādhi-sikkhā)
và tuệ học (paññā-sikkhā).

Giới học làm thanh tịnh tâm khỏi các phiền não thô và mãnh liệt (vītikkama-kilesa). Định học làm
thanh tịnh tâm khỏi các phiền não sanh khởi
và chao động (pariyuṭṭhāna-kilesa). Tuệ học làm thanh tịnh tâm khỏi
các phiền não ngủ ngầm (anusaya-kilesa).

Như vậy, sau khi tu tập và gìn giữ giới thanh tịnh, các phiền não ám ảnh (pariyuṭṭhāna kilesa), bao gồm năm triền cái (nīvaraṇa), cứ vẫn tiếp
tục làm chao động và giáng vào tâm, khiến tâm trạo cử và tán loạn.

Do vậy, Đức Phật khích lệ các đệ tử của Ngài trong Kinh Pháp Cú là
phải tu dưỡng và thuần phục tâm để thọ hưởng an lạc và hạnh phúc.

Tâm khó thấy,
tế nhị,

Theo các dục
quay cuồng.

Người trí
phòng hộ tâm,

Tâm hộ, an lạc
đến.[33]

Trong Kinh Định (Samādhi
Sutta[34]), Đức Phật
khích lệ các Tỷ-kheo tu tập định để có thể như thật rõ thấy các pháp như chúng
thực sự là.

“Samādhiṁ
bhikkhave bhāvetha
Samāhito bhikkhave bhikkhu
yathābhūtaṁ pajānāti”

“Này các Tỷ-kheo, hãy tu tập định. Tỷ-kheo có định sẽ liễu tri đúng
như thật các pháp (Bốn Thánh Đế) như chúng thực sự là.”

Theo kinh nghiệm của chúng tôi, ngay cả khi hành giả có thể tập
trung tâm mình vào đề mục thiền một cách liên tục trong một giờ hoặc hơn nữa,
thì hành giả ấy vẫn chưa thể nhìn thấu vào trong cơ thể để thấy các cơ quan nội
tạng của mình, đừng nói chi đến các pháp
chân đế (paramattha), trừ khi hành giả ấy chứng đắc ít nhất là cận
định (upacāra samādhi).

Khi một hành giả thật sự chứng đắc cận định hoặc bậc thiền (jhāna), hành giả ấy có
thể thấu suốt vào trong cơ thể của mình để thấy các cơ quan nội tạng như thịt,
gân, xương, gan, tim... và rồi thấu suốt hơn nữa để thấy các pháp chân đế. Như
vậy, hành giả ấy có thể thọ trì thiền minh
sát (vipassanā) một cách đúng đắn.

Như vậy, để hoàn thành định học, để tu dưỡng và thuần hóa tâm đến
chánh định, và để tiến lên thiền Vipassanā một cách đúng đắn, chúng ta cần tu tập
định tâm.

Theo lời tuyên bố của Đức Phật trong Kinh Niệm Xứ (Satipaṭṭhāna Sutta[35]), chánh định (sammāsamādhi) là
tương đương với định hợp với bất kỳ một trong bốn bậc thiền thiện sắc giới (rūpāvacara kusala jhāna).

Theo trình bày của Thanh Tịnh
Đạo (Visuddhi-magga[36]):

“Citta visuddhi nāma sa upacāra aṭṭha-samāpattiyo”

“Cận định cũng như định hợp với bất kỳ một trong tám thiền chứng
được gọi là tâm thanh tịnh”

Như vậy, cận định nên được bao gồm trong chánh định. Một hành giả
dùng hoặc cận định hoặc định bậc thiền
(jhāna) như là nền tảng của thiền Vipassanā và thọ trì thiền Vipassanā
xác định danh và sắc là vô thường (anicca),
khổ (dukkha) và vô ngã (anatta). Định kết hợp với
minh sát tuệ (vipassanāñāṇa)
theo cách này được gọi là “khanikasamādhi” (sát-na định).

Đức Phật miêu tả bốn mươi đề mục thiền cho thiền định (samatha bhāvanā). Bất kỳ một trong bốn mươi đề mục
thiền này đều có thể được chọn để tu tập chánh định, với điều kiện là các chỉ dạy
của Đức Phật được tuân thủ một cách đúng đắn dưới sự hướng dẫn của một vị thiền
sư có đủ năng lực.

Thọ Trì Niệm
Hơi Thở (Ānāpānassati)

Niệm Hơi Thở (Ānāpānassati) là một trong những đề mục thiền hiệu quả
nhất để tu tập định một cách nhanh chóng. Nó nhận được nhiều sự tán dương của Đức
Phật[37],[38] và được sử dụng
ở nhiều trung tâm thiền như là đề mục thiền
đặc biệt (pārihāriya kammaṭṭhāna) để tu tập định. Nếu thực hành một
cách đúng đắn theo chỉ dẫn của Đức Phật, nó có thể tu tập tâm đến tứ thiền sắc giới (rūpāvacara jhāna)
theo hệ thống thiền (jhāna) bốn
bậc.

Niệm Hơi Thở (Ānāpānassati) nên được tu tập theo bốn bước theo Kinh Nhập Tức Xuất Tức Niệm (Ānāpānassati
Sutta), đó là, (1) nhận biết hơi thở dài, (2) nhận biết hơi thở ngắn, (3)
nhận biết toàn thân hơi thở, (4) an tịnh hơi thở. Trong thực hành, theo hướng dẫn
được đưa ra trong các Chú giải, đầu tiên hành giả được dạy nhận biết hơi thở vào (assāsa) và hơi thở ra (passāsa) bằng phương pháp Đếm[39] (Gaṇanānaya)
để phát triển niệm một cách nhanh chóng.

Hành giả (yogi)
nên nhận biết hơi thở vào và hơi thở ra nhờ sự xúc chạm nhẹ nhàng của chúng ở đầu
mũi hoặc lỗ mũi hay ở môi trên, bất kỳ chỗ nào mà sự xúc chạm là rõ ràng trong
khi hành giả ngồi thẳng lưng, buông lỏng với mắt nhắm và thở một cách bình thường.

“Chỉ khi hành giả thực hành niệm hơi thở (ānāpānassati) bằng
cách an trú niệm trên hơi thở ở điểm xúc chạm rõ ràng với hơi thở vào và hơi thở
ra thì hành giả mới hoàn thành đầy đủ định niệm hơi thở (ānāpānassati) và thiền”[40]

Hành giả nên tập trung tâm mình ở một điểm (điểm xúc chạm) trên hơi
thở để phát triển nhất tâm (ekaggatā), là một tâm sở
đại diện cho định (samādhi).
Hành giả không nên để tâm mình lang thang đến các đối tượng giác quan khác hay
bất kỳ cảm giác thân thể nào không phải là đề mục niệm hơi thở (ānāpānassati).

Phương
Pháp Đếm

Trong việc đếm hơi thở, hành giả nên thở vào, thở ra và đếm một; thở
vào, thở ra và đếm hai, và cứ thế tiếp tục đến tám với sự tôn kính Bát Thánh Đạo.
Khi tâm vẫn lặng lẽ gắn chặt vào hơi thở khoảng một giờ đồng hồ trong mỗi thời
ngồi thiền, hành giả có thể dừng việc đếm và tiếp tục nhận biết hơi thở một
cách lặng lẽ. Khi hành giả có thể tập trung vào hơi thở trong một giờ hay hơn nữa
ở mỗi thời ngồi thiền, hành giả ấy nên tiến đến bước tiếp theo.

Nhận
Biết Chiều Dài Hơi Thở Cũng Như Toàn Thân Hơi Thở

Chiều dài hơi thở nên được xác định bằng khoảng thời gian diễn ra
hơi thở. Nếu dùng nhiều thời gian để thở vào hay thở ra thì hơi thở đó diễn ra
dài. Nếu dùng ít thời gian để thở vào hay thở ra thì hơi thở đó diễn ra ngắn.

Hơi thở có thể là dài hay ngắn trong một lúc hay toàn thời ngồi thiền.
Bất kể nó là gì, sau khi hành giả nhận biết chiều dài của hơi thở, hành giả
cũng nên nhận biết toàn thân hơi thở từ lúc bắt đầu đến lúc kết thúc ở điểm xúc
chạm của nó ở đầu mũi hoặc ở lỗ mũi hoặc ở môi trên. Hành giả không nên theo
hơi thở đi vào phía trong hay ra bên ngoài. Hành giả nên hành động như một người
gác cổng.

Một người gác cổng không kiểm tra từng người ở bên trong hay
bên ngoài đô thị vì chúng không phải là việc của anh ta. Nhưng người gác cổng
xem xét từng người khi người đó đến cổng. Tương tự, hành giả không quan tâm đến
hơi thở đã vào trong hay ra ngoài mũi vì nó không phải là việc của hành giả.
Nhưng mối quan tâm của hành giả chính là mỗi lần hơi thở vào hay hơi thở ra đến
nơi cửa lỗ mũi.

Hành giả cũng nên hành động như một người thợ xẻ gỗ. Người
thợ xẻ tập trung sự chú ý của mình vào các răng cưa ở điểm tiếp xúc với khúc gỗ
mà không quan tâm đến các răng cưa đang tiến lại gần hoặc đi ra xa, mặc dù khi
chúng làm như vậy, không phải là anh ta không thể biết chúng.

Theo cách tương tự, hành giả an trú niệm trên hơi thở ở điểm xúc chạm
với lỗ mũi hoặc với môi trên mà không quan tâm đến hơi thở vào và hơi thở ra
khi chúng tiến lại gần hay đi ra xa, mặc dù khi chúng làm như vậy, không phải
là hành giả không thể biết chúng.

Khi hành giả có thể tập trung tâm mình một cách lặng lẽ và chú tâm
vào lúc bắt đầu, lúc giữa và lúc cuối của hơi thở vào và hơi thở ra trong một
giờ đồng hồ hoặc hơn nữa ở mỗi thời ngồi thiền, hành giả nên tiến lên bước thứ
tư.

An
Tịnh Hơi Thở

Khi hành giả chú tâm quan sát hơi thở vào và hơi thở ra để nhận biết
toàn thân hơi thở, hơi thở của hành giả sẽ càng trở nên nhẹ nhàng và vi tế hơn.
Trong khi các đề mục thiền khác trở nên càng rõ ràng hơn ở các giai đoạn cao
hơn, niệm hơi thở (ānāpānassati)
thì không như vậy. Thực tế, khi hành giả tiếp tục tu tập, hơi thở càng trở
nên vi tế hơn đối với hành giả ở mỗi giai đoạn cao hơn, và thậm chí đến lúc mà
nó không còn rõ ràng hay biểu hiện nào nữa.

Khi hơi thở trở nên không còn rõ ràng nữa, hành giả không nên đứng
dậy khỏi chỗ ngồi và bỏ đi. Hành giả nên tiếp tục ngồi thiền như trước và tạm
thời thay hơi thở thực tại bằng nơi mà hơi thở bình thường vẫn xúc chạm như là
đề mục hành thiền.

Khi hành giả chú tâm theo cách này, niệm của hành giả sẽ tăng trưởng
từ từ và hơi thở sẽ xuất hiện trở lại không lâu sau đó. Rồi hành giả nên tiếp tục
tập trung sự chú ý vào hơi thở vào và hơi thở ra ở điểm xúc chạm để nhận biết
toàn thân hơi thở.

Sự
Xuất Hiện Tướng Của Định

Trong niệm hơi thở, có tất cả ba loại tướng hay hình ảnh (nimitta)
của thiền có thể đạt được. Chúng là chuẩn
bị tướng (parikamma-nimitta), học
tướng (uggahanimitta) và tợ tướng
(paṭibhāga-nimitta).

Hơi thở vào và hơi thở ra tự nhiên có thể được lấy làm chuẩn bị tướng.
Hình ảnh màu xám tối xuất hiện ở một mức độ định tâm nhất định cũng được coi là
chuẩn bị tướng.

Một hình ảnh trắng như bông gòn hoặc sợi tơ xuất hiện ở mức độ định
cao hơn được gọi là học tướng. Đây là một mô tả chung. Hình ảnh về màu sắc
và hình dạng khác cũng có thể xuất hiện. Các tướng khác nhau có thể xuất hiện với
những người khác nhau vì sự khác biệt về tưởng.

Khi định phát triển sâu hơn, hình ảnh hay tướng có thể trở nên rất
trong sáng và sáng rực như sao hôm. Dấu hiệu này được lấy làm tợ tướng.
Lại nữa, tướng có thể xuất hiện ở các hình dạng khác nhau như một ngôi sao hôm,
một viên ruby tròn, một viên ngọc trai, một hạt bông tơ, một dải băng lụa, một
luồng khói, dĩa mặt trăng v.v.

Mặc dù nghiệp xứ hơi thở
(ānāpāna kammaṭṭhāna) chỉ là
một đề mục thiền và một loại thiền đơn độc nhưng nó cho ra nhiều dạng tướng (nimitta) khác nhau vì sự
khác biệt về tưởng của những người khác nhau, và cũng vì sự thay đổi của tưởng
theo thời gian của cùng một người.

Thông thường, tướng có màu thuần trắng như một khối bông gòn được gọi
là học tướng. Nó không trong sáng như thủy tinh. Khi tướng thay đổi từ màu thuần
trắng sang một tướng trong sáng và sáng rực như sao hôm hoặc như một mảnh thủy
tinh trong sáng và sáng rực, nó được gọi là tợ tướng.

Khi tướng xuất hiện ở hình dạng một viên ruby, tướng mà giống như
viên ruby không trong sáng là học tướng, còn nếu đó là viên ruby trong sáng thì
là tợ tướng. Hành giả nên hiểu theo cách tương tự cho các tướng còn lại.

Thiền tướng có thể xuất hiện trong một bước trước đó hoặc nó có thể
xuất hiện ở trước mặt. Hành giả không nên chú ý đến các tướng này vì chúng
không ổn định. Thiền tướng nên xuất hiện ở điểm xúc chạm của hơi thở với lỗ
mũi. Một vài tướng có thể kéo dài từ lỗ mũi vào trong hoặc ra ngoài như một cái
que. Trong các trường hợp này, hành giả không nên để tâm mình đi theo tướng vào
trong hay ra ngoài; hành giả nên giữ tâm thiền đắm chìm vào tướng hiện diện gần
lỗ mũi nhất.

Khi tâm thiền vẫn gắn chặt một cách lặng lẽ với tướng trong một,
hai... giờ đồng hồ ở mỗi thời ngồi thiền, tướng sẽ dần dần và từ từ trở nên
càng trong sáng và sáng rực hơn. Khi tướng đặc biệt trong sáng và sáng rực, nó
trở thành tợ tướng.

Tu
Tập An Chỉ (appanā)

Từ thời điểm tợ tướng xuất hiện, các triền cái (nīvaraṇa) bị diệt trừ khỏi tâm. Các phiền não còn
lại bị đè nén. Tâm được thanh tịnh và niệm
(sati) vẫn bám chặt vào tợ tướng
hơi thở (ānāpānapaṭibhāga
nimitta) một cách chăm chú và khắng khít.

Một lưu ý nên được
chỉ ra ở đây. Trong cả hai bước, khi mà học tướng và sau đó là tợ tướng trở nên
ổn định và đồng nhất với hơi thở vào và hơi thở ra, và hành giả đang cố gắng an
trú niệm của mình một cách vững chắc và lặng lẽ trên tướng, hành giả nên tránh
xem xét tướng rồi lại xem xét hơi thở. Hành giả nên dừng hoàn toàn việc xem xét
hơi thở như trước đây, và gắn chặt tâm thiền của mình vào tướng hơi thở (ānāpāna nimitta)
một cách trọn vẹn.

Trong trường hợp tướng (nimitta)
biến mất, hành giả nên quan sát hơi thở vào và hơi thở ra như trước đây. Khi tướng (nimitta) xuất hiện trở lại
và trở nên ổn định, hành giả lại chỉ nên cố gắng nhận biết tướng (nimitta) mà thôi. Nếu hành giả thực hành theo cách
này, tướng (nimitta) sẽ vững
chắc và định sẽ dần tăng trưởng đến cận định.

Trong thực tế, giống như chánh cung hoàng hậu hết lòng chăm sóc để
bảo vệ phôi thai một vị chuyển luân thánh vương tương lai, và giống như người
nông dân chăm chỉ bảo vệ ruộng lúa gạo và lúa mạch với các hạt chín, cũng vậy
hành giả nên bảo vệ cẩn thận tợ tướng hơi
thở (ānāpāna paṭibhāga
nimitta).

Hành giả nên quán xét (reflect) trên tợ tướng ấy lặp đi lặp lại
nhiều lần. Bằng cách quán xét lặp lại như vậy, hành giả nên cố gắng bảo vệ cận
định để nó không bị mất đi. Hành giả nên quân bình ngũ căn (indriya) bằng cách giữ chúng dưới sự kiểm soát của niệm
và cân bằng tinh tấn (vīriya)
với định (samādhi) và tín (saddhā) với tuệ (paññā).

Hành giả cũng nên quân bình thất
giác chi (Bojjhaṅga). Vào lúc tâm thiền lơi lỏng khỏi đối tượng thiền
(tợ tướng) và tinh thần lui sụt, hành giả nên tu tập ba giác chi liên quan đến trạch pháp (dhammavicaya), tinh tấn (vīriya) và hỷ (pīti). Bằng cách làm như vậy,
hành giả giữ vững được tinh thần và nâng cao ý chí đang lơi lỏng của mình lên.

Mặt khác, khi tâm thiền quá hăng hái, trạo cử và phóng dật vì các
lý do như tinh tấn quá mức, hành giả nên tu tập ba giác chi liên quan đến tịnh (passaddhi), định (samādhi) và xả (upekkhā). Bằng cách làm như vậy,
hành giả chế ngự được tâm hăng hái và trạo cử của mình và ngăn chặn sự phóng
tâm.

Niệm (sati)
kiểm soát và bảo vệ đối tượng thiền không bị lạc mất. Nó cũng kiểm soát và bảo
vệ tâm thiền nhận biết liên tục đối tượng thiền và không để bị rơi khỏi thiền.
Như vậy, nó luôn luôn cần thiết vào mọi lúc (sabbathīka).[41]

Khi hành giả có thể tu tập định để có thể an trú tâm thiền của mình
một cách lặng lẽ và vững chắc trên đối tượng tợ tướng rất trong sáng và sáng rực
trong một, hai... giờ đồng hồ, tướng trở nên trong sáng và sáng rực phi thường ở
giai đoạn an chỉ định đầy đủ. Xuất khỏi an chỉ định, hành giả nên chuyển sự chú
ý đến sắc ý vật hay tâm cơ (hadaya-vatthu,
heart-base) trong trái tim. Nếu hành giả thực hành nhiều lần, hành giả có
thể phân biệt dễ dàng bằng trí tuệ của mình ý
môn (bhavaṅga citta - tâm hữu phần hay tâm hộ kiếp) sáng trong vốn nương vào sắc ý vật để khởi
sanh. Hành giả cũng có thể phân biệt bằng trí tuệ của mình tợ tướng xuất hiện ở
nơi ý môn.

Rồi hành giả nên cố gắng tu tập định để nó tăng trưởng ngày càng
cao hơn và quan sát ý môn cùng với tợ tướng, hành giả nên quán xét các thiền
chi vốn lấy tợ tướng làm đối tượng của chúng. Hành giả sẽ dần phân biệt được
chúng bằng trí tuệ của mình mà không gặp nhiều khó khăn.

Năm
Thiền Chi

1. Tầm (vitakka): hướng và đặt tâm
trên tợ tướng.

2. Tứ (vicāra): duy trì tâm và quán
xét lặp đi lặp lại trên tợ tướng.

3. Hỷ (pīti): hân hoan, vui thích hoặc
sung sướng với tợ tướng.

4. Lạc (sukha): cảm giác an vui,
thích thú hạnh phúc với tợ tướng.

5. Nhất tâm (ekaggatā): hợp nhất và
an trú tâm lặng lẽ trên tợ tướng.

Khi các thiền chi được phát triển đầy đủ, khi đó có thể công nhận rằng
sơ thiền thiện sắc giới (rūpāvacara
kusala jhāna) đã phát sanh nơi hành giả. Sau đó, hành giả nên nhập vào bậc thiền (jhāna) thường xuyên mà
không phải suy xét nó nhiều. Hành giả cũng nên thực hành tu tập năm pháp thuần
thục đối với sơ thiền.

Năm
Pháp Thuần Thục

1. Thuần thục quán xét chi thiền do tâm hướng ý môn (Āvajjanavasī) - khả
năng phân biệt các thiền chi bằng trí tuệ liên kết với tâm hướng ý môn (manodvārāvajjana
citta);

2. Thuần thục trong nhập định (Samāpajjanavasī)
- khả năng nhập vào bậc thiền (jhāna)
bất cứ khi nào hành giả muốn;

3. Thuần thục việc quyết định thời gian nhập định
(Adhiṭṭhānavasī) - khả năng trú trong an chỉ thiền (jhāna) trong khoảng thời gian bất kỳ mà hành
giả muốn;

4. Thuần thục trong xuất định
(Vuṭṭhānavasī) - khả năng xuất khỏi bậc
thiền (jhāna) an chỉ vào cuối thời gian đã định;

5. Thuần thục quán xét chi
thiền theo tốc hành tâm (Paccavekkhaṇavasī) - khả năng xét duyệt các
thiền chi bằng trí tuệ liên kết với các tốc
hành tâm (javana citta)

Sau khi hành giả thuần thục theo năm cách đối với sơ thiền, hành giả
có thể tu tập nhị thiền bằng cách loại bỏ chi thiền tầm (vitakka) và tứ
(vicāra). Lại nữa sau khi thuần thục theo năm cách đối với nhị thiền,
hành giả có thể tu tập tam thiền bằng cách loại bỏ tiếp chi thiền hỷ (pīti). Tương tự, sau khi thuần
thục theo năm cách đối với tam thiền, hành giả có thể tu tập tứ thiền bằng cách
loại bỏ tiếp chi thiền lạc (sukha).
Hành giả cũng có thể làm vững chắc sự chứng đạt tứ thiền (jhāna) bằng cách phân biệt các thiền chi (xả -
upekkhā và nhất tâm - ekaggatā)
và các đặc tính riêng biệt khác của tứ thiền
(jhāna).

Bốn Thiền Bảo Hộ (Caturārakkha-kammaṭṭhāna)[42]

Bốn đề mục thiền bảo hộ là:

1. Thiền Tâm Từ (Mettā-bhāvanā):
tu tập tâm từ;

2. Niệm ân đức Phật (Buddhānussati):
quán tưởng ân đức Phật;

3. Quán bất tịnh (Asubha
bhāvanā): quán tưởng sự bất tịnh;

4. Niệm sự chết (Maraṇānussati):
quán tưởng sự chết.

Bốn đề mục thiền này phục vụ như là Nhất thiết xứ Nghiệp xứ - “sabbatthaka kammaṭṭhāna”; nghĩa
là, các đề mục thiền đáng được mong muốn trong tất cả các lý do. Tu tập chúng để
bảo hộ bản thân hành giả khỏi các hiểm nguy (kilesa - phiền não) bên trong và các hiểm nguy
bên ngoài.

Tu Tập Thiền
Tâm Từ (Mettā-Bhāvanā)[43]

Để lấy chính mình làm ví dụ nhằm tu tập sự cảm thông và quan tâm đến
người khác, trước tiên hành giả phải làm ngập tràn từ tâm với bản thân mình một
lúc như sau.

(1) Ahaṁ avero homi,

(2) Avyāpajjo homi,

(3) Anīgho hoti,

(4) Sukhī attānaṁ pariharāmi.

1. Cầu mong cho tôi thoát khỏi hận thù,

2. Cầu mong cho tôi thoát khỏi khổ tâm,

3. Cầu mong cho tôi thoát khỏi khổ thân,

4. Cầu mong cho tôi được an vui, hạnh phúc.

Tiếp theo hành giả nên tu tập tâm từ hướng đến thầy tế độ hoặc vị giáo
thọ hoặc một người tương tự mà hành giả kính mến và kính trọng và có cùng giới
tính với hành giả. Hành giả nên hồi tưởng đến sự rộng lượng và những lời trìu mến…
của người đó để khơi dậy lòng yêu thương và quý mến, cũng như giới hạnh, sự hiểu
biết… của người đó để khơi gợi lòng tôn kính và kính trọng. Rồi hành giả nên tu
tập tâm từ hướng đến người đó theo cách sau.

Ayaṁ sappuriso

1. Avero hotu,

2. Avyāpajjo hotu,

3. Anīgho hotu,

4. Sukhī attānaṁ pariharātu.

Cầu mong con người hiền thiện này 

1. thoát khỏi hận thù,

2. thoát khỏi khổ tâm,

3. thoát khỏi khổ thân,

4. được an vui và hạnh phúc.

Nếu hành giả đã chứng đắc tứ thiền
(jhāna) bằng việc thực hành Niệm
hơi thở (Ānāpānassati), trước tiên, hành giả phát triển bậc thiền (jhāna) ấy bằng cách
quán xét tợ tướng của niệm hơi thở (ānāpānassati).
Khi ánh sáng của bậc thiền bắt đầu trở nên rất sáng rực và chói lọi, hành giả
xuất khỏi thiền ấy và tập trung tâm mình vào người mà hành giả yêu mến và tôn
kính. Người đó sẽ xuất hiện rõ ràng trong ánh sáng chói lọi. Hành giả nên hình
dung người đó ở khoảng cách 1,8m trước mặt mình. Rồi tập trung sự chú ý vào người
đó, hành giả tu tập tâm từ theo bốn cách như đã đề cập ở trên.

Việc tu tập tâm từ sẽ tiến triển một cách trôi chảy và nhanh chóng
khi nó có được sự hỗ trợ mạnh mẽ của tứ thiền hơi thở. Sau khi tu tập tâm từ
theo bốn cách, hành giả chọn một cách, ví dụ “Cầu mong con người hiền thiện này
thoát khỏi khổ tâm”. Hành giả nên hình dung ra dáng vẻ hạnh phúc nhất của người
đó và quán xét lặp đi lặp lại “Cầu mong con người hiền thiện này thoát khỏi khổ
tâm”.

Khi tâm của hành giả lặng lẽ, yên lặng, bình lặng và tập trung tốt
vào hình dáng của nhân vật đáng kính trong một giờ đồng hồ hoặc hơn nữa, hành
giả nên kiểm tra các thiền chi trong ý môn của mình. Nếu tất cả năm thiền chi
xuất hiện rõ ràng trong con mắt trí tuệ của hành giả, lúc đó có thể công nhận rằng
hành giả đã chứng đạt sơ thiền tâm từ
(mettābhāvanā). Hành giả nên thực hành để đạt được năm pháp thuần thục đối
với bậc thiền (jhāna) này và rồi
tu tập nhị thiền và tam thiền tâm từ
(mettā jhāna) như đã mô tả trong niệm
hơi thở (ānāpānassati).

Theo hướng dẫn được đưa ra trong Thanh Tịnh Đạo (Visuddhi Magga)[44] và Mahāṭikā[45], hành giả
nên tu tập tâm từ đến tam thiền (jhāna)
hướng đến từng người. Vì có bốn cách tu tập thiền tâm từ, hành giả nên chứng đạt
tam thiền (jhāna) theo từng
cách.

Khi hành giả đạt được thành công như cách mô tả ở trên, hành giả
nên tu tập tâm từ theo cách tương tự hướng đến người đáng kính và đáng quý mến
khác. Hành giả nên tu tập thành công tâm từ hướng đến ít nhất mười người như vậy.

Rồi hành giả nên tu tập tâm từ theo cách tương tự hướng đến những
người rất thân yêu bao gồm cha mẹ, anh em trai, chị em gái, bà con họ hàng và bạn
bè, từng loại người một. Đối tượng phải cùng giới tính với hành giả và phải chứng
đắc tam thiền theo từng cách một trong bốn cách tu tập tâm từ.

Tiếp theo, hành giả nên tu tập tâm từ theo cách tương tự hướng đến
ít nhất mười người không thương, không ghét và rồi đến những người thù địch, từng
người một. Trước khi hành giả tu tập tâm
từ (mettā) hướng đến một kẻ
thù, đầu tiên hành giả nên tu tập tâm từ với người đáng kính và đáng quý mến
khác, rồi đến người thân yêu, và rồi đến những người không thương, không ghét.
Khi tâm hành giả mềm mại, dễ uốn nắn và được khéo tu tập, và ánh sáng của thiền
là rất mạnh và chói sáng, rồi hành giả hình dung ra người thù địch trong ánh
sáng của thiền và tu tập tâm từ hướng đến người đó.

Nếu hành giả không thể đắc thiền vì sự phẫn uất đối với kẻ thù,
hành giả phải xua đuổi sự phẫn uất bằng cách quán xét theo mười cách đã được
miêu tả trong Thanh Tịnh Đạo (Visuddhi Magga[46]). Hành giả
nên tu dưỡng tâm từ (mettā)
theo cách này hướng đến tất cả các kẻ thù, từng người một.

Khi hành giả có thể tu tập tâm
từ (mettā) một cách bình đẳng hướng đến bốn loại người:

1. Atta: bản thân hành giả,

2. Pīya: người thân yêu bao gồm những người đáng kính và
đáng quý mến,

3. Majjhatta: người trung tính tức là người không thương,
không ghét,

4. Verī: kẻ thù hay người mà hành giả căm ghét.

và khi hành giả có thể phá bỏ ranh giới
khác biệt giữa chúng, lúc đó hành giả được nói là đã phá bỏ ranh giới giữa mọi
người hoặc chứng đạt sự phá bỏ ranh giới (sīmāsambheda).

Như vậy, tướng và cận hành đạt được bởi hành giả đồng thời với việc
phá bỏ các ranh giới. Nhưng khi việc phá bỏ ranh giới có kết quả, hành giả đạt
tới an chỉ định theo cách mô tả trước đây mà không có khó khăn gì bằng cách tu
dưỡng và phát triển cũng tướng đó lặp đi lặp lại.

Theo Thanh Tịnh Đạo (Visuddhi
Magga), việc chứng đạt sự phá bỏ ranh giới (sīmāsambheda) chỉ
thành công với hành giả nào mà tâm của vị ấy đã đạt đến bậc thiền (jhāna) khi tu tập tâm từ (mettā) hướng đến bốn loại
người. Lại nữa, sự tu tập 528 cách từ tâm chỉ có thể thành tựu trọn vẹn trong
tâm những ai đã đạt được an chỉ định và đã chứng đắc sự phá bỏ ranh giới (sīmāsambheda).
Giờ đây, hành giả có thể tu tập 528 loại tâm
từ (mettā) như được miêu tả trong Phân Tích Đạo (Paṭisambhidā Magga[47]) và an trú
trong trạng thái vi diệu tỏa khắp mọi hướng với tâm từ.

Niệm
Ân Đức Phật (Buddhānussati)[48]

Đối với hành giả đã chứng đạt tứ thiền bằng cách thực hành Niệm hơi thở (Ānāpānassati), trước
tiên, hành giả nên phát triển đến tứ thiền, là thiền đi cùng với ánh sáng rất rực
rỡ và xuyên thấu. Với sự trợ giúp của ánh sáng này, hành giả hồi tưởng hoặc
hình dung một bức tượng Phật mà hành giả tôn kính và kính trọng. Khi hành giả
thấy pho tượng một cách rõ ràng trong ánh sáng, hành giả nên đảnh lễ và xem rằng
đó chính là Đức Phật đang tại thế.

Rồi hành giả nên đổi sự chú ý từ hình ảnh Đức Phật sang các ân đức
Phật và quán xét các ân đức ấy lặp đi lặp lại. Hành giả lần lượt quán xét tất cả
chín ân đức Phật, và rồi chọn ra một ân đức mà hành giả thích nhất và quán tưởng
nó lặp đi lặp lại, ví dụ “arahaṁ, arahaṁ”. Khi định của hành giả tăng
trưởng, hình ảnh Đức Phật biến mất trong khi tâm hành giả vẫn tập trung trên ân
đức riêng biệt ấy. Khi đó, hành giả không nên cố gắng hồi tưởng hay tìm kiếm
hình ảnh Đức Phật; hành giả chỉ nên tập trung tâm mình trên ân đức ấy mà thôi.

Với sự hỗ trợ mạnh mẽ của định tứ thiền, hành giả sẽ sớm chứng đạt
cận định ở đề mục Niệm Ân Đức Phật (Buddhānussati).
Khi tâm hành giả vẫn lặng lẽ tập trung vào ân đức trong một giờ đồng hồ hay hơn
nữa mà không có bất kỳ sự xao lãng nào, hành giả nên suy xét các thiền chi.
Hành giả sẽ nhận thấy rằng mình đã đạt được cận định vì có thể thấy các chi thiền
là lặng lẽ và được khéo tu tập.

Một hành giả chứng đạt cận định đề mục thiền Niệm Ân Đức Phật (Buddhānussati), đạt được tín tâm và tôn
kính trọn vẹn nơi Đức Phật, có được niệm, tuệ tốt, nhiều hỷ và lạc. Hành giả cảm
thấy như thể đang sống trong sự hiện diện của Đức Phật và vì vậy có thể tránh
các hành động tà hạnh. Thân của hành giả thấm và an trú vào ân đức Phật, nơi mà
đã trở nên đáng cung kính như tháp thờ xá-lợi. Như vậy, hành giả được bảo vệ khỏi
tất cả các hiểm nguy.

Quán
Bất Tịnh (Asubha Bhāvanā)[49]

Quán bất tịnh cũng là một đề mục thiền rất hữu ích. Đề mục này được
nhiều lời tán dương của Đức Phật vì nó là đề mục thiền để chinh phục tham ái (rāga). Thực vậy, con quỷ
tham ái (rāga) sợ nhất là sự bất
tịnh vì nó bị chế ngự bởi tưởng bất tịnh
(asubha-saññā).

Lại nữa, với hành giả đã chứng đạt tứ thiền (jhāna) hơi thở
(ānāpāna), hành giả ấy có thể tu tập dễ dàng và nhanh chóng sơ thiền quán bất tịnh (asubha bhāvanā).
Trước tiên, hành giả phát triển đến tứ thiền đã chứng đắc. Khi thiền trí hợp với
định tứ thiền tỏa ánh sáng rất rực rỡ, chói lọi theo mọi hướng phát sáng xung
quanh, hành giả hồi tưởng tướng của xác chết ghê tởm nhất có cùng giới tính như
hành giả đã thấy trước đây. Hành giả cố gắng quan sát xác chết đó dưới ánh sáng
sáng rực ấy.

Khi hành giả có thể thấy xác chết rõ ràng dưới ánh sáng sáng rực,
xuyên thấu, hành giả tập trung tâm thiền của mình một cách lặng lẽ trên xác chết
ở vị trí gớm ghiếc nhất, cố gắng phân biệt tướng bất tịnh nơi xác chết như đã được
chỉ dẫn trong Thanh Tịnh Đạo (Visuddhi Magga[50]).

Hành giả quán xét lặp đi lặp lại tướng bất tịnh: “paṭikūla, paṭikūla”
hoặc “bất tịnh, bất tịnh”. Khi tâm thiền vẫn lặng lẽ gắn chặt trên tướng bất
tịnh trong một, hai giờ đồng hồ…, tướng của xác chết thay đổi từ học tướng sang
tợ tướng. Tướng xác chết mà hành giả thấy rõ ràng như thể hành giả đang nhìn
xác chết với cặp mắt mở là học tướng. Tướng này xuất hiện như một cảnh tượng gớm
guốc, xấu xí, dễ sợ và khủng khiếp.

Khi tợ tướng phát sanh, tác ý
thiền (bhāvanā-manasikāra)
sẽ được khéo tu tập và cao thượng, và tướng của xác chết trở nên lặng lẽ và vững
chắc. Như vậy, tợ tướng xuất hiện như một người đàn ông giàu có với tứ chi tròn
trĩnh nằm nghỉ sau khi ăn uống no nê.[51]

Quan sát tợ tướng, hành giả quán xét là “paṭikūla, paṭikūla” hoặc
“bất tịnh, bất tịnh” nhiều lần cho đến
khi tâm thiền vẫn an trú lặng lẽ trên tướng được một, hai giờ đồng hồ hoặc hơn
nữa. Rồi hành giả suy xét năm thiền chi để nhận thấy chúng hiển hiện rõ ràng. Đến
đây có thể cho rằng hành giả đã chứng đắc sơ thiền. Hành giả nên thực hành tốt
để đạt được năm pháp thuần thục đối với bậc thiền này.

Một hành giả
mà đã đắc bất kỳ một trong mười đề mục thiền xác chết thì đạt được tưởng bất tịnh (asubha-saññā) và
có thể trấn áp được tham ái (lobha)
của mình. Như vậy, hành giả thoát khỏi tham ái, say mê, phù phiếm và giống như
một vị A-la-hán.

Niệm Sự Chết (Maraṇānussati)

Theo hướng dẫn được đưa ra trong Thanh Tịnh Đạo (Visuddhi Magga[52]) và Kinh Đại Niệm Xứ (Mahāsatipaṭṭhāna Sutta), hành giả, là người tu tập
thành công sơ thiền bằng cách quán xét sự
bất tịnh của một xác chết (asubha-bhāvanā), có thể dễ dàng chuyển
sang thiền Niệm Sự Chết.

Đầu tiên, hành giả hồi tưởng học tướng hoặc tợ tướng của xác chết
mà hành giả đã tu tập trước đây. Rồi hành giả quán xét sự bất tịnh của nó để tu
tập đến sơ thiền quán bất tịnh (asubha-bhāvanā).
Như vậy, sau đó, hành giả xuất khỏi thiền ấy và quán xét bản chất của sự chết
“Thân này của ta đây có bản chất phải bị tiêu hoại. Ta chắc chắn sẽ chết. Ta
không thể tránh khỏi cái chết.”

Hành giả nên liên tục tập trung sự chú ý vào bản chất cái chết của
chính mình, an trú niệm về sự chết và phát triển ý thức kinh cảm cùng với hiểu
biết về sự chết. Hành giả sẽ sớm quan sát bằng cặp mắt của tâm rằng xác chết
ghê tởm là thi thể của bản thân hành giả thay vì xác chết bên ngoài kia. Sau
đó, hành giả phân biệt bằng trí tuệ bản chất của sự cắt đứt mạng căn (jīvitindriya) ở nơi xác
chết của chính mình.

Và tập trung tâm thiền vào đối tượng là sự cắt đứt mạng căn (life-faculty) hay nói
cách khác là sự chấm dứt tâm hữu phần
(bhavaṅga) vốn là tâm liên kết với mạng
(jīvita) căn, hành giả quán xét lặp đi lặp lại một trong các cách mà
hành giả thích nhất sau đây.

1. Maraṇaṁ me dhuvaṁ, jīvitaṁ me adhvaṁ.

Cái chết của
ta là chắc chắn, còn mạng sống của ta là không chắc chắn.

2. Maraṇaṁ me bhavissati.

Cái chết của
ta chắc chắn sẽ xảy ra.

3. Maraṇapariyosānaṁ me jīvitaṁ

Mạng sống của
ta sẽ chấm dứt trong cái chết.

4. Maraṇaṁ
maraṇaṁ

Chết, chết.

Hành giả nên hăng hái, phấn đấu tập trung tâm thiền vào đối tượng
là sự cắt đứt mạng căn trong xác chết của chính mình trong một giờ, hai giờ hay
nhiều hơn. Nếu thành công, hành giả sẽ thấy rằng các chi thiền trở nên rõ ràng.
Khi đối tượng thiền là bản chất của sự chết và sự khủng khiếp làm thức tỉnh ý
thức kinh cảm, chỉ có cận định (upacārajhāna)
phát sanh.

Vì lợi lạc của thiền niệm sự
chết (Maraṇānussati), hành giả đạt được tưởng về sự ghê tởm và tan
biến ảo tưởng với tất cả các loại hiện hữu; vị ấy cắt đứt sự dính mắc với cuộc
sống và các tài vật; tránh xa việc làm xấu ác và nhiều tích trữ; hành giả tu tập
tưởng về vô thường (anicca-saññā)
và kết quả là tưởng về khổ (dukkha-saññā)
và tưởng về vô ngã (anatta-saññā).
Cuối cùng, hành giả phát triển ý thức kinh
cảm (saṁvega - động tâm) để
nhanh chóng thọ trì hành thiền.

Tu Tập Định Bằng Các Biến Xứ (Kasiṇa)

Hành giả là người đã chứng đạt Chánh
định (Sammāsamādhi) bằng thiền niệm
hơi thở (ānāpānassati) thì có thể dễ dàng và nhanh chóng thọ trì các
thiền biến xứ (kasiṇa) để tu tập
bốn bậc thiền sắc giới (rūpāvacara
jhāna) theo các phương thức được mô tả trong Visuddhi Magga[53] hay Thanh Tịnh Đạo[54]. Hành giả
không cần chuẩn bị các dụng cụ đặc biệt cho mười biến xứ (kasiṇa). Hành giả có thể quan sát các đối tượng có
sẵn để tu tập mười biến xứ (kasiṇa).

Để tu tập biến xứ đất (kasiṇa
pathavī), hành giả vẽ một vòng tròn đường kính khoảng ba tấc hay sáu tấc bằng
một cái que trên một mảnh đất sạch. Hành giả đứng ở khoảng cách thích hợp với
vòng tròn, nơi mà hành giả có thể thấy toàn bộ vòng tròn với mắt mở vừa phải.
Hành giả phát triển định (đệ tứ thiền sắc
giới, rūpāvacara jhāna) mà hành giả đã chứng đạt bằng cách quán xét
tợ tướng của niệm hơi thở (ānāpānassati)
đến khi ánh sáng sáng rực, chói lọi tỏa ra. Hành giả xuất khỏi thiền (jhāna), tập trung chú ý vào đất bên trong vòng tròn, quán xét lặp
đi lặp lại “pathavī, pathavī” hay “đất, đất”.

Hành giả, với sự hỗ trợ của tứ thiền
sắc giới (rūpāvacara jhāna), có một trí nhớ tuyệt vời. Hành giả có
thể đạt được học tướng của kasiṇa đất
trong khoảng mười phút. Sau đó, hành giả có thể đi đến thiền đường và quán xét
học tướng như là “pathavī, pathavī” hoặc “đất, đất” đến khi tợ tướng trong sáng, trơn phẳng và sáng rực phát
sanh. Khi tợ tướng trở nên vững chắc, hành giả từ từ mở rộng hay phóng to nó bằng
sức mạnh của ý chí theo cách sau “Mong rằng tợ tướng lớn thêm một ngón tay, hai
ngón tay,... và cứ thế” cho đến khi nó mở rộng ra vô tận theo tất cả các hướng.
Bây giờ, hành giả tập trung tâm mình trên tợ tướng đã được mở rộng và quán xét
“pathavī, pathavī” hay “đất, đất”
cho đến khi an chỉ định (jhāna)
xuất hiện. Hành giả thực hành để đạt được năm pháp thuần thục đối với sơ thiền sắc giới (rūpāvacara jhāna)
này. Sau đó, hành giả có thể tu tập bốn bậc thiền
sắc giới (rūpāvacara jhāna) theo cách tương tự như đã miêu tả trong niệm hơi thở (ānāpānassati).

Phương thức tương tự có thể được dùng để tu tập chín biến xứ (kasiṇa) còn lại. Sau khi
tu tập bốn bậc thiền sắc giới (rūpāvacara
jhāna) trong tất cả các biến xứ (kasiṇa),
hành giả có thể tiến lên tu tập bốn bậc thiền
vô sắc giới (arūpāvacara jhāna) từ chín biến xứ (kasiṇa) ngoại trừ biến xứ hư không (ākāsa kasiṇa) như đã được miêu tả trong Thanh Tịnh Đạo (Visuddhi Magga[55]).

Hành giả cũng có thể thực hành theo mười bốn cách đặc biệt để tu tập
thần thông hiệp thế (lokiya
abhiññā).[56]

Kết Luận

Đúng là có thể tu tập các đề mục thiền mà Đức Phật đã miêu tả về thiền định (samatha bhāvanā), để
đạt được kết quả trọn vẹn như đã được đề cập trong Kinh điển Phật học cần phải
tuân thủ các chỉ dạy của Đức Phật một cách chính xác và tích cực.

Niệm hơi thở (Ānāpānassati)
được xem là một đề mục thiền tốt để tu tập định một cách hiệu quả đến bậc tứ thiền sắc giới (rūpāvacara jhāna)
trong một thời gian tương đối ngắn. Sau khi đạt được chánh định thông qua một đề
mục thiền, hành giả có thể dễ dàng tiến lên tu tập các đề mục thiền khác, với
điều kiện là hành giả không trệch khỏi các chỉ dạy của Đức Phật.

Chúng tôi cũng thấy rằng “catudhātuvavatthāna” (thiền tứ đại) là đề mục thiền hiệu quả
nhất để tu tập cận định trong thời gian ngắn nhất. Khi một người thực sự đạt được
cận định, người đó đạt được thanh tịnh
tâm (cittavisuddhi). Theo Kinh
Ánh Sáng (Āloka Sutta) và Kinh
Ngủ Gục (Pacalāyamāna Sutta), tâm hợp với cận định (upacāra samādhi) sẽ tỏa ánh sáng rực rỡ và xuyên
thấu. Với sự trợ giúp của ánh sáng này, hành giả có thể quan sát tất cả 32 thân
phần (koṭṭhāsa) của chính hành
giả cũng như của người khác. Như vậy, hành giả có thể dễ dàng thọ trì thân hành niệm (kāyagatāsati) để
tu tập sơ thiền sắc giới (rūpāvacara
jhāna). Rồi bằng cách tập trung tâm của hành giả vào màu trắng của hộp sọ của
một hành giả đang ngồi phía trước mình, hành giả có thể thọ trì thiền biến xứ trắng (odāta kasiṇa) để tu tập bốn bậc thiền sắc giới (rūpāvacara jhāna).

Tứ thiền biến xứ (kasiṇa) trắng được xem là đi cùng với
ánh sáng sáng rực hơn tứ thiền niệm hơi
thở (ānāpānassati). Như vậy, nó phục vụ như một nền tảng duy nhất để
thọ trì thiền minh sát (vipassanā).

Tham khảo

Tất cả các chỉ
dẫn tham khảo dựa vào Ấn Bản của Hội Đồng Phật Giáo Myanmar lần thứ sáu.

A. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Aṅguttara Nikāya
(Tăng Chi Bộ Kinh)

Abh.A &nbsp;&nbsp;&nbsp; Chú
giải Abhidhamma (Vi Diệu Pháp)

D. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dīgha
Nikāya (Trường Bộ Kinh)

D.Ti &nbsp;&nbsp; Phụ
chú giải Dīgha Nikāya (Trường Bộ Kinh)

Dh. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dhamma
Pada (Kinh Pháp Cú)

M. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Majjhima
Nikāya (Trung Bộ Kinh)

S. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Saṁyutta
Nikāya (Tương Ưng Bộ Kinh)

Ps. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Paṭisambhidā
Magga (Phân Tích Đạo)

Vbh. &nbsp;&nbsp; Vibhaṅga

Vs. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Visuddhi
Magga (Thanh Tịnh Đạo)

Vs.Ti &nbsp; Phụ chú giải Visuddhi Magga (Thanh Tịnh Đạo)

&nbsp;

]

&nbsp;








&nbsp;

Hội Nghị Phật Giáo lần thứ tư,

Yangon, Myanmar

từ ngày 9 đến ngày 11 tháng 12 năm 2004

&nbsp;

&nbsp;

&nbsp;

Thể Nhập
Thiền Tuệ (Vipassanā)

&nbsp;

&nbsp;

Tôn Giả Āciṇṇa, Dhammācariya – Pháp Sư,

Aggamahākammaṭṭhānācariya – Đệ Nhất Đại
Thiền Sư

Trưởng Ban Thiền Sư và Cố Vấn Thiền
Trung Tâm Rừng Thiền Phật Học Quốc Tế Pa-Auk, Myanmar

&nbsp;

Tiến Sĩ Mehm Tin Mon,

Mahā
Saddhamma Jotikadhaja – Bậc Đại Nhân Làm Chói Sáng Ngọn Cờ Chánh Pháp

Giáo sư Đại Học Quốc Tế Truyền Bá 
Phật Giáo Nguyên Thủy

Chủ tịch Liên đoàn Bảo Hộ Giáo Pháp Đức
Phật 
của Rừng Thiền Quốc Tế Pa-Auk

&nbsp;








Namo Tassa Bhagavato Arahato
Sammāsambuddhassa

Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ Đức
Thế Tôn, 
Bậc Ứng Cúng, Đấng Chánh Đẳng Giác

TÓM
LƯỢC

Vì thiền Vipassanā liên hệ đến các pháp chân đế (paramattha), danh và sắc, cả bên trong lẫn bên
ngoài, được phân tích bằng trí tuệ hợp với chánh định vào trong các thực thể
pháp - các tâm (citta), các tâm sở (cetasika) và các sắc (rūpa) - và mỗi pháp chân đế
này được xác định theo các đặc tính, phận sự, biểu hiện và nhân gần của nó để
tu tập đúng đắn “Tuệ Xác Định Danh-Sắc”
(Nāmarūpa-paricchedañāṇa) và “Kiến
Thanh Tịnh” (Diṭṭhivisuddhi)[57]. Tính khối của nhóm danh (ý) và nhóm sắc (rūpakalāpa) cần phải được phá vỡ
(ghana-vinibbhoga) để thấu suốt vào các pháp chân đế và đặc tính vô ngã (anatta).[58],[59]

Tiếp theo, có bốn nhân - nghiệp
(kamma), tâm (citta), thời tiết (utu), dưỡng chất (āhāra) - sanh ra sắc,
và các nhân sanh lộ trình tâm ở sáu môn được phân biệt bằng thắng trí. Cũng vậy,
các nhân và các quả của Lý Duyên Khởi
(paṭiccasamuppāda) được phân biệt và xác minh để làm sáng tỏ tất cả các
hoài nghi[60] thuộc về quá
khứ, đến hiện tại và đến tương lai, và để tu tập “Tuệ Phân Biệt Các Nhân Của Danh-Sắc” (Tuệ Phân Biệt Nhân Duyên) (Paccayapariggahañāṇa) và “Đoạn Nghi Thanh Tịnh” (Kaṅkhā-vitaraṇa-visuddhi).
Điều này được chỉ rõ trong Thanh Tịnh Đạo
(Visuddhi Magga[61]) và Chú giải
Vi Diệu Pháp (Abhidhamma[62]) rằng không
ai có thể giải thoát khỏi vòng khổ đau mà không cần phân biệt mối liên hệ nhân
quả trong Lý Duyên Khởi.

Lại nữa, khi thọ trì thiền Vipassanā, tất cả danh và sắc, các nhân
và các quả, bên trong và bên ngoài thuộc về quá khứ, hiện tại và vị lai lần lượt
được xác định là vô thường (anicca),
khổ (dukkha) và vô ngã (anatta) như hướng dẫn
trong Phân Tích Đạo bản Pāḷi (Paṭisambhidā
Magga Pāḷi[63]), Tương Ưng Kinh bản Pāḷi (Saṁyutta Pāḷi[64]),
Thanh Tịnh Đạo (Visuddhi Magga[65],[66]),...
Nhiều phương pháp thực hành được sử dụng cho việc thẩm sát, phân biệt và xác định
các hành theo nhiều cách để đạt được kết quả như miêu tả trong kinh điển, để tu tập
mười minh sát tuệ (Vipassanāñāṇa),
để thành tựu cấp độ thanh tịnh tâm cao hơn, và để chứng ngộ mục tiêu cao thượng
nhất của sự giải thoát là điều vẫn còn có thể trong Giáo Pháp (sāsana) của Đức Phật.

Trong
quá trình 21 năm (từ năm 1983 đến 2004), nhiều hành giả từ Myanmar và hải ngoại
đã thọ trì các khóa thiền Định-Tuệ (samatha-vipassanā) ở các Trung Tâm Rừng
Thiền Phật Học Quốc Tế Pa-Auk của chúng tôi và nhiều người đạt được thành công
tuyệt vời với sự hài lòng to lớn. Tất cả mọi người đều được chân thành chào đón
đến hành thiền tại các trung tâm mở cửa quanh năm này.

&nbsp;

]

&nbsp;








BÀI THUYẾT TRÌNH CHÍNH

Giới Thiệu

Chúng tôi vui mừng công bố tin tốt lành rằng nhiều hành giả từ
Myanmar và hải ngoại đang thọ trì thiền vipassanā thành công đến từng chi tiết
nhỏ như được miêu tả trong Kinh Điển Phật Học và Thanh Tịnh Đạo (Visuddhi Magga) ở các Trung Tâm Rừng Thiền
Phật Học Quốc Tế Pa-Auk của chúng tôi.

Với sự trợ giúp của ánh sáng sáng rực, xuyên thấu tỏa ra từ tâm hợp
với chánh định (sammāsamādhi),
hành giả thấu suốt vào các pháp chân đế
(paramattha), là các pháp tạo nên tâm và thân, xác định từng tâm (citta), từng tâm sở (cetasika), và từng loại sắc chân đế (rūpa) bằng phương tiện
là đặc tính (lakkhaṇa), phận sự (kicca), biểu hiện (paccupaṭṭhāna) và các nhân gần (padaṭṭhāna) tương ứng của
chúng và rồi phân biệt các nhân sanh ra danh-sắc này bao gồm các mối quan hệ
nhân quả trong Lý Duyên Khởi (Paṭiccasamuppāda).
Sau đó, hành giả quán xét ba đặc tính (tam tướng) của các hành theo nhiều cách
đặc biệt như đã được miêu tả trong Thanh
Tịnh Đạo (Visuddhi Magga) để tu tập đúng đắn minh sát tuệ (vipassanāñāṇa) theo từng tuệ một để có thể chứng
đạt mục tiêu tối hậu của thiền vipassanā - chứng ngộ Niết-bàn.

Thanh Tịnh Tâm

Theo Kinh Trạm Xe (Rathavinīta
Sutta[67]) và Thanh Tịnh Đạo (Visuddhi Magga[68]), tâm được
thanh tịnh một cách có hệ thống theo bảy giai đoạn:

1. Sīla-visuddhi:
thanh tịnh giới,

2. Citta-visuddhi:
thanh tịnh tâm bằng định,

3. Diṭṭhi-visuddhi:
Kiến thanh tịnh,

4. Kaṅkhāvitaraṇa-visuddhi:
Đoạn Nghi thanh tịnh,

5. Maggāmagga-ñāṇa-dassana-visuddhi:
Đạo và Phi Đạo Tri kiến thanh tịnh,

6. Paṭipadā-ñāṇadassana-visuddhi:
Đạo Hành Tri Kiến thanh tịnh,

7. Ñāṇadassana-visuddhi:
Tri Kiến thanh tịnh.

Thanh Tịnh Tâm Khỏi Tà Kiến (Kiến Thanh
Tịnh)

Sau khi thành tựu thanh tịnh
giới (sīlavisuddhi) bằng cách chăm chỉ tuân thủ tứ thanh tịnh giới (catupārisuddhi sīla) và thành tựu thanh tịnh tâm (cittavisuddhi) bằng
cách tu tập chánh định, thiền sinh hay hành giả (yogī) nên tiến
lên giai đoạn thứ ba của thanh tịnh là Kiến
Thanh Tịnh (diṭṭhi-visuddhi). Ở đây, hành giả phải từ bỏ thân kiến (tà kiến về thân) (sakkāyadiṭṭhi)
hoặc ngã kiến (atta diṭṭhi)
nghĩ rằng có tồn tại “ta”, “người”, “cái tôi”, “linh hồn” hoặc “tự ngã”. Để làm
điều này, hành giả phải phân tích chính thân và tâm của mình thành các thực thể
pháp và xác định từng thực thể sắc chân đế
(đất (pathavī), nước (āpo), lửa (tejo)...) và từng thực thể danh chân đế (tâm (citta)
và tâm sở (cetasika)) để thấy
biết một cách sâu sắc rằng chỉ có năm thủ
uẩn (upādānakkhandha) tồn tại và rằng không có linh hồn, không có
cái tôi, hay tự ngã nào thực sự tồn tại.

Như vậy, hành giả phải thực hiện nhiệm vụ xác định danh-sắc khi
hành giả bước vào lĩnh vực thiền Vipassanā. Để bắt đầu với cái dễ hơn, xác định
sắc được hướng dẫn đầu tiên trong các trung tâm thiền của chúng tôi.

Xác Định Sắc (Quán Sắc)
(Rūpa-kammaṭṭhāna hay Rūpa-pariggaha)

Theo Đại Kinh Gopālaka
(Mahā Gopālaka Sutta[69]), tất cả các
sắc đại chủng (bhūtarūpa) và sắc y đại sinh (upādārūpa) phải
được xác định để tiến đến chứng đạt tuệ Đạo
(Magga-ñāṇa).

Đầu tiên, hành giả phát triển chánh định mà hành giả đã chứng đạt
được, và rồi xác định bốn sắc đại chủng bằng thiền xác định tứ đại (catudhātuvavatthāna). Hành giả xác định đất (pathavī) (yếu tố lan rộng) bằng
cách phân biệt các đặc tính của nó là cứng, thô, nặng, mềm, trơn mịn, nhẹ, nước (āpo) (yếu tố kết dính) bằng
cách phân biệt các đặc tính của nó là kết dính và chảy, lửa (tejo) (yếu tố nhiệt) bằng cách phân biệt các đặc tính của
nó là nóng và lạnh, và gió (vāyo)
(yếu tố chuyển động) bằng cách phân biệt các đặc tính của nó là đẩy và hỗ trợ.

Bắt đầu ở một nơi trên thân thể của hành giả, nơi mà đặc tính cứng
rõ ràng, hành giả quán xét bản chất của tính cứng trong từng phần của toàn thân
cơ thể. Hành giả làm tương tự cho mười một yếu tố còn lại. Hành giả thực hành để phân biệt tất cả
mười hai đặc tính, từng đặc tính một theo thứ tự lặp đi lặp lại đến khi có thể
phân biệt tất cả các đặc tính gần như đồng thời. Rồi, hành giả tập trung tâm
trên mười hai đặc tính, là đại diện cho tứ đại, đến khi phát sanh cận định (upacāra samādhi). Vào
lúc này, hành giả chỉ nhận biết tứ đại mà không phải là thân thể của mình nữa.

Khi hành giả giữ tâm tập trung trên tứ đại, một màu xám, rồi màu trắng
và rồi một khối trong sáng như thủy tinh hay băng đá nói chung xuất hiện. Khối
trong sáng này đại diện cho các pasāda rūpa (tịnh sắc hay sắc thần kinh).
Khi hành giả tiếp tục phân biệt tứ đại trong khối trong sáng, khối đó vỡ thành
các hạt rất nhỏ là các nhóm sắc (tức tổng hợp sắc – rūpa-kalāpa) vốn
sanh và diệt rất nhanh chóng. Hành giả tiếp tục phân biệt tứ đại trong các hạt
nhỏ bằng trí tuệ như đã phân biệt tứ đại trong thân thể mình. Sau đó, hành giả
nên phân biệt sắc y đại sinh (sở tạo sắc) trong các hạt nhỏ này.
Hành giả nên phân tích các hạt nhỏ theo ngũ
môn (pañca-dvāra).

Hành giả có thể xác định theo cách tương tự cho 54 loại sắc
ở mỗi môn: nhĩ (tai) môn, tỷ (mũi) môn, thiệt (lưỡi) môn, thay thần kinh nhãn bằng
thần kinh nhĩ, thần kinh tỷ và thần kinh thiệt một cách tương ứng. Trong thân
môn chỉ có 44 loại sắc (rūpa)
vì chỉ có 5 loại nhóm sắc (rūpa
kalāpa) hiện diện, đó là, thân-thập-sắc, tánh-thập-sắc và 3 loại nhóm sắc
tám. Các loại hạt nhỏ (nhóm sắc) nào mà có chứa các tịnh sắc (pasāda-rūpa) thì trong suốt còn các loại khác thì
không trong suốt.

&nbsp;











 
  
  Bảng 1: Xác Định Sắc
  Ở Nhãn Môn
  
 
 
  
  1.
  Nhãn-thập-sắc
  
  
  2.
  Thân-thập-sắc
  
  
  3.
  Tánh-thập-sắc
  
  
  4.
  Tâm-bát-sắc
  
  
  5.
  Thời tiết-bát-sắc
  
  
  6.
  Dưỡng chất-bát-sắc
  
 
 
  
  1.
  đất (pathavī)
  
  
  1.
  đất (pathavī)
  
  
  1.
  đất (pathavī)
  
  
  1.
  đất (pathavī)
  
  
  1.
  đất (pathavī)
  
  
  1.
  đất (pathavī)
  
 
 
  
  2.
  nước (āpo)
  
  
  2.
  nước (āpo)
  
  
  2.
  nước (āpo)
  
  
  2.
  nước (āpo)
  
  
  2.
  nước (āpo)
  
  
  2.
  nước (āpo)
  
 
 
  
  3.
  lửa (tejo)
  
  
  3.
  lửa (tejo)
  
  
  3.
  lửa (tejo)
  
  
  3.
  lửa (tejo)
  
  
  3.
  lửa (tejo)
  
  
  3.
  lửa (tejo)
  
 
 
  
  4.
  gió (vāyo)
  
  
  4.
  gió (vāyo)
  
  
  4.
  gió (vāyo)
  
  
  4.
  gió (vāyo)
  
  
  4.
  gió (vāyo)
  
  
  4.
  gió (vāyo)
  
 
 
  
  5.
  màu (vaṇṇa)
  
  
  5.
  màu (vaṇṇa)
  
  
  5.
  màu (vaṇṇa)
  
  
  5.
  màu (vaṇṇa)
  
  
  5.
  màu (vaṇṇa)
  
  
  5.
  màu (vaṇṇa)
  
 
 
  
  6.
  mùi (gandha)
  
  
  6.
  mùi (gandha)
  
  
  6. mùi (gandha)
  
  
  6. mùi (gandha)
  
  
  6. mùi (gandha)
  
  
  6.
  mùi (gandha)
  
 
 
  
  7.
  vị (rasa)
  
  
  7.
  vị (rasa)
  
  
  7.
  vị (rasa)
  
  
  7.
  vị (rasa)
  
  
  7.
  vị (rasa)
  
  
  7.
  vị (rasa)
  
 
 
  
  8.
  dưỡng chất (ojā)
  
  
  8.
  dưỡng chất (ojā)
  
  
  8.
  dưỡng chất (ojā)
  
  
  8.
  dưỡng chất (ojā)
  
  
  8.
  dưỡng chất (ojā)
  
  
  8.
  dưỡng chất (ojā)
  
 
 
  
  9.
  mạng căn (jīvita rūpa)
  
  
  9.
  mạng căn (jīvita rūpa)
  
  
  9.
  mạng căn (jīvita rūpa)
  
  
  &nbsp;
  
  
  &nbsp;
  
  
  &nbsp;
  
 
 
  
  10.
  nhãn tịnh sắc (cakkhu-pasāda)
  
  
  10.
  thân tịnh sắc (kāya-pasāda)
  
  
  10.
  sắc tánh (bhāva-rūpa)
  
  
  &nbsp;
  
  
  &nbsp;
  
  
  &nbsp;
  
 
 
  
  nghiệp
  sanh, trong suốt
  
  
  nghiệp
  sanh, trong suốt
  
  
  nghiệp
  sanh, mờ
  
  
  tâm
  sanh, mờ
  
  
  thời
  tiết sanh, mờ
  
  
  vật
  thực sanh, mờ
  
 











Xác Định
Danh (Quán Danh)
(Nāma-kammaṭṭhāna
hay Nāma-pariggaha)

Danh (nāma)
nghĩa là tâm (hay tâm vương) (citta) và tâm sở (hay sở hữu tâm) (cetasika) cấu thành ý. Theo Chú giải Vi Diệu Pháp (Abhidhamma[70]), hàng ngàn
tỷ ý sanh khởi tuần tự trong mỗi giây, và tâm
(citta) và tâm sở (cetasika)
không có hình thể và dáng vẻ. Như vậy, điều này có thể được hỏi rằng: “Làm thế
nào mà hành giả có thể quan sát được danh?”

Thắng Pháp Tập
Yếu Luận (Abhidhamma Saṅgaha) miêu tả rằng tâm hộ kiếp (tâm hữu phần
tức bhavaṅga citta) đóng vai trò là ý môn, và tiến trình nhận thức ở ý
môn - cũng là thứ không có hình sắc - có thể bắt cảnh quá khứ bao gồm các tâm (citta), các tâm sở (cetasika) và các sắc (rūpa). Như vậy, danh và sắc
có thể được quan sát bởi các tâm (citta)
sanh ở ý môn (manodvārika citta)
khi chúng hợp với chánh định.

Để phân biệt danh, trước tiên, hành giả phải quan sát

(1) căn cứ vật lý (vatthu)
mà danh nương vào và

(2) cảnh được bắt bởi tâm
(citta) và tâm sở (cetasika).[71]

Để làm sáng tỏ, danh nên được phân biệt qua sáu môn theo tiến trình
tâm[72]
(còn gọi là tiến trình nhận thức hay lộ trình tâm).

Theo Chú giải Vi Diệu Pháp
(Abhidhamma[73]), cảnh sắc
xuất hiện trong nhãn môn và ý môn đồng thời; cảnh thanh xuất hiện ở nhĩ môn và
ý môn đồng thời; và cứ thế tương tự. Như vậy, đầu tiên hành giả tu tập chánh định
đến lúc ánh sáng sáng rực và xuyên thấu tỏa ra. Hành giả quan sát đồng thời
nhãn môn (nhãn tịnh sắc tức cakkhupasāda)
và ý môn (bhavaṅga citta), và
sau đó quan sát thấy một cảnh sắc đập vào hai môn đồng thời. Rồi hành giả phân
biệt tiến trình tâm sanh khởi như sau.

-Bh-&quot;Tī-Na-Da-Pa-Ca-Sp-St-Vo-Ja-Ja-Ja-Ja-Ja-Ja-Ja-Td-Td&quot;-Bh-

Bh: dòng bhavaṅga - dòng hữu
phần (hộ kiếp);

Tī: atīta-bhavaṅga - hữu
phần vừa qua từ lúc cảnh đập vào môn đến lúc cảnh xuất hiện ở môn;

Na: bhavaṅga-calana - hữu
phần rúng động sanh khởi khi cảnh xuất hiện ở môn;

Da: bhavaṅgu-paccheda - hữu
phần dứt dòng; dòng hữu phần bị cắt đứt sau tâm (citta) này và lộ
trình tâm (vīthi-citta) bắt đầu sanh khởi;

Pa: pañcadvārāvajjana - tâm
hướng ngũ môn; nó bắt lấy hoặc chú ý đến cảnh ngũ (tức cảnh sắc, cảnh
thanh, cảnh khí, cảnh vị và cảnh xúc);

Ca: cakkhu-viññāṇa - nhãn
thức; nó thấy cảnh sắc;

Sp: sampaṭicchana - tâm
tiếp thâu; nó nhận cảnh do nhãn thức chuyển đến;

St: santīraṇa - tâm quan
sát; nó xem xét cảnh;

Vo: voṭṭhapana - tâm
đoán định; nó xác định cảnh là tốt hay xấu;

Ja: javana - tốc hành tâm
(tâm đổng lực); nó biết cảnh và hưởng
cảnh;

Td: tadālambana - tâm Thập
Di (tâm Ðồng sở duyên - tâm Đăng ký - tâm Na cảnh); nó theo sau các tốc
hành tâm (javana citta) và tiếp tục hưởng cảnh;

Bh: dòng bhavaṅga - dòng hữu
phần (hộ kiếp).

Tương tự, lộ trình tâm sanh khởi ở nhĩ môn, tỷ môn, thiệt môn và
thân môn khi các cảnh xuất hiện ở các môn tương ứng. Chúng ta chỉ cần đổi nhãn
thức thành nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức hoặc thân thức trong các lộ trình tâm
tương ứng.

Sau khi kết thúc mỗi lộ trình tâm trong năm lộ trình tâm trên, nhiều
ý môn lộ trình tâm (lộ ý môn) sanh khởi lấy cảnh ngũ quá khứ để thẩm sát chi tiết
các điểm đặc trưng (kích thước, hình dáng, tên gọi) của cảnh. Thực vậy, phận sự
của tâm giống như một chiếc siêu máy tính lưu trữ hàng ngàn tỷ dữ liệu cảnh trần
trong dòng tâm và nhận dạng từng cảnh trần được quan sát hiện tại bằng cách so
sánh với dữ liệu đã lưu trữ.

Lộ ý môn độc lập cũng sanh khởi khi cảnh pháp xuất hiện ở ý môn như
sau:

-Bh- &quot;Na-Da-Ma-Ja-Ja-Ja-Ja-Ja-Ja-Ja-Td-Td&quot;-Bh-

Các ký hiệu có biểu thị như đã miêu tả trước đây. “Ma” đại diện cho
tâm hướng ý môn (manodvārāvajjana), giống với tâm đoán định (voṭṭhapana). “Td” sẽ bị
vắng mặt đối với những cảnh lớn. Nó chỉ xuất hiện khi cảnh là rất lớn và rất rõ
ràng.

Sau khi phân biệt từng tâm trong lộ trình tâm, rồi hành giả thẩm
sát các tâm sở phối hợp với từng tâm. Hành giả thẩm sát xem đặc tính xúc (phassa) làm nên xúc chạm giữa
tâm và cảnh có hiện diện trong mỗi tâm hay không. Tiếp theo, hành giả thẩm sát
xem đặc tính thọ (vedanā), tức
là sự cảm giác hay cảm thấy cũng như sự thọ hưởng cảm thọ, hiện diện trong mỗi
tâm. Theo cách này, hành giả có thể phân biệt tất cả các tâm sở phối hợp với từng
tâm như được biểu diễn ở bảng 2.

&nbsp;











 
  
  Bảng 2: Các Tâm Sở
  Phối Hợp Với Từng Tâm
  
 
 
  
  Tâm hướng ngũ môn (Pañcadvārāvajjana)
  
  
  Nhãn thức (Cakkhuviññāṇa)
  
  
  Tâm tiếp thâu (Sampaṭicchana)
  
  
  Tâm quan sát (Santīraṇa)
  
  
  Tâm hướng ý môn (Manodvārāvajjana)
  
 
 
  
  10
  tâm sở (cetasika)
  
  
  7 tâm sở (cetasika)
  
  
  10
  tâm sở (cetasika)
  
  
  10
  tâm sở (cetasika)
  
  
  11
  tâm sở (cetasika)
  
 
 
  
  1.
  tâm
  
  
  1.
  tâm
  
  
  1.
  tâm
  
  
  1.
  tâm
  
  
  1.
  tâm
  
 
 
  
  2.
  xúc (phassa)
  
  
  2.
  xúc (phassa)
  
  
  2.
  xúc (phassa)
  
  
  2.
  xúc (phassa)
  
  
  2.
  xúc (phassa)
  
 
 
  
  3.
  thọ (vedanā)
  
  
  3.
  thọ (vedanā)
  
  
  3.
  thọ (vedanā)
  
  
  3.
  thọ (vedanā)
  
  
  3.
  thọ (vedanā)
  
 
 
  
  4.
  tưởng (saññā)
  
  
  4.
  tưởng (saññā)
  
  
  4.
  tưởng (saññā)
  
  
  4.
  tưởng (saññā)
  
  
  4.
  tưởng (saññā)
  
 
 
  
  5.
  tư (cetanā)
  
  
  5.
  tư (cetanā)
  
  
  5.
  tư (cetanā)
  
  
  5.
  tư (cetanā)
  
  
  5.
  tư (cetanā)
  
 
 
  
  6.
  nhất hành (ekaggatā)
  
  
  6.
  nhất hành (ekaggatā)
  
  
  6.
  nhất hành (ekaggatā)
  
  
  6.
  nhất hành (ekaggatā)
  
  
  6.
  nhất hành (ekaggatā)
  
 
 
  
  7.
  mạng quyền (jīvitindriya)
  
  
  7.
  mạng quyền (jīvitindriya)
  
  
  7.
  mạng quyền (jīvitindriya)
  
  
  7.
  mạng quyền (jīvitindriya)
  
  
  7.
  mạng quyền (jīvitindriya)
  
 
 
  
  8.
  tác ý (manasikāra)
  
  
  8.
  tác ý (manasikāra)
  
  
  8.
  tác ý (manasikāra)
  
  
  8.
  tác ý (manasikāra)
  
  
  8.
  tác ý (manasikāra)
  
 
 
  
  9.
  tầm (vitakka)
  
  
  &nbsp;
  
  
  9.
  tầm (vitakka)
  
  
  9.
  tầm (vitakka)
  
  
  9.
  tầm (vitakka)
  
 
 
  
  10.
  tứ (vicāra)
  
  
  &nbsp;
  
  
  10.
  tứ (vicāra)
  
  
  10.
  tứ (vicāra)
  
  
  10.
  tứ (vicāra)
  
 
 
  
  11.
  thắng giải (adhimokkha)
  
  
  &nbsp;
  
  
  11.
  thắng giải (adhimokkha)
  
  
  11.
  thắng giải (adhimokkha)
  
  
  11.
  thắng giải (adhimokkha)
  
 
 
  
  &nbsp;
  
  
  &nbsp;
  
  
  &nbsp;
  
  
  12.
  hỷ* (pīti*)
  
  
  12.
  cần (vīriya)
  
 











Như được miêu tả trong Vi Diệu
Pháp (Abhidhamma), có đến 21 tâm
sở (cetasika) có thể phối hợp với các tâm căn tham, có đến 20 tâm sở (cetasika) có thể phối hợp
với các tâm căn sân, có đến 33 tâm sở
(cetasika) có thể phối hợp với các tâm
hữu phần (bhavaṅga citta) và có đến 34 tâm sở (cetasika) có thể phối hợp với các tâm đại thiện (mahākusala citta).
Sau khi phân biệt từng tâm sở (cetasika)
phối hợp với từng tâm (citta),
hành giả có thể phân biệt tất cả các tâm
sở (cetasika) phối hợp với từng tâm
(citta) hầu như đồng thời.

Đặc
Tính Vô Ngã Trở Nên Rõ Ràng

Thật quan trọng là việc phân tích từng nhóm danh (ý) và từng nhóm sắc (rūpakalāpa) thành các
thực thể pháp để biết các pháp chân đế
(paramattha), để thành tựu “ghana vinibbhoga”, phá vỡ tính khối (phân tích nhóm hay hiểu
biết phân tích từng cá thể trong một nhóm), và để thấu suốt đặc tính vô ngã hay không có linh hồn (anatta).[74],[75]

Đặc tính vô ngã (anatta) chỉ được biết trong Giáo Pháp Đức Phật; nó
không được biết ngoài Giáo Pháp của Đức Phật (Buddha sāsana).[76]

Đặc tính vô ngã (anatta) không rõ ràng và không nhận biết được vì
nó bị che phủ bởi “ghana”
(tính khối như nhóm hay tảng). Nếu “ghana” có thể bị phá vỡ hoặc được
phân tích, đặc tính vô ngã (anatta) trở nên rõ ràng và hiển nhiên như nó thực sự
là.[77],[78] (Abhi. ṭha-2,47)

Khi hành giả đã xác định hết tất cả các tâm, tâm sở và các sắc nội
thân ở nơi tâm và thân mình, hành giả xác định danh-sắc ngoại thân theo cách
tương tự để biết rằng mọi người được tạo thành từ năm uẩn.

Năm Thủ Uẩn (upādānakkhandha) phải được thẩm
sát trong thiền Vipassanā là:

1. Rūpupādānakkhandha: sắc
thủ uẩn bao gồm 28 loại sắc (rūpa);

2. Vedanupādānakkhandha: thọ
thủ uẩn bao gồm các tâm sở thọ (vedanā
cetasika) phối hợp với 81 tâm hiệp thế
(lokiya citta);

3. Saññupādānakkhandha: tưởng
thủ uẩn bao gồm các tâm sở tưởng
(sañña cetasika) phối hợp với 81 tâm
hiệp thế (lokiya citta);

4. Saṅkhārupādānakkhandha: hành thủ uẩn bao gồm 50 tâm sở
hiệp thế (lokiya cetasika) ngoại trừ tâm sở thọ (vedanā) và tâm sở tưởng
(saññā);

5. Viññāṇupādānakkhandha: thức thủ uẩn bao gồm 81 tâm
hiệp thế (lokiya citta).

Khi hành giả thấu hiểu rõ ràng rằng chỉ có năm uẩn sanh và diệt một
cách rất nhanh chóng, không ngừng và không có một thực thể tồn tại riêng biệt
nào có thể được gọi là “người”, “cái tôi”, “linh hồn” hoặc “tự ngã” cả, hành giả
có thể xua đuổi được tà kiến là “thân kiến”
(sakkāya-diṭṭhi) và chứng đạt kiến
thanh tịnh (diṭṭhi-visuddhi).

Tuệ
Xác Định Danh-Sắc

Trí tuệ xác định từng tâm
(citta), từng tâm sở (cetasika)
và từng loại sắc (rūpa) theo
các đặc tính, phận sự, biểu hiện và nhân gần của chúng được gọi là “nāmarūpa-pariccheda-ñāṇa”
- Tuệ Xác Định Danh-Sắc.

Đoạn Nghi Thanh Tịnh (Kaṅkhāvitaraṇa-visuddhi)

Hành giả sau khi đã xác định danh-sắc cả bên trong lẫn bên ngoài
thì phải phân biệt sâu hơn các nhân sanh ra các danh-sắc này. Nếu không, hoài
nghi hoặc tà kiến có thể nảy sinh nơi hành giả. Như vậy, hành giả phân biệt bốn
nhân: nghiệp (kamma), tâm (citta), thời tiết (utu), dưỡng
chất (āhāra) sanh ra sắc.

Phân
Biệt Các Nhân Sanh Ra Sắc

Sau khi phát triển ánh sáng thiền chói lọi và xuyên thấu, hành giả
tập trung chú ý trên tâm (citta)
đang sanh khởi nơi trái tim dựa vào tâm căn cũng như trên ngón tay trỏ của
mình. Khi hành giả định co ngón tay trỏ và thực sự co ngón tay đó, hành giả có
thể quan sát hàng ngàn sắc do tâm sanh
(cittaja-rūpa) được sanh bởi các tâm
(citta) khiến ngón tay co lại. Thực vậy,
hành giả có thể hiểu rằng tất cả các chuyển động của cơ thể mình được gây ra bởi
sắc do tâm sanh (cittaja-rūpa).

Tiếp theo, hành giả tập trung chú ý vào một nhóm sắc (rūpa-kalāpa) và phân biệt một chuỗi các nhóm sắc
do thời tiết sanh (utuja rūpakalāpa) được sanh ra bởi sắc thời tiết - utu (lửa-tejo) trong nhóm (kalāpa). Hành giả cũng có thể
phân biệt một dòng các nhóm sắc do vật thực sanh (āhāraja
rūpakalāpa) được sanh bởi sắc dưỡng
chất (āhāra) trong nhóm (kalāpa)
khi kết hợp với dưỡng chất bên ngoài. Khi hành giả có thể phân biệt nghiệp (kamma) gây ra kiếp hiện tại,
hành giả cũng có thể quan sát các sắc do
nghiệp sanh (kammaja rūpa) đang được sanh liên tục bởi nghiệp (kamma) ấy.

Phân
Biệt Các Nhân Sanh Ra Danh

Tiếp theo, hành giả thẩm sát với chánh tư duy (sammāsaṅkappa) và chánh kiến (sammādiṭṭhi) các nhân sanh ra danh. Lại nữa, với
sự trợ giúp của ánh sáng thiền chói lọi, xuyên thấu, hành giả phân biệt rõ ràng
rằng lộ trình tâm nhãn môn phát sanh bởi xúc chạm giữa nhãn môn và cảnh sắc; lộ
trình tâm nhĩ môn phát sanh bởi xúc chạm giữa nhĩ môn và cảnh thanh, và cứ
tương tự như vậy.[79]

Mười
Sáu Loại Hoài Nghi Gắn Với Quá Khứ, Tương Lai Và Hiện Tại

Giờ đây vẫn có năm loại hoài nghi hoặc không chắc chắn về quá khứ:
“Ðời trước có ta phải không? Ðời trước không có ta phải không? Ðời trước ta là
gì? Ðời trước ta như thế nào? Ðời trước của ta từ đâu sanh lại?” Cũng vậy, tồn
tại năm loại hoài nghi về tương lai: “Ðời sau ta có phải không? Ðời sau không
có ta phải không? Ðời sau ta là gì? Ðời sau ta như thế nào? Ðời sau ta chết sẽ
sanh về đâu?” Cũng vậy có sáu loại hoài nghi về hiện tại: “Là ta chăng? Không
phải là ta chăng? Hiện giờ ta là cái gì? Hiện giờ ta như thế nào? Từ kiếp sống
nào ta sanh ra ở kiếp này? Nếu ta chết ta sẽ sanh về đâu?”[80],[81]

Phân
Biệt Quan Hệ Nhân Quả Của Lý Duyên Khởi
(Paṭiccasamuppāda)

Để làm sáng tỏ mười sáu loại hoài nghi này, hành giả phải
phân biệt một cách sâu sắc quan hệ nhân-quả của Lý Duyên Khởi hay Y Tương
Sinh (Paṭiccasamuppāda). Đức Phật nhắc nhở ngài Ānanda rằng chúng
sanh phải trải qua các vòng luân hồi, hết kiếp này đến kiếp khác bởi vì họ
không hiểu biết đúng đắn và thấu suốt quan hệ nhân quả của Lý Duyên Khởi.[82]

Cũng vậy, trong Thanh Tịnh Đạo
(Visuddhi Magga[83]) và Chú giải
Vi Diệu Pháp (Abhidhamma[84]), điều đó được
chỉ rõ là: “Không một ai, dù là trong giấc mơ, thoát ra khỏi vòng luân hồi khổ
sở, trừ phi người ấy với thanh gươm tuệ được khéo mài trên đá định cao thượng,
chặt đứt cỗ xe luân hồi (saṁsāra),
mà lại không có năng lực thấu suốt quan hệ nhân quả theo Lý Duyên Khởi (Paṭiccasamuppāda) của cỗ xe luân hồi”.

Như vậy, quan hệ nhân quả của Lý
Duyên Khởi (Paṭiccasamuppāda) phải được phân biệt và xác minh bằng
tuệ minh sát để làm sáng tỏ tất cả các hoài nghi và làm thẳng lại tất cả các tà
kiến. Theo chỉ dẫn được đưa ra trong Chú giải Thanh Tịnh Đạo (Visuddhi Magga[85]):

(1) Năm nhân quá khứ - tức là, vô minh (avijjā), hành nghiệp (saṅkhāra), tham ái (taṇhā), chấp thủ (upādāna) và nghiệp hữu (kamma-bhava) - phải
được thẩm sát và phân biệt trước tiên, và sự phát sanh năm quả hiện tại – tức
là, thức quả (vipāka viññāṇa),
danh-sắc (nāma-rūpa), lục nhập (saḷāyatana), xúc (phassa) và thọ (vedanā) - do năm nhân quá khứ
phải được quan sát rõ ràng bằng trí tuệ của thiền minh sát.

(2) Năm nhân hiện tại - tức là, vô
minh, tham ái, chấp thủ, hành nghiệp, và nghiệp hữu phải được phân biệt tiếp
theo và sự phát sanh năm quả tương lai - tức là, thức quả, danh-sắc, lục nhập,
xúc và thọ - do năm nhân hiện tại phải được quan sát rõ ràng bằng trí tuệ của
thiền minh sát. Ở đây các nhân tạo thành chân
lý về nguyên nhân của khổ (samudaya-sacca) và các quả tạo thành chân lý về khổ (dukkha-sacca).

Do vậy, hành giả phải quan sát với trí tuệ

(1) sự sanh của chân lý về khổ
(dukkha sacca) ở hiện tại bởi chân
lý về nguyên nhân của khổ (samudaya sacca) ở quá khứ,

(2) sự sanh của chân lý về khổ
(dukkha sacca) ở tương lai bởi chân
lý về nguyên nhân của khổ (samudaya sacca) ở hiện tại.

Để thành tựu mục tiêu này, hành giả, là người có thể phân biệt sự
sanh và diệt của danh-sắc cả bên trong lẫn bên ngoài, phát triển chánh định và
quan sát chi tiết danh-sắc của mình trong khi đang cúng dường vật thực đến tượng
Phật. Rồi hành giả đi đến thiền đường, quan sát sự sanh và diệt của danh-sắc và
truy ngược lại đến khi có thể phân biệt sự sanh và diệt của danh-sắc khi đang
cúng dường vật thực đến tượng Phật. Nếu hành giả có thể thấy danh-sắc như đã thấy
khi cúng dường vật thực đến Đức Phật, lúc đó hành giả có thể phân biệt danh-sắc
ở quá khứ gần.

Sau đó, hành giả có thể tiếp tục truy ngược lại chuỗi danh-sắc để
quan sát sự sanh và diệt của danh-sắc của chính mình trong các sự việc nổi bật
diễn ra ngày hôm qua, hai ngày trước đó, - một tuần trước, hai tuần trước, - một
tháng trước hai tháng trước, - một năm trước, hai năm trước, - đến khi có thể
phân biệt được danh-sắc vào lúc thụ thai trong bụng mẹ của mình.

Như vậy, bây giờ, hành giả biết năm quả hiện tại gắn liền với sự hiện
hữu hiện tại: tâm tục sanh (kiết sanh thức) và các tâm sở phối hợp,
các sắc do nghiệp sanh (kammaja
rūpa) và lục nhập, xúc của căn với cảnh và thọ quả.

Sau đó, hành giả tiếp tục truy ngược lại chuỗi danh sắc đến ngay kiếp
sống trước. Hành giả có thể thật sự quan sát kiếp quá khứ của mình, các sự kiện
quan trọng và các hành động đã làm trong kiếp sống đó. Sau đó, hành giả tập
trung tâm mình trên danh-sắc khởi sanh lúc sắp lâm chung khi tướng cận tử (maraṇāsanna nimitta)
đang xuất hiện. Từ tướng này, hành giả phân biệt các hành nghiệp và nghiệp làm
duyên cho sự phát sanh kiếp sống hiện tại. Hành giả cũng có thể phân biệt ba lực
hỗ trợ, đó là, vô minh, tham ái và chấp thủ, từ tâm đi cùng. Tiếp theo, hành giả
cố gắng phân biệt năm nhân quá khứ có sanh ra năm quả hiện tại hay không. Hành
giả có thể thấy sự sanh của năm quả do năm nhân nếu chúng thực sự thể hiện quan
hệ nhân quả.

Sau đó, hành giả truy ngược lại chuỗi danh sắc trong kiếp quá khứ của
mình đến khi phân biệt được tâm tục sanh, các tâm sở phối hợp, các sắc do nghiệp sanh (kammaja rūpa),
lục nhập, xúc của căn với cảnh và thọ quả. Rồi hành giả tiến lên truy ngược lại
chuỗi danh-sắc ngược đến kiếp sống quá khứ thứ hai để tìm thấy năm nhân trong
kiếp sống đó gây ra năm quả ở kiếp sống quá khứ thứ nhất. Nếu hành giả thành
công, hành giả có thể tiến đến tìm kiếm quan hệ nhân quả của kiếp sống quá khứ
thứ ba và kiếp quá khứ thứ hai.

Hành giả cũng phải phân biệt quan hệ nhân quả của kiếp hiện tại này
với kiếp tương lai. Như vậy, hành giả lại cúng dường vật thực đến Đức Phật, thực
hiện một ước nguyện về những gì mình muốn ở kiếp sống tiếp theo. Nếu hành giả
nguyện ước trở thành một thiên nhân, lúc đó suy nghĩ rằng kiếp thiên nhân thực
sự có tồn tại là vô minh, nguyện ước trở thành một thiên nhân là tham ái và chấp
thủ vào ước nguyện đó là chấp thủ (upādāna).
Thiện tâm của hành giả và ý muốn cúng dường vật thực đến Đức Phật là hành nghiệp,
và hạt giống nghiệp (kamma) đã
gieo trong dòng danh và sắc của hành giả là nghiệp
hữu (kamma-bhava). Như vậy, bây giờ, hành giả đã gieo năm nhân làm
duyên cho kiếp sống mới sanh ra.

Sau đó, hành giả cố gắng chăm chú quan sát kiếp sống mới sẽ sanh ra
vì năm nhân hiện tại. Thông thường, hành giả quan sát một kiếp sống mới mà có
thể là hoặc không là kiếp sống mà hành giả ước nguyện. Dù sao đi nữa, hành giả
phân biệt tâm tục sanh và các tâm sở phối hợp, sắc do nghiệp sanh (kammaja-rūpa) và lục nhập, xúc của căn với
cảnh và thọ quả vào lúc tái sanh kiếp sống mới. Hành giả cố gắng phân biệt xem
năm nhân hiện tại có sanh ra năm quả ở tương lai hay không. Nếu chúng thật sự
là quan hệ nhân quả, hành giả có thể quan sát sự sanh của năm quả tương lai vì
năm nhân hiện tại. Hành giả tiếp tục phân biệt quan hệ nhân quả của kiếp tương
lai thứ nhất và kiếp tương lai thứ hai theo cách tương tự, và cứ thế tiếp tục đến
khi hành giả quan sát thấy rằng không còn kiếp tương lai nào nữa.

Như vậy, bây giờ, hành giả đã phân biệt thành công quan hệ nhân quả
của Lý Duyên Khởi (Paṭiccasamuppāda)
ở ba thời là các kiếp quá khứ, kiếp hiện tại, các kiếp tương lai theo nghĩa năm
nhân và năm quả:

“Năm nhân có trong đời quá khứ;

Năm quả chúng ta tìm thấy trong đời hiện tại;

Năm nhân chúng ta đang tạo ra bây giờ,

Năm quả chúng ta sẽ gặt hái ở đời tương
lai.”[86]

Hành giả phân biệt xa hơn nữa quan hệ nhân quả của Lý Duyên Khởi (Paṭiccasamuppāda)
từ kiếp sống này đến kiếp sống khác theo nghĩa một nhân và một quả là

(1) do duyên vô minh (avijjā),
hành nghiệp (saṅkhāra) sanh;

(2) do duyên hành nghiệp, thức
quả (vipāka viññāṇa) sanh;

(3) do duyên thức quả, các tâm
sở (cetasika) (danh - nāma) phối hợp và sắc do nghiệp sanh (kammaja-rūpa) sanh;

(4) do duyên danh-sắc (nāma-rūpa),
lục nhập (saḷāyatana) sanh;

(5) do duyên lục nhập, xúc
(phassa) với cảnh sanh;

(6) do duyên xúc, thọ (vedanā)
sanh;

(7) do duyên thọ, tham ái
(taṇhā) sanh;

(8) do duyên tham ái, chấp thủ
(upādāna) sanh;

(9) do duyên thủ, nghiệp hữu
(kamma-bhava) và sanh hữu (upapatti-bhava)
sanh;

(10) do duyên nghiệp hữu (trong kiếp hiện tại) sanh (jāti) (trong kiếp tương lai) sanh;

(11) do duyên sanh, già-chết
(jarā-marana), sầu (soka),
bi (parideva), khổ (dukkha), ưu (domanassa) và ai oán (upāyāsa) sanh.[87]

Sau khi phân biệt rõ ràng tất cả các quan hệ nhân quả từ kiếp sống
quá khứ xa nhất đến kiếp sống tương lai cuối cùng, hành giả có thể quan sát
toàn bộ chuỗi sanh và diệt của danh-sắc mở rộng từ kiếp quá khứ xa nhất đến kiếp
tương lai cuối cùng. Như vậy, hành giả có thể thoát khỏi tất cả 16 hoài nghi đã
được miêu tả trước đây cũng như các tà kiến như “Vô nhân kiến” (Ahetuka-diṭṭhi), “Tà kiến Đấng Tạo Hóa” (Visama-hetuka-diṭṭhi), “Vô hành kiến” (Akiriya-diṭṭhi), “Vô quả kiến” (Natthika-diṭṭhi), “Thường kiến” (sassata-diṭṭhi), và
“Đoạn kiến” (Uccheda-diṭṭhi).

Tuệ
Phân Biệt Các Nhân Của Danh-Sắc (Nāma-Rūpa)

Khi hành giả phân biệt các nhân của danh-sắc theo cách này nghĩa là
bằng quan hệ nhân quả của Lý Duyên Khởi và từ bỏ hoài nghi về ba thời kỳ, lúc
đó tất cả trạng thái quá khứ, tương lai và hiện tại được hiểu biết theo đúng mối
liên kết chết và tái sanh. Điều này đánh dấu trạng thái Đoạn Nghi Thanh Tịnh (Kaṅkhāvitaraṇa-visuddhi). “Tuệ Phân Biệt Các Nhân Của Danh-Sắc” (Tuệ
Phân Biệt Nhân Duyên) được biết là “Paccaya-pariggaha-ñāṇa”.

Đạo Và Phi Đạo Tri Kiến
Thanh Tịnh (Maggāmagga-ñāṇadassana-visuddhi)

Sau khi xác định các tâm
(citta), tâm sở (cetasika)
và sắc (rūpa) cả ở nội thân và
ngoại thân, và sau khi phân biệt các quan hệ nhân quả của Lý Duyên Khởi, hành
giả đã sẵn sàng thọ trì đúng đắn thiền vipassanā. Tuy nhiên, hành giả phải làm
sáng tỏ hơn nữa trí tuệ về các pháp chân đế bằng cách xác định lại từng pháp một
theo bốn khía cạnh: theo các đặc tính
riêng (lakkhaṇa), phận sự
(rasa), biểu hiện (paccupaṭṭhāna),
và nhân gần (padaṭṭhāna) cho sự
sanh của chúng như đã được chỉ dẫn trong Kinh
Đại Niệm Xứ (Mahā Satipaṭṭhāna Sutta[88]), các Chú
Giải.[89],[90]

Sau khi xác định từng tâm
(citta), từng tâm sở (cetasika)
và từng sắc (rūpa), hành giả
nhận thấy trí tuệ về pháp chân đế trở nên rất rõ ràng.

Thọ Trì Thiền Vipassanā

Bây giờ, hành giả có thể thọ trì thiền Vipassanā bằng cách bắt đầu
với cái dễ dàng hơn. Đầu tiên, hành giả phân biệt 18 loại sắc thực (nipphanna rūpa) ở sáu môn và 42 thân phần (koṭṭhāsa) và quán bản chất vô thường (anicca), khổ (dukkha) và vô ngã (anatta) gắn liền với từng
sắc (rūpa) trong từng môn cũng
như từng thân phần.

Hành giả phân biệt bản chất sanh và diệt của từng sắc (rūpa) bằng trí tuệ của mình
và quán bản chất vô thường là “anicca, anicca” (vô thường, vô thường), cả nội thân lẫn ngoại thân. Hành giả phân biệt
bản chất không ngừng bị hành hạ bởi sự diệt của sắc và quán “dukkha, dukkha”
(khổ, khổ) lặp đi lặp lại. Hành giả phân
biệt rõ ràng bằng trí tuệ của mình sự vắng mặt của một thực thể thường hằng, bất
diệt để có thể được gọi là “tự ngã” hoặc “linh hồn” và quán “anatta, anatta”
(vô ngã, vô ngã).

Hành giả không nên tập trung tâm mình vào các hạt nhỏ (tức nhóm sắc hay
tổng hợp sắc – rūpa-kalāpa)
khi quán tam tướng vì các hạt nhỏ này không phải là pháp chân đế và chúng sẽ biến
mất khi việc hành thiền tiến triển. Thay vào đó, hành giả phân tích các hạt nhỏ
để quan sát các sắc chân đế (rūpa)
(pathavī (đất), āpo (nước), tejo (lửa), vāyo (gió), vaṇṇa
(màu), gandha (mùi), rasa (vị), ojā (dưỡng chất)...)
và tập trung chú ý vào sự sanh và diệt nhanh chóng của các sắc chân đế (rūpa) này.

Khi hành giả có thể phân biệt tam tướng của sắc (rūpa) hoàn toàn nhanh chóng và sâu sắc, hành giả phân
biệt tam tướng của danh (nāma)
gắn liền với sáu loại lộ trình tâm. Quan sát sự sanh và diệt nhanh chóng của từng
tâm và các tâm sở đi cùng của nó ở mỗi sát-na tâm bằng trí tuệ của mình, hành
giả quán lặp đi lặp lại “anicca, anicca” (vô thường, vô thường). Hành giả quán xét theo cách này trên tất cả
các tâm (citta) và tâm sở (cetasika) trong sáu loại
lộ trình tâm cả nội thân lẫn ngoại thân. Tương tự, hành giả phân biệt bản chất
không ngừng bị hành hạ bởi sự diệt nhanh chóng của các tâm (citta) và các tâm
sở (cetasika) và quán “dukkha, dukkha” (khổ, khổ). Lại nữa, hành giả phân biệt bằng trí tuệ của mình sự vắng
mặt của một thực thể thường hằng, bất diệt để có thể được gọi là “tự ngã” hay
“linh hồn” và quán “anatta, anatta” (vô
ngã, vô ngã).

Sau đó, hành giả quán xét tam tướng của danh và sắc cùng nhau liên
quan đến sáu loại lộ trình tâm. Tập trung tâm mình trên từng tâm và các tâm sở
của nó, 54 loại sắc (rūpa) kết
hợp với căn vật lý và cảnh trần, hành giả quán lặp đi lặp lại “anicca,
anicca” (vô thường, vô thường)
trên bản chất sanh và diệt, “dukkha, dukkha” (khổ, khổ) trên bản chất không ngừng bị hành hạ, và “anatta,
anatta” (vô ngã, vô ngã) trên bản
chất không có tự ngã và không có linh hồn.

Rồi hành giả thực hành addhāpaccuppanna vipassanā. Hành giả quán
đặc tính vô thường của sắc từ lúc sanh đến lúc chết ít nhất một lần. Hành giả lặp
lại quán đặc tính khổ và rồi đặc tính vô ngã. Hành giả tiếp tục quán xét bất kỳ
một trong ba đặc tính mà hành giả thích cả bên trong lẫn bên ngoài.

Hành giả quán từng đặc tính trong ba đặc tính của danh từ lúc sanh
ra đến khi chết đi theo cách tương tự. Hành giả nên thực hành bao trùm tất cả
sáu loại lộ trình tâm. Rồi hành giả nên quán xét trên danh và sắc theo cách
tương tự cả bên trong lẫn bên ngoài.

Tiếp theo, hành giả thực hành thiền Vipassanā gắn với quá khứ,
đến hiện tại và đến tương lai. Trong tất cả các kiếp quá khứ, kiếp
hiện tại, và các kiếp tương lai trong đó hành giả phân biệt các quan hệ nhân quả
của Lý Duyên Khởi, từ lúc sanh đến lúc chết, hành giả quán tuần tự các đặc tính
vô thường, khổ và vô ngã của riêng sắc, của riêng danh, của cả danh và sắc cùng
với nhau.

Tiếp theo, hành giả thực hành thiền Vipassanā gắn với năm uẩn
hiện tại. Hành giả phân biệt các sắc-thực
(nipphanna rūpa) trong sáu môn và và 42 thân phần của kiếp hiện tại và
tuần tự quán các đặc tính vô thường, khổ và vô ngã của chúng. Hành giả cũng tập
trung chú ý vào sự sanh và diệt của sắc thực bên ngoài và quán tuần tự các đặc
tính vô thường, khổ và vô ngã. Đây là sự quán về sắc uẩn.

Sau đó, hành giả phân biệt tâm
sở thọ (vedanā cetasika) trong từng tâm của sáu môn lộ trình
tâm và tập trung vào sự sanh và diệt của nó, hành giả quán tuần tự các đặc tính
vô thường, khổ và vô ngã của nó. Hành giả quán cả bên trong lẫn bên ngoài. Đây
là sự quán về thọ uẩn. Sau đó, hành giả quán tuần tự tưởng uẩn, hành uẩn và thức
uẩn theo cách tương tự.

Tiếp theo hành giả thực hành thiền Vipassanā gắn với năm uẩn
quá khứ, năm uẩn hiện tại và năm uẩn tương lai. “Bất kỳ sắc
nào bất kể ở quá khứ, hiện tại hay tương lai, bên trong hay bên ngoài, thô hay
tế, cao thượng hay hạ liệt, xa hay gần, hành giả xác định tuần tự tất cả các sắc
là vô thường, là khổ và là vô ngã.[91],[92] Hành giả
phân biệt các sắc thực trong sáu môn và 42 thân phần lần lượt của các kiếp quá
khứ, kiếp hiện tại và các kiếp tương lai và tuần tự quán các đặc tính vô thường,
khổ và vô ngã của chúng, cả bên trong lẫn bên ngoài. Hành giả cũng quán tuần tự
thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn và thức uẩn theo cách tương tự.

Thọ Trì Thiền Vipassanā Theo Bốn Mươi Cách

Tiếp theo, để tăng cường thấu hiểu về vô thường, khổ và vô ngã của
năm uẩn theo 40 cách, hành giả cũng thấu hiểu các uẩn này theo cách thấy
chúng là vô thường, là khổ, là bệnh hoạn, ung nhọt, mũi tên, tai họa, sầu khổ,
là xa lạ, là tan rã, là bệnh dịch, ương ách, khủng khiếp, đe dọa, là phù du, khả
hoại, không bền, là không sự bảo vệ, không chỗ trú, không chỗ nương, là trống rỗng,
vô dụng, trống không, vô ngã, là nguy hiểm, là phải chịu biến đổi, là không có
cốt lõi, là gốc rễ của tai ương, là sát nhân, là phải chịu tiêu diệt, là hữu lậu,
là hữu vi, là mồi của Ma vương (Māra),
là phải chịu sanh, phải chịu già, phải chịu bệnh, phải chịu chết, phải chịu sầu,
phải chịu bi ai, phải chịu ai oán, phải chịu cấu uế.[93]

Thiền
Vipassanā Trên Các Nhân Và Các Quả Của Lý
Duyên Khởi (Paṭiccasamuppāda)

Tiếp theo, hành giả phân biệt các Pháp Chân Đế (paramattha dhamma) của các nhân và các quả của
Lý Duyên Khởi trong chuỗi hiện hữu gắn liền với quá khứ, hiện tại và vị lai
và xác định chúng là vô thường, khổ và vô ngã. Ví dụ:

Do duyên vô minh (avijjā)
sanh, hành (saṅkhāra) cũng
sanh;

Vô minh (avijjā)
sanh và diệt; như vậy, nó là vô thường,

Hành (saṅkhāra)
cũng sanh và diệt; như vậy, nó cũng là vô thường.

Thiền
Vipassanā Theo Bảy Phép Quán Sắc và Bảy Phép Quán Vô Sắc

Tiếp theo, hành giả thấu hiểu sắc và danh theo thuộc tính tam tướng
của chúng qua trung gian là Bảy Phép
Quán Sắc (rūpasattaka) và Bảy
Phép Quán Danh (arūpāsattaka) như miêu tả trong Thanh Tịnh Đạo (Visuddhi Magga).[94]

Khi hành giả thấu hiểu sắc và danh qua phương pháp của Bảy Phép Quán Sắc
và Bảy Phép Quán Danh hoàn hảo và thiện xảo, pháp hành của hành giả với đề mục thiền về sắc (quán sắc - rūpakammaṭṭhāna) và đề mục thiền về danh (quán danh - nāmakammaṭṭhāna) đi đến
viên mãn.[95]

Khi tuệ xác định sắc và danh là vô thường, khổ và vô ngã được mài sắc
theo nhiều cách như đã miêu tả ở trên, sự sanh và diệt của các pháp (dhamma) này xuất hiện rất
nhanh chóng và rõ ràng trong trí tuệ của hành giả. Bây giờ, hành giả tu tập sammasana-ñāṇa,
“tuệ xác định danh-sắc là vô thường, khổ
và vô ngã” (Tuệ Thẩm Sát Tam Tướng) đến
mức độ cao nhất. Hành giả cũng thấu suốt một phần của mười tám Đại trí tuệ thiền Quán (Mahāvipassanā)
và do vậy từ bỏ các pháp đối nghịch với những gì hành giả đã thấu suốt.[96]

Tu
Tập Tuệ Sanh Diệt (Udayabbaya-ñāṇa)

Udayabbaya-ñāṇa là tuệ thấu hiểu rõ
ràng danh-sắc ở thời điểm sát-na sanh cũng như ở thời điểm sát-na diệt cùng với
tam tướng là vô thường, khổ và vô ngã.

Để tu tập tuệ này, hành giả xác định lại tất cả danh-sắc cùng với các
nhân và quả của Lý Duyên Khởi là vô thường, khổ và vô ngã. Hành giả quán tam tướng
lần lượt, cả bên trong lẫn bên ngoài, (1) riêng sắc mà thôi, (2) riêng danh mà
thôi, và (3) cả danh-sắc cùng với nhau thuộc về hiện tại, đến quá khứ, và đến vị
lai. Hành giả thực hành thiền Vipassanā bằng cách (1) quán xét các pháp sanh (samudayadhammānupassī), (2) quán xét các pháp diệt (vayadhammānupassī)
và (3) quán xét các pháp sanh và diệt
(samudaya-vaya-dhammānupassī).[97],[98],[99] Hành
giả thực hành hoàn hảo đến khi thấu hiểu rõ ràng danh-sắc cùng với các nhân và
các quả vào thời điểm sát-na sanh (uppāda),
vào thời điểm sát-na trụ (ṭhīti)
và vào thời điểm sát-na diệt (bhaṅga).

Sự
Xuất Hiện Các Ô Nhiễm Của Thiền Vipassanā

Bây giờ, Tứ Thánh Đế, Nguyên Lý của
Lý Duyên Khởi (Principles of Paṭiccasamuppāda) và tam tướng trở nên
rõ ràng trong trí tuệ của hành giả. Tuệ
Minh Sát còn non yếu (Taruṇavipassanāñāṇa) phát sanh nơi hành giả. Cột
mốc của trạng thái này là sự xuất hiện Mười Ô Nhiễm Của Thiền Vipassanā (Upakkilesa) ở dạng hào quang thân thể rực rỡ,
trí tuệ sáng suốt, cực hỷ, tịnh, lạc, quyết định, tinh tấn, niệm, xả và tham chấp.[100] Khi
những điều này xuất hiện, hành giả có thể suy nghĩ sai lầm rằng: “Ta chắc chắn
đã đạt được Đạo, đã đạt được Quả”. Như vậy, hành giả lấy cái không phải là đạo
thì cho là đạo và cái không phải là quả thì cho là quả. Hành giả buông rơi đề mục
thiền và ngồi tận hưởng sự an lạc của mình với tham chấp, ngã mạn và tà kiến.

Tuệ
Về Đạo và Phi Đạo

Nhưng nếu hành giả thiện xảo trong Pháp
Học (pariyatti) hay được hướng dẫn bởi vị thầy, hành giả biết rằng chúng
là các ô nhiễm của minh sát và rằng cũng sẽ làm tăng trưởng tham ái (taṇhā), mạn (māna) và tà kiến (diṭṭhi). Hành giả xem
xét từng ô nhiễm và thấy chúng là “Đây không phải là của ta, đây không phải là
ta, đây không phải là tự ngã của ta”. Hành giả cắt đứt sự tham chấp của mình với
hào quang thân thể, hỷ, lạc... và nỗ lực tinh tấn tu tập minh sát (Vipassanā) là con đường chánh. Đây là “Sự Thanh Tịnh
bởi Tri Kiến về Những Gì là Đạo và Những Gì là Phi Đạo” (Đạo và Phi Đạo Tri Kiến Thanh Tịnh).

Đạo Hành Tri Kiến Thanh Tịnh (Paṭipadā-ñāṇadassana-visuddhi)

Sau khi an trú tri kiến về con đường chánh, hành giả phấn đấu tu tập tám
tuệ minh sát từ tuệ sanh diệt (udayabbayañāṇa)
đến tuệ hành xả (saṅkhārupekhāñāṇa)
và cũng như tuệ thuận thứ (anulomañāṇa).

Hành giả lại thọ trì thiền vipassanā, xác định tam tướng lần lượt (1) chỉ
với sắc, (2) chỉ với danh, (3) cả sắc và danh, (4) năm uẩn (khandha) (5) mười hai xứ (āyatana), (6) mười tám giới (dhātu) bao gồm tất cả danh-sắc phát sanh ở sáu môn.

Thọ Trì Tứ Niệm Xứ (Anupassanā)

Tiếp theo, hành giả thực hành Tứ Niệm Xứ. Hành giả lại xác định
tam tướng tuần tự với tất cả danh-sắc như trên, ưu tiên cho sắc trước rồi tiến
đến danh. Đây gọi là niệm thân (kāyā-nupassanāsatipaṭṭhāna).

Tiếp theo, hành giả xác định tam tướng lần lượt với tất cả danh-sắc
như trên, ưu tiên cho thọ. Đây gọi là niệm
thọ (vedanānupassanā). Ví dụ:

Căn sanh và diệt: anicca - vô thường, (dukkha - khổ, anatta - vô ngã)

Cảnh sanh và diệt: anicca - vô thường, (dukkha - khổ, anatta - vô ngã)

Thọ sanh và diệt: anicca - vô thường, (dukkha - khổ, anatta - vô ngã)

(Tiếp tục với tất cả các danh phối hợp với thọ).

Tiếp theo, hành giả xác định tam tướng tuần tự với tất cả danh-sắc
như trên, ưu tiên cho tâm (thức, citta). Đây gọi là niệm tâm (cittanupassanā). Ví dụ:

Căn sanh và diệt: anicca - vô thường, (dukkha - khổ, anatta - vô ngã)

Cảnh sanh và diệt: anicca - vô thường, (dukkha - khổ, anatta - vô ngã)

Tâm sanh và diệt: anicca - vô thường, (dukkha - khổ, anatta - vô ngã)

(Tiếp tục với tất cả các danh phối hợp với tâm).

Tiếp theo, hành giả xác định tam tướng lần lượt với tất cả danh-sắc
như trên, ưu tiên cho xúc, tư,… Đây gọi là niệm
pháp (dhammānupassanā). Ví dụ:

Căn sanh và diệt: anicca - vô thường, (dukkha - khổ, anatta - vô ngã)

Cảnh sanh và diệt: anicca - vô thường, (dukkha - khổ, anatta - vô ngã)

Xúc (phassa) (tư (cetanā),...) sanh và
diệt: anicca - vô thường, (dukkha
- khổ, anatta - vô ngã)

(Tiếp tục với tất cả các danh phối hợp với xúc (phassa),...)

Thiền
Vipassanā Bằng Cách Phân Biệt Tỉnh Giác
Tứ Oai Nghi (Iriyāpatha-sampajañña)

Iriyāpatha nghĩa là các oai nghi và sampajañña nghĩa là trí tuệ quán xét (tỉnh giác).
Hành giả phải phân biệt tất cả các tâm
(citta), tâm sở (cetasika)
và sắc (rūpa), tức là năm uẩn,
trong khi hành giả ở bất kỳ oai nghi nào: đi, đứng, ngồi, nằm, duỗi, cong...
Hành giả phải nhận thức ý định về bất kỳ chuyển động nào; hành giả phải nhận thức
về chuyển động và kết quả của chuyển động. Hành giả cũng phải phân biệt tất cả
danh-sắc (năm uẩn) sanh ra ở sáu môn.

Rồi hành giả xác định tam tướng tuần tự (1) chỉ với sắc, (2) chỉ với
danh, (3) cả sắc và danh, trong năm uẩn mà hành giả đã phân biệt ở mỗi oai nghi
cũng như ở sáu môn. Hành giả quán xét tất cả danh-sắc cả bên trong lẫn bên
ngoài thuộc về quá khứ, đến hiện tại và đến vị lai. Hành giả phấn đấu đến khi
có thể phân biệt danh-sắc vào thời điểm sát-na sanh, vào thời điểm sát-na trụ và
vào thời điểm sát-na diệt.

Tiếp theo, hành giả phân biệt các nhân và quả theo Lý Duyên Khởi của
danh-sắc và xác minh bằng thắng trí của mình rằng

(1) do nhân sanh, quả sanh;

(2) do nhân diệt, quả diệt;

(3) do nhân sanh và diệt, quả sanh và diệt.

(4) phân biệt lại sự sanh và diệt của các nhân và các quả, hành giả
xác định tam tướng lần lượt cả ở bên trong lẫn bên ngoài thuộc về quá khứ, đến
hiện tại, và đến tương lai. Từng lúc, hành giả cũng quán xét bản chất bất tịnh
của danh-sắc. Hành giả phấn đấu viên mãn Tuệ
Sanh diệt (Udayabbayañāṇa).

Tiến
Đến Quán Sự Hoại Diệt (Bhaṅgānupassanā)

Khi hành giả lặp lại quan sát theo cách này, xem xét và thẩm sát
danh-sắc, các nhân và quả để thấy rằng chúng là vô thường, khổ, vô ngã và bất tịnh,
trí tuệ thiền đi trước liên kết với trí tuệ thiền đi sau. Như vậy, tuệ minh sát (vipassanāñāṇa) của
hành giả trở nên rất mạnh mẽ và rất sắc sảo, bén nhọn và thuần khiết. Hành giả
không còn mở rộng niệm đến sự sanh mà đem nó hướng đến sự tan rã của chúng.

“Khaya vaya bheda nirodheyewa satisantiṭṭhati”[101]

“Với sự hỗ trợ đầy sức mạnh của tuệ minh sát đi trước, niệm kết hợp
với tuệ minh sát đi sau trở nên khéo an trú trên tính tàn lụi, tan rã và hoại diệt
của các hành.”

(1) Aniccaṁ khayaṭṭhena - quan sát bản chất tàn lụi, tan vỡ,
tan rã và biến mất của các hành bằng thắng trí, hành giả quán xét “anicca,
anicca” (vô thường, vô thường) lặp
đi, lặp lại.

(2) Dukkhaṁ bhayaṭṭhena - quan sát bản chất khủng khiếp của
tàn lụi, tan vỡ, tan rã và biến mất của các hành bằng thắng trí, hành giả quán
xét “dukkha, dukkha” (khổ, khổ)
lặp đi, lặp lại.

(3) Anattā asārakaṭṭhena - quan sát bản chất không có cốt
lõi, không có tự ngã và không có linh hồn của các hành bằng thắng trí, hành giả
quán xét “anatta, anatta” (vô ngã,
vô ngã) lặp đi, lặp lại.

(4) Hành giả cũng quán xét bản chất bất tịnh của các hành vào từng
lúc.

Khi hành giả đã phá vỡ tính khối của danh và sắc bằng cách thấu suốt
vào các pháp chân đế trong nhóm danh và nhóm
sắc (rūpakalāpa) khi tu tập Tuệ
Xác Định Danh-Sắc (nāmarūpaparicchedañāṇa) và kiến thanh tịnh, bây
giờ, nhóm sắc (rūpakalāpa)
không còn rõ ràng nữa. Vì tuệ minh sát của hành giả rất sắc sảo và bén nhọn,
các pháp chân đế (paramattha
dhamma) của các hành trở nên rất nhanh chóng rõ ràng trong trí tuệ của hành
giả. Vì chúng xuất hiện và tan rã quá nhanh đến nỗi hành giả không còn có thể
quan sát được sự sanh và hiện hữu của chúng nữa; hành giả chỉ quan sát thấy sự
hoại diệt của chúng.

“Tuệ quán sự hoại diệt”
này được gọi là “bhaṅgañāṇa”.

Thọ
Trì Minh Sát Trí Đạt Tri (Ñāta-Ñāṇa Vipassanā)

“Ñāta” nghĩa là danh-sắc, các nhân và các quả hiện hữu trong
quá khứ, hiện hữu trong hiện tại, và sẽ hiện hữu trong tương lai, cả bên trong
lẫn bên ngoài.

“Ñāṇa” nghĩa là trí tuệ phân biệt các hành được biết là ñāta
là vô thường, khổ và vô ngã. Nó là tâm sở
trí tuệ (paññā cetasika) phối hợp với các tốc hành tâm (javana citta) của ý môn lộ trình tâm.

Theo chỉ dẫn trong Thanh Tịnh
Đạo (Visuddhi Magga[102]), bây giờ,
hành giả phải phân biệt cả ñāta và ñāṇa là vô thường, khổ và vô
ngã. Ví dụ:

(1) Hành giả phân biệt sắc, sắc diệt - anicca (vô thường). Tuệ phân biệt cũng diệt - anicca
(vô thường).

(2) Hành giả phân biệt danh, danh diệt - anicca (vô thường). Tuệ phân biệt cũng diệt - anicca
(vô thường).

Hành giả phân biệt các hành là vô
thường (anicca), khổ (dukkha),
vô ngã (anatta) lần lượt (1)
bên trong một lúc, (2) bên ngoài một lúc, (3) trên sắc một lúc, (4) trên danh một
lúc, (5) trên các nhân một lúc, (6) trên các quả một lúc, (7) trên các hành quá
khứ một lúc, (8) trên các hành hiện tại một lúc, (9) trên các hành tương lai một
lúc. Hành giả có thể ưu tiên cho các pháp
(dhamma) mà mình có thể phân biệt tốt hơn. Theo Mahā Ṭīka[103], cần thiết
phải thọ trì thiền vipassanā theo nhiều cách để làm Tuệ Quán Sự Hoại diệt (bhaṅgañāṇa) viên mãn.

Hành giả cũng nên chỉ phân biệt sự diệt của các nhân và các quả của
Lý Duyên Khởi cả bên trong lẫn bên ngoài thuộc về ba thời và quán xét là:

Vô minh (Avijjā)
diệt - anicca (vô thường); tuệ
quán cũng diệt - anicca (vô thường).

Hành (Saṅkhāra)
diệt - anicca (vô thường); tuệ
quán cũng diệt - anicca (vô thường)
và v.v.

Sự
Sanh Khởi Tuệ Về Sự Xuất Hiện Kinh Hãi
(Tuệ Kinh Úy) (Bayañāṇa)

Khi hành giả lặp lại tu tập và trau dồi theo cách quán sự diệt của
các hành bao gồm tất cả các loại hiện hữu, thế hệ, số phận, địa vị hoặc trú xứ
của chúng sanh thì xuất hiện sự kinh hãi khủng khiếp. Sự hành hạ không dứt gây
ra bởi sự diệt không ngừng của các hành trở nên rất rõ ràng là sự khổ đau cùng
cực và sự kinh hãi khủng khiếp.

Khi hành giả thấy được như thế nào mà các hành quá khứ đã diệt, các
hành hiện tại đang diệt và các hành sẽ sanh ra trong vị lai sẽ diệt, theo cùng
một cách, rồi tuệ được gọi là “Tuệ Về Xuất
Hiện Sự Kinh Hãi” (Tuệ Kinh Úy)
phát sanh nơi hành giả vào giai đoạn đó.

Sự
Sanh Khởi Tuệ Thấy Rõ Khuyết Điểm Và Sự
Bất Toại Nguyện (Tuệ Hiểm Nguy) (Ādīnavañāṇa)

Khi hành giả lặp đi lặp lại, tu tập và trau dồi tuệ xuất hiện sự
kinh hãi, hành giả thấy rằng không có nơi ẩn náu, không nơi che chở, không nơi
để đi, không có nơi nương tựa nào trong bất kỳ loại hiện hữu, thế hệ, số phận,
địa vị hay trú xứ. Ba loại hiện hữu xuất hiện như hầm than cháy rực, tứ đại như
nơi trú ẩn của rắn độc, năm uẩn như kẻ sát nhân với vũ khí giương lên, sáu nội
căn như ngôi làng trống rỗng, sáu ngoại căn như ngôi làng bị kẻ cướp tấn công,
bảy trú xứ của thức và chín trú xứ của chúng sanh như thể bị thiêu đốt, nóng rực
và rực sáng với mười một ngọn lửa. Tất cả các hành xuất hiện như là một khối khổng
lồ các hiểm nguy và các khuyết điểm, bất toại nguyện hoặc không thực chất, như
khối u, bệnh tật, mũi tên, tai ương, đau đớn.[104],[105]

Như vậy, bằng sức mạnh của quán sự hiểm nguy, quán sự hoại diệt (bhaṅganupassanā), tất cả các hành xuất hiện
như các hiểm nguy khủng khiếp, và tuệ thấy rõ khuyết điểm và bất toại nguyện
nơi chúng, phát sanh nơi hành giả.

Sự
Sanh Khởi Tuệ Cảm Thọ Nhàm Chán Và Ghê
Tởm (Tuệ Yểm Ly) (Nibbidāñāṇa)

Khi hành giả thấy tất cả các hành là hiểm nguy, đầy các khuyết điểm
và bất toại nguyện, hành giả trở nên hướng đến bình thản, không hài lòng, không
ham thích, trở nên nhàm chán với tất cả dạng hành thuộc bất kỳ loại hiện hữu, số
phận, địa vị hay trú xứ nào. Như vậy, tuệ về cảm thọ nhàm chán và ghê tởm với tất
cả các loại hành cũng trở nên rõ ràng.[106]

Sự
Sanh Khởi Tuệ Khao Khát Giải Thoát (Tuệ Dục Thoát) (Muñcitukamyatāñāṇa)

Khi hành giả cảm thấy nhàm chán và ghê tởm với tất cả các hành là
cái đang hoại diệt không ngừng, hành giả không hài lòng với chúng, không ham
thích chúng, không còn tham chấp với bất kỳ dù chỉ một trong tất cả các dạng
hành trong bất kỳ loại hiện hữu, thế hệ, số phận, địa vị hay trú xứ. Hành giả
khao khát được giải thoát khỏi phạm vi của các hành và đang giải thoát khỏi nó.

Giống như cá bị mắc trong lưới, con ếch nằm trong miệng rắn, con gà
rừng bị nhốt trong lồng, con nai rơi vào ngàm của một cái bẫy chắc chắn, một
người bị bao vây bởi quân thù muốn được giải thoát và thoát khỏi những thứ này,
cũng vậy, hành giả muốn giải thoát khỏi toàn bộ phạm vi của các hành và thoát
khỏi nó. Như vậy, tuệ khao khát giải thoát cũng phát sanh nơi hành giả.[107]

Sự
Sanh Khởi Tuệ Nỗ Lực Giải Thoát (Tuệ Quyết Ly) (Paṭisaṅkhāñāṇa)

Hành giả, người khao khát giải thoát khỏi các hành trong ba mươi mốt
cõi thuộc về ba thời, lại phân biệt các hành đó, quy cho chúng ba đặc tính bằng
tuệ quán cho sự giải thoát hoàn toàn. Hành giả thấy tất cả các hành là vô thường
vì chúng (1) không thể ra ngoài sự hoại diệt, (2) hiện hữu tạm thời, (3) bị giới
hạn bởi sanh và diệt, (4) bị tan rã, (5) phù du, (6) dễ hư hoại, (7) không bền,
(8) phải chịu biến hoại, (9) không có cốt lõi, (10) phải chịu chết.

Hành giả thấy chúng là khổ vì chúng là (1) sự hành hạ không dứt,
(2) không thể chịu đựng được, (3) nền tảng của khổ đau, (4) bệnh hoạn, (5) khối
ung nhọt, (6) mũi tên, (7) tai họa, (8) sầu khổ, (9) bệnh dịch, (10) ương ách,
(11) kinh hãi, (12) không có sự bảo vệ, (13) không có nơi che chở, (14) không
có nơi nương tựa, (15) là hiểm nguy, (16) cội nguồn của tai ương, (17) sát
nhân, (18) phải chịu lậu hoặc, (19) miếng mồi của Ma Vương (Māra), (20) phải chịu sanh, (21) phải chịu già,
(22) phải chịu bệnh tật, (23) phải chịu sầu khổ, (24) phải chịu bi ai, (25) phải
chịu ai oán, (26) phải chịu cấu uế v.v.

Hành giả thấy tất cả các hành là vô ngã vì chúng là (1) kẻ xa lạ,
(2) không có linh hồn, (3) vô dụng, (4) trống rỗng, (5) vô chủ, (6) không chịu
kiểm soát, (7) có thể thay đổi để phù hợp với mong muốn của kẻ khác, v.v.

Hành giả thấy chúng là bất tịnh vì chúng là (1) đáng chê trách, (2)
hôi hám, (3) ghê tởm, (4) gớm guốc, (5) không có kết quả bằng cách che giấu,
(6) xấu xa, (7) đáng ghét, v.v.

Khi hành giả phấn đấu theo cách này, tuệ nỗ lực cho sự giải thoát
trở nên rõ ràng nơi hành giả.[108]

Sự
Sanh Khởi Tuệ Hành Xả (Saṅkhārupekkhāñāṇa)

Hành giả phân biệt lặp đi lặp lại các hành, các nhân và các quả
trong ba mươi mốt cõi hiện hữu bằng cách lần lượt quy cho chúng bản chất vô thường,
bản chất khổ, bản chất bất tịnh, bản chất vô ngã, đôi khi bên trong và đôi khi
bên ngoài, bản chất hoại diệt của các hành rất nhanh chóng trở nên rõ ràng.
Hành giả tiếp tục xác định lần lượt tam tướng trên bản chất của sự hoại diệt.

Tâm thiền của hành giả dần từ bỏ cả kinh sợ lẫn ham thích với các
hành và trở nên quân bình, không thiên vị và trung lập. Nó trở nên an trú định
tĩnh trên sự diệt của các hành.

Sau đó, nếu tâm thiền vẫn định tĩnh trong việc phân biệt các hành
bên trong, hành giả tiếp tục phân biệt lần lượt sắc và danh bên trong. Nếu, mặt
khác, tâm thiền vẫn an tịnh trong việc phân biệt các hành bên ngoài, hành giả
tiếp tục phân biệt lần lượt sắc và danh bên ngoài. Trong tam tướng, hành giả đặt
ưu tiên cho tướng nào mà hành giả có thể quán xét tốt hơn.

Vào giai đoạn này, tín (saddhā)
và tuệ (paññā), tinh tấn (vīriya) và định (samādhi) phải đặc biệt quân
bình bằng niệm (sati). Tất cả
ngũ căn (indriya) phải được
quân bình để tiến đến giác ngộ.

Khi tâm thiền được an trú định tĩnh trên sự hoại diệt của các hành,
hành giả sẽ không nghe thấy âm thanh bên ngoài. Nếu tâm thiền định tĩnh gắn chặt
với sự hoại diệt của các hành là không lay chuyển, tuệ minh sát trở nên cực kỳ
mạnh mẽ. Hành giả có thể tiếp tục phân biệt các hành mà mình có thể phân biệt tốt
hơn, đặt ưu tiên cho tướng nào mà hành giả có thể quán xét tốt hơn. Nếu hành giả
chỉ quan sát sự hoại diệt của danh mà không quan sát sự hoại diệt của sắc, thì
hành giả chỉ phải tập trung phân biệt sự hoại diệt của danh mà thôi.

Bhayañca nandiñca vippahāya sabbasaṅkhāresu udāsino hoti mijjhatto.[109]

Hành giả, người thấy rõ ràng các khuyết điểm của các hành và thọ
trì thiền vipassanā bằng cách phân biệt sự diệt của các hành với ước muốn mãnh
liệt là để giải phóng khỏi tất cả các hành, thấy rằng không có gì có thể được
yêu mến như là “của ta --- ta --- tự ngã của ta” nữa.

Từ bỏ hai thái cực là “kinh
hãi” (bhaya) và vui thích
(nandī) với các hành, hành giả trở nên không thiên vị và trung lập với
chúng. Hành giả chẳng lấy chúng là “ta”, cũng chẳng phải “của ta”, cũng chẳng
là “tự ngã của ta”; hành giả giống như người đàn ông đã ly dị người vợ không
chung thủy. Tuệ đã dẫn hành giả đến giai đoạn quân bình này là “Tuệ Hành Xả”.

Tuệ Hành Xả (saṅkhārupekkhāñāṇa)
này, nếu nó thấy Niết-bàn (Nibbāna),
trạng thái an tịnh, là an lạc, thì sẽ xả ly tất cả các hành và chạy đến Niết-bàn.
Nếu nó không thấy Niết-bàn là an tịnh, đối tượng của nó là các hành lại tiếp tục
xuất hiện lặp đi lặp lại, giống như con quạ của người thủy thủ cứ lại quay về với
con thuyền nếu nó không thấy đất liền.[110]

Nếu tuệ này chưa trưởng thành, hành giả tiếp tục phân biệt (1) các
hành ở hiện tại một lúc, (2) các hành ở quá khứ một lúc, (3) cách hành ở tương
lai một lúc, (4) các hành bên trong một lúc, (5) các hành bên ngoài một lúc,
(6) các sắc một lúc, (7) các danh một lúc, (8) các nhân một lúc, (9) các quả một
lúc, (10) vô thường một lúc, (11) khổ một lúc, (12) vô ngã một lúc, để làm tuệ
này trưởng thành.

Tuệ Thuận Thứ (Anulomañāṇa), Tuệ Chuyển Tộc, (Gotrabhuñāṇa), Tuệ Đạo (Maggañāṇa), Tuệ Quả (Phalañāṇa), Tuệ Phản Khán (Paccavekkhaṇañāṇa)

Khi hành giả lặp lại, tu tập và trau dồi sự quân bình với các hành,
tín tâm của hành giả sẽ thêm kiên định, tinh tấn được sử dụng tốt hơn, niệm được
an trú tốt hơn, tâm định tốt hơn, trong khi sự quân bình với các hành được tăng
trưởng tinh tế hơn. Sau đó, khi trí tuệ thiền của hành giả thoát ly khỏi sự diệt
của các hành được gọi là “pavatta” và thấy bản chất vô vi và không bị hoại
diệt của Niết-bàn (Nibbāna) được
gọi là “apavatta”, lộ trình tâm sau đây sanh khởi.

(Mandapaññā)
- &quot;Na-Da-Ma-Pa-U-Nu-Go-Magga-
Phala-Phala&quot; -Bh-

(Tikkhapaññā)
- &quot;Na-Da-Ma-U-Nu-Go-Magga-
Phala-Phala-Phala&quot; -Bh-

Na = bhavaṅga-calana - hữu
phần (hộ kiếp) rúng động

Da = bhavaṅgu-paccheda - hữu
phần (hộ kiếp) dứt dòng

Ma = manodvārāvajjana - tâm
hướng ý môn

Pa = parikamma - chuẩn bị của Đạo (magga)

U = upacāra - cận hành của Đạo (magga)

Nu = anuloma - thuận thứ cho cái đi trước và cái theo sau

Go = gotrabhu - chuyển tộc

Magga = sotāpattimagga - Đạo Nhập Lưu

Phala = sotāpatti-phala - Quả Nhập Lưu

Bh = bhavaṅga - hữu phần
(hộ kiếp)

Khi đối tượng của các hành là vô thường, hoặc khổ, hoặc vô ngã xuất
hiện ở ý môn, tâm hữu phần (hộ kiếp) rúng động hai lần (Na-Da) và bị ngừng lại
hay cắt đứt. Sau đó, tâm hướng ý môn (manodvārāvajjana)
(Ma) hướng dòng tâm đến đối tượng, thẩm sát nó và quyết định xem nó là vô thường (anicca), khổ (dukkha) hay vô ngã (anatta). Sau đó, một
trong bốn tâm đại thiện dục giới tương
ưng trí (ñāṇasampayutta mahākusala citta) sanh khởi bốn
lần, phận sự là chuẩn bị (Pa), cận hành (U), thuận thứ (Nu), và chuyển tộc
(Go).

“Chuẩn bị” làm nhiệm vụ mở đầu cho việc chuẩn bị phát sanh Đạo.

“Cận hành” có phận sự là tiếp cận Đạo.

“Thuận thứ” làm thích ứng các phận sự thấy chân lý cả ở trong tám
loại tuệ minh sát đi trước và ở trong ba mươi bảy yếu tố giác ngộ (Bodhipakkhiya) theo sau.

Tuệ kết hợp với ba tâm này (chuẩn bị - parikamma, cận hành -
upacāra, thuận thứ - anuloma) là tuệ minh sát cao nhất được biết là “tuệ thuận thứ” (anuloma-ñāṇa).

Gotrabhu (chuyển tộc) không lấy các hành làm đối
tượng; nó lấy Niết-bàn làm đối tượng của nó và chỉ ra Niết-bàn, do đó tâm Đạo (Magga citta) có thể sanh
khởi lên sau nó, cũng lấy Niết-bàn làm đối tượng. Nó giống như con quạ của người
thủy thủ chỉ ra đất liền để con thuyền có thể hướng đến đất liền. Nó được gọi
là tuệ chuyển tộc vì nó thay đổi dòng dõi của hành giả từ phàm nhân (puthujjana)
sang thánh nhân (ariya). Cho đến
tâm chuyển tộc (gotrabhu citta),
hành giả vẫn còn là một phàm nhân (là người bị trói chặt bởi mười kiết sử).
Nhưng ngay khi tâm Đạo (Magga
citta) sanh khởi, hành giả trở thành một thánh nhân.

Mặc dù tuệ thuận thứ (anulomañāṇa)
là tuệ minh sát cuối cùng dẫn dắt đến sự giải thoát mà lấy các hành làm đối tượng,
tuy nhiên, “tuệ chuyển tộc” (gotrabhuñāṇa) là tuệ cuối cùng trong tất
cả các loại tuệ minh sát dẫn dắt đến sự giải thoát.

Tâm Đạo (Magga
citta) luôn luôn chỉ sanh khởi chỉ một lần, thực hiện bốn chức năng, đó là,
(1) thấu rõ chân lý về khổ, (2) nhổ tận gốc rễ tham ái là nguồn gốc của khổ,
(3) chứng ngộ Niết-bàn, và (4) phát triển trọn vẹn Bát Thánh Đạo.

Ngay sau khi tâm Đạo (Magga
citta) diệt, quả của nó, tức là tâm
Quả (Phala citta), sanh khởi hai lần không ngắt quãng theo thời gian (akāliko), lấy Niết-bàn (Nibbāna) làm đối tượng.
Lộ trình tâm này là cho hành giả có trí
tuệ chậm lụt (mandapaññā). Đối với hành giả có trí tuệ bén nhạy (tikkhapaññā), thì tâm chuẩn bị (parikamma) vắng mặt và tâm Quả (Phala citta) sanh khởi ba lần. Ngay khi tâm Quả
sanh khởi, hành giả trở thành một vị thánh
Nhập Lưu (sotāpanna[111]). Hành giả
có thể thọ hưởng sự an lạc vô song của Niết-bàn theo ý muốn và được đảm bảo
hoàn toàn rằng không bao giờ tái sanh trong các cõi khổ.

Tuệ kết hợp với tâm Đạo và tâm Quả được biết tương ứng là “tuệ Đạo” (Maggañāṇa) và “tuệ Quả” (Phalañāṇa).

Sau lộ trình tâm đạo (magga-vīthi)
và một vài tâm hữu phần (bhavaṅga
citta) trôi qua, thông thường, năm lộ
trình tâm phản khán (paccavekkhaṇa-vīthi) phát sanh. Qua những lộ trình tâm (vīthi) này, hành giả
(1) suy xét Đạo, (2) suy xét Quả, (3) suy xét Niết-bàn, (4) suy xét các phiền não (tà kiến (diṭṭhi) và hoài
nghi (vicikicchā)) đã được đoạn diệt, và (5) suy xét các phiền não chưa
được đoạn diệt. Tuệ kết hợp với các tốc
hành tâm (javana citta) này được gọi là “tuệ phản khán” (paccavekkhaṇañāṇa).[112]

Tri Kiến Thanh Tịnh (Ñāṇadassana-visuddhi)

Nỗ lực làm thanh tịnh tâm từng bước một bắt đầu bằng tu tập giới để
đạt Giới thanh tịnh (sīlavisuddhi).
Khi đạt được Tuệ thuận thứ, sáu giai
đoạn thanh tịnh đầu tiên, tức là từ Giới
thanh tịnh (sīlavisuddhi) đến Đạo
hành tri kiến thanh tịnh (paṭipadāñāṇadassana-visuddhi) đã được
viên mãn. Vào lúc chứng ngộ Đạo và Quả lần đầu tiên, giai đoạn thanh tịnh cuối
cùng này được gọi là Tri Kiến Thanh Tịnh
(Ñāṇadassana-visuddhi) đã được chứng đạt.

“Tri Kiến Thanh Tịnh” bao gồm đúng bốn Đạo tuệ, đó là, Nhập Lưu Đạo,
Nhất Lai Đạo, Bất Lai Đạo, và A-la-hán Đạo.

1. Sotāpattimagga - Nhập Lưu Đạo

Đạo này nhổ tận gốc rễ hai phiền
não (kilesa), đó là, tà kiến
(diṭṭhi) và hoài nghi (vicikicchā)
và ba kiết sử (saṁyojana), đó
là, thân kiến (sakkāya-diṭṭhi),
hoài nghi (vicikicchā) và giới
cấm thủ (sīlabbataparāmāsa). Nó cũng diệt trừ các phiền não thô bởi
vì một vị thánh Nhập Lưu sẽ không làm bất kỳ hành động xấu ác nào. Vị thánh Nhập
Lưu sẽ không bao giờ tái sanh trong các cõi khổ.

2. Sakadāgami-magga - Nhất Lai Đạo

Đạo này không nhổ tận gốc rễ bất kỳ phiền não nào, nhưng nó làm giảm
sức mạnh của các phiền não còn lại. Một vị thánh Nhất Lai sẽ chỉ bị tái sanh
trong cõi dục một lần nữa mà thôi.

3. Anāgāmi-magga - Bất Lai Đạo

Đạo này nhổ tận gốc rễ một phiền não nữa là sân (dosa), và hai kiết sử nữa là dục ái (kāmarāga) và sân
hận (paṭigha). Một vị thánh Bất Lai sẽ không bị tái sanh trong cõi dục;
vị ấy sẽ chỉ bị tái sanh trong cõi Phạm Thiên.

4. Arahatta-magga - A-la-hán Đạo

Đạo này nhổ tận gốc rễ tất cả các phiền não và kiết sử còn lại. Như
vậy, tâm của một vị A-la-hán thì hoàn toàn thanh tịnh. Một vị A-la-hán là một
trong các vị Thánh mà các lậu hoặc đã bị diệt tận, vị ấy chỉ phải mang thân xác
cuối cùng, các gánh nặng đã được đặt xuống, đã đạt được mục tiêu và đã tận diệt
Hữu kiết sử, vị ấy có được chánh giải thoát với trí tuệ tối thắng và xứng đáng
nhất cho thế gian và thiên chúng cúng dường.[113]

Điều này nên hiểu rằng tâm Quả
(Phala-citta) tương ứng sẽ khởi sanh ngay tức khắc sau khi tâm Đạo (Magga-citta) tương ứng
diệt và vị Thánh Tứ Quả có thể thọ hưởng quả tương ứng với Niết-bàn (Nibbāna) an lạc nhiều như ý muốn.

Kết Luận

Hướng dẫn chi tiết tối đa về thiền Vipassanā theo lời dạy của Đức
Phật được miêu tả trong Tam Tạng Kinh Điển
(Tipiṭaka), Thanh Tịnh Đạo (Visuddhi
Magga), các Chú giải và Phụ Chú Giải Pāḷi khác. Nhiều phương pháp thực
hành được sử dụng cho việc thẩm sát, phân biệt và xác định danh-sắc, các nhân
và các quả, nội thân và ngoại thân thuộc về quá khứ, hiện tại và tương lai để đạt
các kết quả như đã được miêu tả trong kinh điển. Nhiều hành giả, với sự hỗ trợ
đầy sức mạnh của chánh định, có thể thấu suốt các pháp chân đế và phân biệt
chúng là vô thường, khổ và vô ngã. Sự hướng dẫn gần gũi và đúng đắn của người
thầy là thiết yếu, các buổi trình pháp liên tục và mật thiết cần được thực hiện
để đảm bảo rằng các hành giả đi đúng đường mà không có bất kỳ sự sai lệch nào.

Nhiều hành giả hết sức hài lòng vì họ có thể thấu suốt sâu sắc phạm
vi của thiền Vipassanā và phân biệt chân lý bằng thắng trí. Nhiều hành giả đã
hoàn tất toàn bộ khóa thiền Vipassanā. Một số hành giả người Hoa từ Đài Loan,
Việt Nam, Malaysia và Singapore ghi nhận rằng họ rất hoan hỷ thọ trì thiền
Vipassanā theo từng chi tiết dựa trên ấn bản tiếng Hoa bộ Thanh Tịnh Đạo (Visuddhi Magga).

Tôn giả Āciṇṇa, Trưởng Ban Thiền Sư Rừng Thiền Pa-Auk, đã viết tám
Sổ tay Hành Thiền được các hành giả sử dụng như là sách chỉ đường, và năm tập
sách lớn, tổng cộng 3.500 trang, mô tả chi tiết thiền Định (Samatha) - thiền Tuệ
(Vipassanā) đang được dùng để hướng dẫn ở các Trung Tâm Rừng Thiền
Pa-Auk với đầy đủ các lời giải thích và tham chiếu dưới tựa đề “Lộ Hành đến Niết-bàn” (Nibbānagāmini
Paṭipadā).

Tham khảo

Tất cả các chỉ dẫn tham khảo dựa vào Ấn Bản của Hội Đồng Phật Giáo Myanmar
lần thứ sáu.

A. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Aṅguttara Nikāya (Tăng Chi
Bộ Kinh)

Abh.A &nbsp;&nbsp;&nbsp; Chú giải Abhidhamma (Vi
Diệu Pháp)

D. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dīgha Nikāya (Trường Bộ
Kinh)

D.A &nbsp;&nbsp;&nbsp; Chú giải Dīgha Nikāya (Trường
Bộ Kinh)

M. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Majjhima Nikāya (Trung Bộ
Kinh)

MA. &nbsp;&nbsp; Chú giải Majjhima Nikāya
(Trung Bộ Kinh)

S. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Saṁyutta Nikāya (Tương
Ưng Bộ Kinh)

SA. &nbsp;&nbsp;&nbsp; Chú giải Saṁyutta Nikāya
(Tương Ưng Bộ Kinh)

Ps. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Paṭisambhidā Magga (Phân
Tích Đạo)

Vs. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Visuddhi Magga (Thanh Tịnh
Đạo)

Vs.Tī  Phụ chú giải Visuddhi Magga
(Thanh Tịnh Đạo)

&nbsp;

]

&nbsp;






Mục Lục

Thể Nhập Thiền Định (Samatha Bhāvanā) 4

TÓM LƯỢC. 5

BÀI THUYẾT TRÌNH CHÍNH.. 8

Giới Thiệu. 8

Yêu Cầu Tu Tập Định (Samādhi) Tâm.. 8

Thọ Trì Niệm Hơi Thở (Ānāpānassati). 10

Phương Pháp Đếm.. 12

Nhận Biết Chiều Dài Hơi Thở Cũng Như
Toàn Thân Hơi Thở&nbsp; 12

An Tịnh Hơi Thở. 13

Sự Xuất Hiện Tướng Của Định. 14

Tu Tập An Chỉ (appanā). 15

Năm Thiền Chi 17

Năm Pháp Thuần Thục. 18

Bốn Thiền Bảo Hộ
(Caturārakkha-kammaṭṭhāna). 19

Tu Tập Thiền Tâm Từ (Mettā-Bhāvanā). 20

Niệm
Ân Đức Phật (Buddhānussati). 24

Quán
Bất Tịnh (Asubha Bhāvanā). 25

Niệm
Sự Chết (Maraṇānussati). 26

Tu Tập Định Bằng
Các Biến Xứ (Kasiṇa). 28

Kết Luận. 30

Tham khảo. 31

Thể Nhập Thiền Tuệ (Vipassanā) 32

TÓM LƯỢC. 33

BÀI THUYẾT TRÌNH CHÍNH.. 36

Giới Thiệu. 36

Thanh Tịnh Tâm.. 36

Thanh Tịnh Tâm Khỏi Tà Kiến (Kiến
Thanh Tịnh). 37

Xác Định Sắc (Quán Sắc) (Rūpa-kammaṭṭhāna hay Rūpa-pariggaha)&nbsp; 38

Xác Định Danh (Quán Danh) (Nāma-kammaṭṭhāna hay Nāma-pariggaha)&nbsp; 41

Đặc Tính Vô Ngã Trở Nên Rõ Ràng. 45

Tuệ Xác Định Danh-Sắc. 46

Đoạn Nghi Thanh Tịnh (Kaṅkhāvitaraṇa-visuddhi). 47

Phân Biệt Các Nhân Sanh Ra Sắc. 47

Phân Biệt Các Nhân Sanh Ra Danh. 48

Mười Sáu Loại Hoài Nghi Gắn Với Quá
Khứ, Tương Lai Và Hiện Tại 48

Phân Biệt Quan Hệ Nhân Quả Của Lý Duyên Khởi (Paṭiccasamuppāda)&nbsp; 48

Tuệ Phân Biệt Các Nhân Của Danh-Sắc (Nāma-Rūpa). 54

Đạo Và Phi Đạo Tri Kiến Thanh Tịnh (Maggāmagga-ñāṇadassana-visuddhi)&nbsp; 54

Thọ Trì Thiền Vipassanā. 55

Thọ Trì Thiền Vipassanā Theo Bốn
Mươi Cách. 58

Thiền Vipassanā Trên Các Nhân Và Các
Quả Của Lý Duyên Khởi (Paṭiccasamuppāda)&nbsp; 58

Thiền Vipassanā Theo Bảy Phép Quán
Sắc và Bảy Phép Quán Vô Sắc&nbsp; 59

Tu Tập Tuệ Sanh Diệt (Udayabbaya-ñāṇa). 59

Sự Xuất Hiện Các Ô Nhiễm Của Thiền
Vipassanā. 60

Tuệ Về Đạo và Phi Đạo. 61

Đạo Hành Tri Kiến Thanh Tịnh (Paṭipadā-ñāṇadassana-visuddhi)&nbsp; 61

Thọ Trì Tứ Niệm Xứ (Anupassanā). 61

Thiền Vipassanā Bằng Cách Phân Biệt Tỉnh Giác Tứ Oai Nghi (Iriyāpatha-sampajañña)&nbsp; 63

Tiến Đến Quán Sự Hoại Diệt (Bhaṅgānupassanā). 64

Thọ Trì Minh Sát Trí Đạt Tri (Ñāta-Ñāṇa
Vipassanā). 65

Sự Sanh Khởi Tuệ Về Sự Xuất Hiện Kinh Hãi (Tuệ
Kinh Úy) (Bayañāṇa)&nbsp; 66

Sự Sanh Khởi Tuệ Thấy Rõ Khuyết Điểm Và Sự Bất Toại Nguyện (Tuệ Hiểm Nguy) (Ādīnavañāṇa)&nbsp; 67

Sự Sanh Khởi Tuệ Cảm Thọ Nhàm Chán Và Ghê Tởm (Tuệ Yểm Ly) (Nibbidāñāṇa)&nbsp; 67

Sự Sanh Khởi Tuệ Khao Khát Giải Thoát (Tuệ
Dục Thoát) (Muñcitukamyatāñāṇa)&nbsp; 68

Sự Sanh Khởi Tuệ Nỗ Lực Giải Thoát (Tuệ
Quyết Ly) (Paṭisaṅkhāñāṇa)&nbsp; 68

Sự Sanh Khởi Tuệ Hành Xả (Saṅkhārupekkhāñāṇa). 69

Tuệ
Thuận Thứ (Anulomañāṇa), Tuệ
Chuyển Tộc, (Gotrabhuñāṇa), Tuệ
Đạo (Maggañāṇa), Tuệ Quả (Phalañāṇa),
Tuệ Phản Khán (Paccavekkhaṇañāṇa). 71

Tri Kiến Thanh Tịnh (Ñāṇadassana-visuddhi). 74

1. Sotāpattimagga - Nhập Lưu Đạo. 75

2. Sakadāgami-magga - Nhất Lai Đạo. 75

3. Anāgāmi-magga - Bất Lai Đạo. 75

4. Arahatta-magga - A-la-hán Đạo. 75

Kết Luận. 76

Tham khảo. 77

&nbsp;









[1]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Trích dịch từ trang web http://paauk.org/files/sayadawbio.html





[2]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Trích dịch từ trang web http://www.dhammadownload.com/Dr-MehmTinMon-mp3-English.htm





[3]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kotigāma Sutta (SN 56.21) - Hòa
Thượng Thích Minh Châu dịch Việt





[4]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kūṭāgāra Sutta (SN 56.44) - Hòa
Thượng Thích Minh Châu dịch Việt





[5]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tathāgatena vutta 1 (SN 56.11) -
Hòa Thượng Thích Minh Châu dịch Việt





[6]
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Uẩn có nghĩa là nhóm hay tập
hợp, năm thủ uẩn là năm nhóm chấp thủ.





[7]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mahā Satipaṭṭhāna Sutta (DN 22) -
Hòa Thượng Thích Minh Châu dịch Việt





[8]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mahā Parinibbāna Sutta (DN 16) -
Hòa Thượng Thích Minh Châu dịch Việt





[9]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Samādhi Sutta (SN 56.1) - Hòa
Thượng Thích Minh Châu dịch Việt





[10]
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mahā Parinibbāna Sutta (DN 16)
- Hòa Thượng Thích Minh Châu dịch Việt





[11]
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Pháp Hữu Vi là pháp có sự tạo tác, do vậy có nhân, có quả, có danh,
có sắc.





[12]
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Gồm cả Pháp Hữu Vi và Pháp Vô Vi.
Pháp Vô Vi là pháp không có sự tạo
tác, do vậy không có nhân, không có quả, không có các nguyên nhân sanh ra danh
và sắc và tất nhiên là không có danh và sắc. Pháp Vô Vi là tên gọi khác của Niết-bàn.





[13]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mahā Satipaṭṭhāna Sutta (DN 22) -
Hòa Thượng Thích Minh Châu dịch Việt





[14] &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mahā Parinibbāna Sutta (DN 16) - Hòa
Thượng Thích Minh Châu dịch Việt





[15]
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; “Phàm sắc gì, quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế,
liệt hay thắng, xa hay gần, như vậy là Sắc uẩn” (MN 109). 28 sắc chân đế
thuộc về Sắc uẩn.





[16]
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; “Phàm cảm thọ gì, quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, thô hay
tế, liệt hay thắng, xa hay gần, như vậy là thọ uẩn” (MN 109). Tâm sở Thọ
thuộc về Thọ uẩn.





[17]
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; “Phàm tưởng gì, quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế,
liệt hay thắng, xa hay gần, như vậy là tưởng uẩn” (MN 109). Tâm sở Tưởng
thuộc về Tưởng uẩn.





[18]
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; “Phàm hành gì, quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế,
liệt hay thắng, xa hay gần, như vậy là hành uẩn” (MN 109). 50 Tâm sở còn
lại thuộc về Hành uẩn.





[19]
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; “Phàm thức gì, quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế,
liệt hay thắng, xa hay gần, như vậy là thức uẩn” (MN 109). 81 Tâm vương thuộc
về Thức uẩn.





[20]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Saddhammapatirūpaka Sutta (SN
16.13) - Hòa Thượng Thích Minh Châu dịch Việt





[21]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mahā Parinibbāna Sutta (DN 16) -
Hòa Thượng Thích Minh Châu dịch Việt





[22]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mahā Parinibbāna Sutta (DN 16) -
Hòa Thượng Thích Minh Châu dịch Việt





[23]
Bát Thánh Đạo của Đức Phật là con đường đưa đến sự đoạn tận khổ đau của bậc
Thánh chứ không phải là các phương pháp kinh doanh, thư giãn tinh thần hay
phong cách sống nào cả, do vậy chúng ta không thể ứng dụng chúng trong đời
sống. Chúng ta không nên gắn nhãn Phật Pháp cho các phương cách tăng trưởng
tham ái của thế gian. 





[24]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; A. 1. 456





[25]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; A. 2. 463





[26]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1. 263





[27]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1.94; D.Ti. 2.296 ff





[28]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Abh. A.2.242-243; Vs. 1.115ff





[29]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; M. 1.73 ff





[30]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; M. 1.72-73





[31]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; M. 1.72-73





[32]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Abh.A. 2.242-243





[33]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dh. 35,36 – Hòa Thượng Thích Minh
Châu dịch Việt





[34]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S. 2.12; S. 3.363





[35]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; M. 1.89





[36]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.222





[37]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1.283; Vs.Ti. 1.342





[38]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S. 3.279; Vbh. 1.88





[39]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1.271





[40]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1.278 ff





[41]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1.125-126; Vs.Ti. 1.150-4





[42]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1.94; D.Ti. 2.296ff





[43]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1.287-307





[44]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1.289





[45]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs.Ti. 1.364





[46]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1.289-300





[47]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ps. 314





[48]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1.191ff





[49]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1.173-190





[50]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1.178ff





[51]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1.183-184; Vs.Ti. 1.210





[52]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1.222-223





[53]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1.115ff





[54]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.222





[55]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 1.320-334





[56]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.2-4





[57]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.222





[58]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.276





[59]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Abh.A. 2.47





[60]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.233





[61]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.221





[62]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Abh.A 2.189





[63]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ps. 51-52





[64]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S. 2.258





[65]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.242-243, 265-267





[66]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ps. 55ff





[67]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; M. 1.199-205





[68]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.73, 2.222-(315)





[69]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; M. 1.281-286





[70]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; SA. 2.295





[71]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Abh.A 1.114; MA. 3.60





[72]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.252-253; MA. 1.266-267





[73]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Abh.A. 1.114





[74]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Abh.A. 2.47





[75]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.276





[76]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Abh.A. 2.46





[77]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Abh.A. 2.47





[78]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.276





[79]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S. 1.302-303





[80]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; M. 1.10





[81]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.234





[82]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; D. 2.47





[83]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.221





[84]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Abh.A. 2.189





[85]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.214; Ps. 50





[86]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.214; Ps. 50





[87]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S. 1.243





[88]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; M. 1.78





[89]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; DA. 2.53





[90]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; SA. 2.44-45





[91]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.300-301; Abh.A 1.270-271





[92]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ps. 55ff; Vs. 2.242ff





[93]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.246-248





[94]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.253-264





[95]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.264





[96]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.264





[97]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; M. 1.71ff





[98]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.267ff





[99]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; MA. 281ff





[100]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.269-274





[101]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.277





[102]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.278





[103]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs.Ti. 2.441





[104]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.282-284





[105]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.284





[106]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.287-288





[107]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.288-289





[108]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.289-291





[109]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;  Vs. 2.294





[110]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.294-295





[111]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.315





[112]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.315-316





[113]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vs. 2.318





]]></description>
            <pubDate>2011/04/07 09:56:20</pubDate>
            <guid><![CDATA[Thể nhập THIỀN ĐỊNH và THIỀN TUỆ (bản mới update):2576]]></guid>
         </item>         <item>
            <title><![CDATA[Về sự Chứng Ngộ Niết-Bàn]]></title>
            <link><![CDATA[http://vn.360plus.yahoo.com/phamdoan52/article?mid=2563]]></link>
            <description><![CDATA[
 
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
  
  

Đây là câu hỏi liên quan đến sự chứng ngộ Niết Bàn
của đức vua Milinda (Mi Lan Đà) và phần trả lời của Trưởng Lão Nāgasena (Na
Tiên). Phần này được trích dịch từ tác phẩm Milindapañhā - Milinda Vấn Đạo. Hy
vọng rằng văn bản này có thể giúp ích được ít nhiều cho các hành giả đang tinh cần
tu tập giải thoát.

 Tỳ Khưu Indacanda.

&nbsp;

CÂU HỎI VỀ SỰ CHỨNG NGỘ
NIẾT BÀN: 



1. “Thưa ngài Nāgasena,
ngài nói rằng: ‘Niết Bàn không là quá khứ, không là hiện tại, không là vị lai,
không phải là được sanh lên, không phải là không được sanh lên, không phải là
sẽ được làm cho sanh lên.’ Thưa ngài Nāgasena, ở đây người nào đó thực hành
đúng đắn và chứng ngộ Niết Bàn, thì người ấy chứng ngộ cái (Niết Bàn) đã được sanh
lên, hay là làm cho (Niết Bàn) sanh lên rồi chứng ngộ?”



“Tâu đại vương, người nào đó thực hành đúng đắn
thì chứng ngộ Niết Bàn, người ấy chứng ngộ không phải cái (Niết Bàn) đã được
sanh lên, không phải là làm cho (Niết Bàn) sanh lên rồi chứng ngộ. Tâu đại
vương, tuy nhiên có cảnh giới Niết Bàn ấy, người ấy thực hành đúng đắn và chứng
ngộ cái ấy.” 



“Thưa ngài Nāgasena, xin ngài chớ làm cho câu
hỏi này bị che đậy lại rồi mới giải thích. Xin ngài hãy làm cho nó được mở ra,
được rõ ràng, rồi giải thích. Với ước muốn đã được sanh khởi, với sự nỗ lực đã
được sanh khởi, điều nào ngài đã học, xin ngài hãy tuôn ra tất cả các điều ấy
cho chính trường hợp này. Ở đây, đám người này là mê muội, bị sanh khởi nỗi
phân vân, bị khởi lên sự nghi ngờ. Xin ngài hãy phá vỡ mũi tên có sự độc hại ở
bên trong ấy.” 

2. “Tâu đại vương, có cảnh giới Niết Bàn ấy,
tịch tịnh, an lạc, hảo hạng. Người thực hành đúng đắn, trong khi tiếp xúc các
hành theo lời dạy của đấng Chiến Thắng, nhờ vào tuệ mà chứng ngộ Niết Bàn. Tâu
đại vương, giống như người đệ tử, theo lời dạy của vị thầy, nhờ vào tuệ mà
chứng ngộ được kiến thức. Tâu đại vương, tương tợ y như thế người thực hành
đúng đắn theo lời dạy của đấng Chiến Thắng, nhờ vào tuệ mà chứng ngộ Niết Bàn.”




“Vậy thì Niết Bàn sẽ được nhìn
thấy như thế nào?” 



“Sẽ được nhìn thấy là không có rủi ro, không có
bất hạnh, không có sợ hãi, là an toàn, tịch tịnh, an lạc, thoải mái, hảo hạng,
trong sạch, mát lạnh. Tâu đại vương, giống như người đàn ông, trong khi bị đốt
nóng bởi ngọn lửa với nhiều đống củi đã được phát cháy sôi sục, sau khi thoát
khỏi nơi ấy nhờ vào sự nỗ lực, và đi vào nơi không có ngọn lửa, rồi đạt được
hạnh phúc tột độ ở nơi ấy. Tâu đại vương, tương tợ y như thế người nào thực
hành đúng đắn, người ấy nhờ vào sự tác ý đúng đường lối chứng ngộ Niết Bàn an
lạc tối thượng, nơi xa lìa sức nóng của ngọn lửa gồm ba loại. Tâu đại vương,
ngọn lửa là như thế nào thì ngọn lửa gồm ba loại nên được xem xét như vậy.
Người đàn ông ở trong ngọn lửa là như thế nào thì người thực hành đúng đắn nên
được xem xét như vậy. Nơi không có ngọn lửa là như thế nào thì Niết Bàn nên
được xem xét như vậy. 



3. Tâu đại vương, hoặc là giống như người đàn
ông đi đến nơi chất đống các xác chết của rắn, chó, người và các phần thải bỏ
của cơ thể, bị kẹt vào ở giữa các búi tóc bị rối lại của các xác chết, sau khi
thoát khỏi nơi ấy nhờ vào sự nỗ lực, và đi vào nơi không có xác chết, rồi đạt
được hạnh phúc tột độ ở nơi ấy. Tâu đại vương, tương tợ y như thế người nào
thực hành đúng đắn, người ấy nhờ vào sự tác ý đúng đường lối chứng ngộ Niết Bàn
an lạc tối thượng, nơi xa lìa xác chết phiền não. Tâu đại vương, xác chết là
như thế nào thì năm loại dục nên được xem xét như vậy. Người đàn ông đi đến nơi
các xác chết là như thế nào thì người thực hành đúng đắn nên được xem xét như
vậy. Nơi không có xác chết là như thế nào thì Niết Bàn nên được xem xét như
vậy. 



Tâu đại vương, hoặc là giống như người đàn ông
bị khiếp sợ, bị run sợ, bị rúng động, có tâm bị xáo trộn và bị tán loạn, sau
khi thoát khỏi nơi ấy nhờ vào sự nỗ lực, và đi vào nơi chắc chắn, vững chải,
không lay động, không có sự sợ hãi, rồi đạt được hạnh phúc tột độ ở nơi ấy. Tâu
đại vương, tương tợ y như thế người nào thực hành đúng đắn, người ấy nhờ vào sự
tác ý đúng đường lối chứng ngộ Niết Bàn an lạc tối thượng, nơi xa lìa sự sợ hãi
và sự run sợ. Tâu đại vương, sự sợ hãi là như thế nào thì sự sợ hãi được vận
hành một cách liên tục tùy thuận theo sanh-già-bệnh-chết nên được xem xét như
vậy. Người đàn ông bị khiếp sợ là như thế nào thì người thực hành đúng đắn nên
được xem xét như vậy. Nơi không có sự sợ hãi là như thế nào thì Niết Bàn nên
được xem xét như vậy. 



Tâu đại vương, hoặc là giống như người đàn ông
bị té ngã vào khu vực là vũng bùn, đầm lầy, bị ô nhiễm, dơ bẩn, sau khi ra khỏi
vũng bùn, đầm lầy ấy nhờ vào sự nỗ lực, và đi đến khu vực hoàn toàn trong sạch,
không nhơ bẩn, rồi đạt được hạnh phúc tột độ ở nơi ấy. Tâu đại vương, tương tợ
y như thế người nào thực hành đúng đắn, người ấy nhờ vào sự tác ý đúng đường
lối chứng ngộ Niết Bàn an lạc tối thượng, nơi xa lìa vũng lầy phiền não ô
nhiễm. Tâu đại vương, vũng bùn là như thế nào thì lợi lộc, tôn vinh, danh tiếng
nên được xem xét như vậy. Người đàn ông ở trong vũng bùn là như thế nào thì
người thực hành đúng đắn nên được xem xét như vậy. Khu vực hoàn toàn trong
sạch, không nhơ bẩn là như thế nào thì Niết Bàn nên được xem xét như vậy.” 





4. “Thưa ngài, vậy thì người thực hành đúng đắn
làm cách nào chứng ngộ Niết Bàn ấy?” 

&nbsp;“Tâu đại
vương, người nào thực hành đúng đắn, người ấy tiếp xúc với sự vận hành của các
hành; trong khi tiếp xúc với sự vận hành, nhìn thấy sự sanh, nhìn thấy sự già,
nhìn thấy sự bệnh, nhìn thấy sự chết ở nơi ấy, không nhìn thấy bất cứ điều gì
an lạc, thoải mái ở nơi ấy, từ phần đầu, từ phần giữa, từ phần cuối. Người ấy
không nhìn thấy bất cứ điều gì đáng được nắm bắt. 

Tâu đại vương, giống như người đàn ông không
nhìn thấy bất cứ chỗ nào đáng được nắm bắt ở cục sắt được đốt nóng trọn ngày,
bị bốc cháy, sôi sục, nóng bỏng, từ phần đầu, từ phần giữa, từ phần cuối. Tâu
đại vương, tương tợ y như thế người nào tiếp xúc với sự vận hành của các hành,
người ấy trong khi tiếp xúc với sự vận hành, nhìn thấy sự sanh, nhìn thấy sự
già, nhìn thấy sự bệnh, nhìn thấy sự chết ở nơi ấy, không nhìn thấy bất cứ điều
gì an lạc, thoải mái ở nơi ấy, từ phần đầu, từ phần giữa, từ phần cuối. Người
ấy không nhìn thấy bất cứ điều gì đáng được nắm bắt. Đối với người ấy, trong
khi không nhìn thấy điều gì đáng được nắm bắt, sự không thích thú được thành
lập ở tâm của người ấy, sự nóng bức xuất hiện ở thân của người ấy. Người ấy,
không có sự bảo vệ, không có sự nương nhờ, có trạng thái không có chỗ nương
nhờ, nên nhàm chán ở các hữu. 

Tâu đại vương, giống như người đi vào đống lửa
lớn, có ngọn lửa cháy rực. Ở đó, người ấy không có sự bảo vệ, không có sự nương
nhờ, có trạng thái không có chỗ nương nhờ, nên nhàm chán ở ngọn lửa. Tâu đại
vương, tương tợ y như thế, đối với người ấy, trong khi không nhìn thấy điều gì
đáng được nắm bắt, sự không thích thú được thành lập ở tâm của người ấy, sự
nóng bức xuất hiện ở thân của người ấy. Người ấy, không có sự bảo vệ, không có
sự nương nhờ, có trạng thái không có chỗ nương nhờ, nên nhàm chán ở các hữu.
Đối với người ấy, đã nhìn thấy nỗi sợ hãi ở sự vận hành, có tâm như vầy sanh
khởi: ‘Sự vận hành này quả đã được đốt nóng, được cháy đỏ, được cháy rực, có
nhiều khổ đau, có nhiều ưu phiền. Nếu ai đó có thể đạt được sự không vận hành,
điều ấy là tịch tịnh, điều ấy là hảo hạng, tức là sự yên lặng của tất cả các
hành, sự từ bỏ tất cả các mầm tái sanh, sự diệt tận ái dục, sự lìa khỏi luyến
ái, sự tịnh diệt, Niết Bàn.’ Nhờ vậy, tâm của người ấy lao vào ở sự không vận
hành, được tin tưởng, được hài lòng, được vui mừng: ‘Sự thoát ra đã đạt được
bởi ta.’ 

Tâu đại vương, giống như người đàn ông bị lạc
lối, bị rơi vào nơi lạ, sau khi nhìn thấy lối ra, thì lao vào nơi ấy, được tin
tưởng, được hài lòng, được vui mừng: ‘Lối ra đã đạt được bởi ta.’ Tâu đại
vương, tương tợ y như thế đối với người đã nhìn thấy nỗi sợ hãi ở sự vận hành,
thì tâm của người ấy lao vào ở sự không vận hành, được tin tưởng, được hài
lòng, được vui mừng: ‘Sự thoát ra đã đạt được bởi ta.’ Người ấy tích lũy, theo
đuổi, tu tập, thực hành thường xuyên đạo lộ đưa đến sự không vận hành. Đối với
người ấy, niệm được thành lập ở mục đích ấy, tinh tấn được thành lập ở mục đích
ấy, hỷ được thành lập ở mục đích ấy. Trong khi người ấy chú tâm liên tục ở tâm
ấy, thì vượt qua sự vận hành, đi đến sự không vận hành. Tâu đại vương, người đã
đạt đến sự không vận hành, đã thực hành đúng đắn, được gọi là ‘chứng ngộ Niết
Bàn.’”



“Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Trẫm chấp nhận
điều này đúng theo như vậy.” 



Dứt câu hỏi về sự chứng ngộ Niết
Bàn. Bài tham khảo thêm:&nbsp;&nbsp; - Bíp Bàn (Nibbana) tác giả Đ.Đ. Siêu minh &amp; Cư sĩ Đức Tàihttp://daophatnguyenthuy.wordpress.com/2009/04/28/nip-ban-nibbana/&nbsp;&nbsp; - Níp Bàn (Nbbana) bản tiếng Anh của Tỳ kheo Thanissara, Minh Triết dịch Việt.http://daophatnguyenthuy.wordpress.com/2009/04/17/nibbana-by-thanissaro/
  
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
 
]]></description>
            <pubDate>2011/03/27 13:59:01</pubDate>
            <guid><![CDATA[Về sự Chứng Ngộ Niết-Bàn:2563]]></guid>
         </item>         <item>
            <title><![CDATA[Câu chuyện cảm động về một cậu bé Nhật Bản]]></title>
            <link><![CDATA[http://vn.360plus.yahoo.com/phamdoan52/article?mid=2554]]></link>
            <description><![CDATA[
 
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
  
  

Anh Hà Minh Thành là
người Việt Nam hiện đang công tác trong lực lượng cảnh sát Nhật Bản; Hiện anh
Hà Minh Thành đang tham gia cứu nạn động đất tại vùng Fukushima…Hôm trước anh
Hà Minh Thành có thông tin trên blog Phamvietdaonv địa chỉ email và điện thoại cá
nhân của anh, bà con nào là người Việt Nam đang gặp khó khăn tại Nhật cần giúp
đỡ thì liên hệ với anh. Xin ghi lại địa chỉ của anh Hà Minh Thành: 



minhthanhjp@yahoo.com;
điện thoại 09085381634…

Cách đây vài hôm,
một độc giả đã liên hệ với số điện thoại trên nhưng đã gặp tiếng nói của một
phụ nữ. Tôi đã email cho anh Hà Minh Thành thì anh Thành cho biết: Điện thoại
hiện anh đang giao cho con gái lớn của anh đang tham gia cứu nạn với bố; Có thể
do con gái anh Hà Minh Thành không sõi tiếng Việt nên có thể bị hiểu nhầm…Bà
con nào cần giúp đỡ xin cứ liên hệ với số điện thoại và địa chỉ email trên…

Hôm qua, Báo Tuổi
trẻ đã liên hệ với Blog Phamvietdaonv muốn tìm hiểu thêm về sự giúp đỡ thiện
nguyện của anh Hà Minh Thành, tôi đã thông tin với anh Hà Minh Thành và anh đã
đồng ý đăng địa chỉ điện thoại và email cá nhân của anh lên báo Tuổi trẻ để sẵn
sàng hỗ trợ những bà con người Việt Nam nào đang gặp khó khăn hoạn nạn ở Nhật …

Sau đây là bức thư
mới nhất của anh Hà Minh Thành kể về công việc mà anh &nbsp;đang tham gia tại
vùng Fukushima…





Xin chào anh Đào

Em là Minh Thành
đây. Anh và gia đình khỏe không ? Mấy ngày nay mọi sự đều quay cuồng lên cả. Mở
mắt cũng thấy xác chết, nhắm mắt cũng thấy xác chết. Mỗi thằng tụi em mỗi đứa
phải trực 20h/một ngày. Ước gì thời gian dài 48 tiếng một ngày để mà còn đi tìm
cứu người. Điện nước không , thực phẩm gần như số không ? Di tản dân chưa xong
thì lại có lệnh đưa dân đi di tản tiếp. 

Em đang ở Fukushima, cách nhà máy điện Fukushima 1 khoảng cách 25km, có
rất nhiều chuyện có thể viết nên thành sách về tình người trong hoạn nạn.

&nbsp;Ngày hôm kia em đã tìm thấy và cứu được một người VN. Anh ta tên là Toàn
đến từ Mỹ, kỹ sư nguyên tử lực làm việc tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima 1, anh ta bị
tai nạn ngay cơn động đất đầu tiên, mọi thứ hỗn loạn nên chẳng ai giúp anh ta
liên lạc cả. 

Tình cờ biết được em đã liên lạc với Đại sứ quán Mỹ và phải công nhận tụi Mỹ nó
nhanh, ngay lập tức trực thăng của quân đội Mý đến bệnh viện bốc anh ta đưa
thẳng ra hạm đội 7.

Còn lại một số tu nghiệp sinh VN ở trong vùng này thì em đang tìm vẫn
chưa có thông tin rõ ràng. Nếu có thông tin chính xác tên tuổi, nơi làm việc
của họ thì dễ tìm kiếm hơn. Ở Nhật cảnh sát không có quản lý gắt gao về hộ tịch
như ở VN và luật bảo hộ thông tin cũng khiến cho việc tìm thông tin của họ cũng
khó. Em gặp một phụ nữ Nhật có làm việc chung với 7 cô gái đến từ VN làm việc
với tư cách tu nghiệp sinh, chỗ họ làm cách bờ biển khoảng 3km, bà ta nói rằng
họ không biết tiếng Nhật và lúc chạy loạn thì họ chạy theo bà ta, nhưng sau đó
thì không biết chạy đi đâu còn sống hay là chết.Trong đó bà ta chỉ nhớ tên một
cô gái tên là Nguyễn Thị Huyền (Có thể tên là Hiền) vì làm việc chung nhau.

Nhân viên Đại sứ quán và chính phủ VN vẫn chưa thấy xuất hiện ở đây, dù
đọc trên báo mạng của VN thấy họ nói lo lắng cho dân VN rất tốt, toàn xạo cả. 

Ngay cả cảnh sát tụi em còn đói khát tả tơi thì huống chi tới mấy đứa nhỏ tu
nghiệp sinh VN. Nỗi khổ nhất ở vùng này bây giờ là Lạnh, Đói, Khát, không có
điện, thiếu thông tin. Dân chúng thì vẫn bình tĩnh, lòng tự trọng và luân lý
của họ tốt nên chưa đến nỗi loạn nhưng nếu tình hình này kéo dài thêm chừng 1
tuần nữa thì có khả năng tình hình an ninh không thể kiểm soát nổi. Họ cũng là
con người mà, khi cơn đói khát đã vượt quá lòng tự trọng và nhân cách thì cái
gì cũng phải làm thôi. Chính phủ đang lập cầu không vận thực phẩm và thuốc men
vào vùng này nhưng chỉ như muối bỏ biển. 

Có nhiều chuyện muốn kể cho anh nghe để đăng trang tin của anh nhưng mà nhiều
đến độ bây giờ em cũng chẳng biết gì mà viết nữa. 

Có một câu chuyện cảm động, ngày hôm qua một đứa bé Nhật đã dạy cho một người
lớn như em một bài học làm người.

Tối hôm qua em được phái tới một trường tiểu học phụ giúp hội tự trị ở đó
để phân phát thực phẩm cho các người bị nạn. Trong cái hàng rồng rắn những
người xếp hàng em chú ý đến một đứa nhỏ chừng 9 tuổi, trên người chỉ có chiếc
ao thun và quần đùi. Trời rất lạnh mà nó lại xếp hàng cuối cùng, em sợ đến
phiên của nó thì chắc chẳng còn thức ăn. Nên mới lại hỏi thăm.Nó kể nó đang học
ở trường trong giờ thể dục thì động đất &nbsp;và sóng thần đến, cha của nó làm
việc gần đó đã chạy đến trường, từ ban công lầu 3 của trường nó nhiìn thấy chiếc
xe và cha nó bị nước cuốn trôi, 100% khả năng chắc là chết rồi. Hỏi mẹ nó đâu,
nó nói nhà nó nằm ngay bờ biển, mẹ và em của nó chắc cũng không chạy kịp. Thằng
nhỏ quay người lau vội dòng nước mắt khi nghe em hỏi đến thân nhân. Nhìn thấy
nó lạnh em mới cởi cái áo khoác cảnh sát trùm lên người nó. Vô tình bao lương
khô khẩu phần ăn tối của em bị rơi ra ngoài, em nhặt lên đưa cho nó và nói:
&quot; Đợi tới phiên của con chắc hết thức ăn, khẩu phần của chú đó, chú ăn
rồi, con ăn đi cho đỡ đói&quot;. 





Thằng bé nhận túi lương khô của em, khom người cảm ơn. Em tưởng nó sẽ ăn
ngấu nghiến ngay lúc đó nhưng không phải, nó ôm bao lương khô đi thẳng lên chỗ
những người đang phát thực phẩm và để bao lương khô vào thùng thực phẩm đang
phân phát rồi lại quay lại xếp hàng.Ngạc nhiên vô cùng , em hỏi nó tại sao con
không ăn mà lại đem bỏ vào đó. Nỏ trả lời: &quot; Bởi vì còn có nhiều người
chắc đói hơn con. Bỏ vào đó để các cô chú phát chung cho công bằng chú ạ&quot;.&nbsp; 

Em nghe xong vội
quay mặt đi chỗ khác để khóc để mọi người không nhìn thấy. Thật cảm động. Không
ngờ một đứa nhỏ 9 tuổi mới học lớp 3 đã có thể dạy em một bài học làm người
trong lúc khốn khó nhất. Một bài học vô cùng cảm động về sự hy sinh. &nbsp; 



Một dân tộc với
những đứa trẻ 9 tuổi đã biết nhẫn nại, chịu gian khổ và chấp nhận hy sinh cho
người khác chắc chắn là một dân tộc vĩ đại. Đất nước này đang đứng ở trong
những giờ phút nguy cấp nhất của sự điêu tàn, nhưng chắc chắn nó sẽ hồi sinh
mạnh hơn nhờ những công dân biết hy sinh bản thân ngay từ tuổi niên thiếu. 
Nghĩ lại câu nói của ông già Fuwa nguyên chủ tịch Đảng CS Nhật giáo sư dạy em
về Tư bản luận đã nói rằng &quot; Nếu Mac sống lại, ông ta sẽ thêm một câu vào
trong cuốn Tư bản luận đó là &quot; Chủ nghĩa CS chỉ thành công trên đất
Nhật&quot;.&nbsp;

Vài dòng gửi cho
anh, chúc anh khỏe .Tới giờ em vào phiên trực nữa rồi.&nbsp;



Chúc anh và gia đình
vạn sự an khang.
Hà Minh Thành



Tái bút:

À, quên. Số điện
thoại em ghi là số điện thoại cá nhân của em, hiện tại con gái lớn của em mới
tốt nghiệp y tá và cháu đang tham gia công tác cứu trợ thiện nguyện trong vùng
này, em đưa cho cháu dùng điện thoại của em cho tiện liên lạc. Cháu không rành
tiếng VN nên chắc bị hiểu lầm như vậy. &nbsp;

Được đăng bởi Phạm
Viết Đào-Nhà văn vào lúc 09:58 

Gửi Email Bài đăng Này BlogThis!Chia sẻ lên TwitterChia sẻ lên FacebookChia sẻ lên Google Buzz

2 nhận xét: 



Việt
gốcnói... 

Có ý nghĩa thế
này mà người ta lại chặn blog Phạm Viết Đào nhỉ 

10:32 Ngày 16 tháng 3 năm 2011&nbsp;



Hà Minh Thànhnói...

Nho anh Dao dang
tiep gium . Cach day 1h , em da tim va lien lac duoc voi 1 co gai nguoi Viet
ten la Duong Le Thanh Thao du hoc sinh VN o trong vung Fukushima. Xin nho anh
thong bao gium tren trang cua anh de neu than nhan cua co ta neu co doc duoc
cho ho an tam. 

Co be Thanh Thao nay hien dang roi khoi vung Fukushima di tan sang tinh khac voi mot so
gia dinh nguoi Nhat. Hien tai co be an toan. Em da chi dan cach di tan ve Tokyo bang duong huyet
mach quoc lo 4 cua Nhat.

Ngoai ra nhung ba con nao khac can tim thongtin nguoi than o trong vung Fukushima thi lam on cho em biet chinh xac so dien thoai,
dia chi cuoi cung de em co the tim kiem 

Cam on anh Dao
Ha Minh Thanh&nbsp;


  
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
 
]]></description>
            <pubDate>2011/03/17 09:32:24</pubDate>
            <guid><![CDATA[Câu chuyện cảm động về một cậu bé Nhật Bản:2554]]></guid>
         </item>         <item>
            <title><![CDATA[Hãy cầu nguyện cho các nạn nhân trong thiên tai Nhật Bản!]]></title>
            <link><![CDATA[http://vn.360plus.yahoo.com/phamdoan52/article?mid=2547]]></link>
            <description><![CDATA[


 
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
  
  &nbsp;
Thiên tai vẫn sẽ còn xảy ra nhiều trên địa cầu này!Đất nước nào phải hứng chịu đầu tiên, và đất nước nào sẽ là kế tiếp!Chúng ta những sinh vật mong manh và nhỏ bé!Hãy cầu nguyện cho những người bất hạnh trong thiên tai!
  
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
 













]]></description>
            <pubDate>2011/03/15 09:46:06</pubDate>
            <guid><![CDATA[Hãy cầu nguyện cho các nạn nhân trong thiên tai Nhật Bản!:2547]]></guid>
         </item>         <item>
            <title><![CDATA[Câu hỏi về Giấc Mơ]]></title>
            <link><![CDATA[http://vn.360plus.yahoo.com/phamdoan52/article?mid=2544]]></link>
            <description><![CDATA[
 
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
  
  
  1. “Thưa ngài Nāgasena,
  những người nam và nữ ở thể gian này nhìn thấy giấc mơ, tốt đẹp, xấu xa, đã
  thấy trước đây, chưa thấy trước đây, đã làm trước đây, chưa làm trước đây,
  bình yên, có sự sợ hãi, ở xa, ở gần. Họ nhìn thấy nhiều loại, hàng ngàn hình
  dáng. Và cái gọi là giấc mơ ấy là cái gì? Và ai nhìn thấy điều này?” 
  
  “Tâu đại vương, cái gọi là giấc mơ ấy là điềm
  báo hiệu, là cái tiến đến gần lãnh vực của tâm. Tâu đại vương, sáu hạng này
  nhìn thấy giấc mơ: hạng nhìn thấy giấc mơ liên quan đến gió, hạng nhìn thấy
  giấc mơ liên quan đến mật, hạng nhìn thấy giấc mơ liên quan đến đờm, hạng
  nhìn thấy giấc mơ do chư Thiên đem lại, hạng nhìn thấy giấc mơ do đã được làm
  thường xuyên, hạng nhìn thấy giấc mơ do điềm báo hiệu. Tâu đại vương, ở đây
  nhìn thấy giấc mơ nào do điềm báo hiệu, thì chính cái ấy là thật, phần còn
  lại là giả.” 
  2. “Thưa ngài Nāgasena, người nào nhìn thấy
  giấc mơ do điềm báo hiệu, có phải tâm của người ấy tự đi đến và tìm kiếm điềm
  báo hiệu ấy, hay là điềm báo hiệu ấy tiến đến gần lãnh vực của tâm, hay là
  cái nào khác đi đến và thông báo cho người ấy?” 
  “Tâu đại vương, không phải tâm của người ấy tự
  đi đến và xem xét điềm báo hiệu ấy, cũng không phải cái nào nào khác đi đến
  và thông báo cho người ấy. Khi ấy, chính điềm báo hiệu ấy tiến đến gần lãnh
  vực của tâm. Tâu đại vương, giống như tấm gương soi không tự đi đến nơi nào
  đó và xem xét cái bóng phản chiếu, cũng không phải cái nào khác đem cái bóng
  phản chiếu lại và áp vào tấm gương soi. Khi ấy, từ nơi nào đó cái bóng phản
  chiếu đi đến và lại gần lãnh vực của tấm gương soi. Tâu đại vương, tương tợ y
  như thế không phải tâm của người ấy tự đi đến và xem xét điềm báo hiệu ấy,
  cũng không phải cái nào khác đi đến và thông báo. Khi ấy, từ nơi nào đó điềm
  báo hiệu ấy tiến đến gần lãnh vực của tâm.” 
  
  3. “Thưa ngài Nāgasena, tâm nào đó nhìn thấy
  giấc mơ, phải chăng tâm ấy biết được rằng: ‘Kết quả sẽ là như vầy, hoặc là
  bình yên hoặc là sợ hãi’?”
  “Tâu đại vương, không phải là tâm ấy biết được
  rằng: ‘Kết quả sẽ là như vầy, hoặc là bình yên hoặc là sợ hãi.’ Trái lại, khi
  điềm báo hiệu được sanh lên, thì nó nói cho những cái khác. Sau đó, những cái
  ấy nói ra ý nghĩa.” 
  
  “Thưa ngài Nāgasena, vậy xin ngài chỉ cho thấy
  lý do.” 
  
  “Tâu đại vương, giống như các nốt ruồi, mụt
  nhọt, ghẻ lở xuất hiện ở cơ thể là đưa đến việc có lợi lộc hay không có lợi
  lộc, có danh tiếng hay không có danh tiếng, chê trách hay khen ngợi, an lạc
  hay khổ đau. Tâu đại vương, phải chăng các nốt ruồi, mụt nhọt, ghẻ lở sanh
  lên sau khi biết được rằng: ‘Chúng tôi sẽ tạo ra sự việc này’?” 
  “Thưa ngài, không đúng. Ở bất kỳ vị trí nào mà
  các mụt nhọt sanh lên, sau khi nhìn thấy các mụt nhọt ấy ở chỗ ấy, các nhà
  tướng số giải thích: ‘Kết quả sẽ là như vầy.’” 
  
  “Tâu đại vương, tương tợ y như thế tâm nào đó
  nhìn thấy giấc mơ, không phải là tâm ấy biết được rằng: ‘Kết quả sẽ là như
  vầy, hoặc là bình yên hoặc là sợ hãi.’ Trái lại, khi điềm báo hiệu được sanh
  lên, thì nó nói cho những cái khác; sau đó, những cái ấy nói về ý nghĩa.” 
  4. “Thưa ngài Nāgasena, người nào nhìn thấy
  giấc mơ, thì người ấy nhìn thấy trong lúc đang ngủ hay là nhìn thấy trong khi
  còn thức?” 
  
  “Tâu đại vương, người nào nhìn thấy giấc mơ,
  thì không phải người ấy nhìn thấy trong lúc đang ngủ, cũng không phải nhìn
  thấy trong khi còn thức, tuy nhiên nhìn thấy giấc mơ ở vào khoảng giữa của
  giai đoạn đang rơi vào trạng thái ngủ mơ màng nhưng chưa đạt đến luồng tâm hộ
  kiếp. Tâu đại vương, đối với người đã đạt đến trạng thái ngủ mơ màng, thì tâm
  tiến đến luồng tâm hộ kiếp; tâm đã đi vào luồng tâm hộ kiếp thì không vận
  hành; tâm không vận hành thì không nhận biết an lạc hay khổ đau; trong khi
  không nhận thức thì không có giấc mơ, khi tâm đang được vận hành thì nhìn
  thấy giấc mơ. 
  Tâu đại vương, giống như ở nơi mờ mịt, tối
  tăm, không có ánh sáng, thì bóng phản chiếu không được nhìn thấy ở gương soi,
  dầu là vô cùng trong sạch. Tâu đại vương, tương tợ y như thế khi tâm đã đạt
  đến trạng thái ngủ mơ màng, đã đi vào luồng tâm hộ kiếp, và đang được duy
  trì, thì tâm là không vận hành ở cơ thể; tâm không vận hành thì không nhìn
  thấy giấc mơ. Tâu đại vương, tấm gương soi là như thế nào thì cơ thể nên được
  xem xét như vậy. Sự tối tăm là như thế nào thì trạng thái ngủ mơ màng nên
  được xem xét như vậy. Ánh sáng là như thế nào thì tâm nên được xem xét như
  vậy. 
  
  Tâu đại vương, hoặc là giống như khi mặt trời
  bị che lại bởi băng giá thì ánh sáng không được nhìn thấy; tia sáng mặt trời
  tuy có hiện hữu nhưng không vận hành; khi tia sáng mặt trời không vận hành
  thì không có ánh sáng. Tâu đại vương, tương tợ y như thế đối với người đã đạt
  đến trạng thái ngủ mơ màng, thì tâm đi vào luồng tâm hộ kiếp; tâm đã đi vào
  luồng tâm hộ kiếp thì không vận hành; tâm không vận hành thì không nhìn thấy
  giấc mơ. Tâu đại vương, mặt trời là như thế nào thì cơ thể nên được xem xét
  như vậy. Sự che lại bởi băng giá là như thế nào thì trạng thái ngủ mơ màng
  nên được xem xét như vậy. Tia sáng mặt trời là như thế nào thì tâm nên được
  xem xét như vậy. 
  5. Tâu đại vương, mặc dầu cơ thể đang hiện hữu
  nhưng tâm không vận hành trong hai trường hợp: Đối với người đã đạt đến trạng
  thái ngủ mơ màng, đã đi vào luồng tâm hộ kiếp, mặc dầu cơ thể đang hiện hữu
  nhưng tâm không vận hành; đối với người đã thể nhập thiền diệt, mặc dầu cơ
  thể đang hiện hữu nhưng tâm không vận hành. Tâu đại vương, đối với người đang
  tỉnh táo, tâm lao xao, mở ra, năng động, không cố định, điềm báo hiệu không
  tiến đến gần lãnh vực ở tâm của người có trạng thái như vậy. Tâu đại vương,
  giống như những ước muốn thầm kín xa lánh người nam cởi mở, năng động, không
  nghiêm chỉnh, không kín đáo. Tâu đại vương, tương tợ y như thế nghĩa lý siêu
  tự nhiên không tiến đến gần lãnh vực của người đang tỉnh táo. Do đó, người
  đang tỉnh táo không nhìn thấy giấc mơ. 
  Tâu đại vương, hoặc là giống như các thiện
  pháp dự phần vào giác ngộ không tiến đến gần lãnh vực là vị tỳ khưu có sự
  nuôi mạng bị sứt mẻ, không nết hạnh, có bạn ác, có giới tồi, biếng nhác, có
  sự tinh tấn thấp kém. Tâu đại vương, tương tợ y như thế nghĩa lý siêu tự
  nhiên không tiến đến gần lãnh vực của người đang tỉnh táo.” 
  
  6. “Thưa ngài Nāgasena, có phải trạng thái ngủ
  mơ màng là có chặng đầu, chặng giữa, và chặng cuối?” 
  “Tâu đại vương, đúng vậy. Trạng thái ngủ mơ
  màng có chặng đầu, có chặng giữa, và có chặng cuối.” 
  
  “Chặng đầu là cái nào, chặng giữa là cái nào,
  và chặng cuối là cái nào?” 
  
  “Tâu đại vương, trạng thái nào là sự che đậy,
  sự bao bọc lại, sự yếu đuối của danh uẩn và sắc uẩn, là trạng thái trì trệ,
  không sẵn sàng cho hành động của thân; đây là chặng đầu của trạng thái ngủ mơ
  màng. Tâu đại vương, người nào có được giấc ngủ của con khỉ, ngủ mơ màng một
  cách lộn xộn (nửa ngủ nửa thức); đây là chặng giữa của trạng thái ngủ mơ
  màng. Chặng cuối là việc đi vào luồng tâm hộ kiếp. Tâu đại vương, người đã
  tiến đến gần chặng giữa, có được giấc ngủ của con khỉ, thì nhìn thấy giấc mơ.
  Tâu đại vương, giống như người nào đó có sự thực hành về tiết chế, có tâm
  được định tĩnh, có pháp được bền vững, có sự sáng suốt không dao động, sau
  khi đi sâu vào khu rừng, nơi đã được dứt hẳn sự loạn động và tiếng động, rồi
  suy nghĩ về ý nghĩa vi tế, và ở nơi ấy, người ấy không rơi vào trạng thái ngủ
  mơ màng. Ở nơi ấy, được định tỉnh, có tâm chuyên nhất, người ấy thấu hiểu
  được ý nghĩa vi tế. Tâu đại vương, tương tợ y như thế người tỉnh táo, không
  đạt đến trạng thái ngủ mơ màng, tiến đến gần giấc ngủ của con khỉ, có được
  giấc ngủ của con khỉ, thì nhìn thấy giấc mơ. Tâu đại vương, sự loạn động và
  tiếng động là như thế nào thì sự tỉnh táo nên được xem xét như vậy. Khu rừng
  tách biệt là như thế nào thì việc có được giấc ngủ của con khỉ nên được xem
  xét như vậy. ‘Người ấy sau khi từ bỏ sự loạn động và tiếng động, sau khi
  tránh né trạng thái ngủ mơ màng, có được trạng thái trầm tĩnh, thì thấu hiểu
  được ý nghĩa vi tế’ là như thế nào thì ‘người tỉnh táo, không đạt đến trạng
  thái ngủ mơ màng, có được giấc ngủ của con khỉ, thì nhìn thấy giấc mơ’ là như
  vậy. 
  
  “Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Trẫm chấp nhận
  điều này đúng theo như vậy.” 
  
  &nbsp;Câu hỏi về giấc mơ là thứ năm. 
  
  
  
  Nguồn:
  MILINDAPAÑHAPĀLI &amp; MILINDA VẤN ĐẠO 
  Người Dịch: Tỳ khưu Indacanda
  
  
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  &nbsp;
  
 


&nbsp;]]></description>
            <pubDate>2011/03/12 15:33:36</pubDate>
            <guid><![CDATA[Câu hỏi về Giấc Mơ:2544]]></guid>
         </item>        </channel>
        </rss><!-- w4.blog.sg1.yahoo.com compressed/chunked Thu May 24 00:13:38 HKT 2012 -->

